Ο Νησιωτικός Περιβαλλοντολογικός Σύλλογος Θάσου, εκπροσωπώντας ανησυχίες της τοπικής κοινωνίας, απευθύνει το παρόν ψήφισμα προς την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, ζητώντας τη στήριξη και την επίσημη τοποθέτησή της σχετικά με το σχεδιαζόμενο έργο δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (Carbon Capture & Storage – CCS) στον Πρίνο Καβάλας.
1.Κοινωνική και θεσμική διάσταση
Η τοπική κοινωνία Θάσου και Καβάλας εκφράζει σοβαρή αντίθεση στο έργο, το οποίο θεωρεί ότι υποβαθμίζει τον τόπο, υπονομεύει την οικονομία του πρωτογενούς τομέα και του τουρισμού και θέτει σε κίνδυνο το φυσικό περιβάλλον. Η ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Θάσου (Αρ. Πρωτ. 3403/13-2-2025) καταδεικνύει ότι η κοινωνική συναίνεση για την υλοποίηση του έργου απουσιάζει πλήρως. Η περιοχή μας έχει επείγουσα ανάγκη από υποδομές προστασίας και αποκατάστασης του περιβάλλοντος, διαχείρισης υδάτινων πόρων και στήριξης αγροτικών καλλιεργειών — όχι από έργα υψηλού ρίσκου, αμφίβολης αποτελεσματικότητας και αβέβαιης βιωσιμότητας.
2.Το έργο CCS στον Πρίνο – συνοπτική περιγραφή
Το έργο προβλέπει:
1. Συλλογή CO₂ από βιομηχανικές εγκαταστάσεις (π.χ. τσιμεντοβιομηχανίες).
2. Υγροποίηση και θαλάσσια μεταφορά στην Καβάλα.
3. Διοχέτευση μέσω υποθαλάσσιου αγωγού στις εγκαταστάσεις του Πρίνου.
4. Έγχυση σε υπόγειους γεωλογικούς σχηματισμούς σε βάθος 2.000–3.000 μ. Χρονοδιάγραμμα και δυναμικότητα:
* Έναρξη κατασκευής: 2026
* Διάρκεια άδειας: 25 έτη
* Φάση 1: 1 εκατ. τόνοι CO₂/έτος
* Φάση 2: έως 3 εκατ. τόνοι CO₂/έτος
* Συνολική προβλεπόμενη αποθήκευση έως το 2050: 16 εκατ. τόνοι CO₂
3. Ανεπάρκεια γεωτεχνικών και χωροταξικών προϋποθέσεων Έργα αυτού του τύπου απαιτούν:
σημαντική απόσταση από κατοικημένες περιοχές, περιορισμένη σεισμικότητα, αποδεδειγμένη ύπαρξη στεγανών σφραγιστικών στρωμάτων. Στην περίπτωση του Πρίνου:
* η περιοχή βρίσκεται σε σεισμογενή ζώνη,
* γειτνιάζει με κατοικημένες περιοχές και το νησί της Θάσου,
* καλύπτεται από το δίκτυο NATURA 2000,
* βρίσκεται πλησίον του Αγίου Όρους, του οποίου η Ιερά Επιστασία έχει καταθέσει επίσημες αντιρρήσεις προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος.
Παράλληλα, το έργο δεν προβλέπεται από τον Γενικό Χωροταξικό Σχεδιασμό, ενώ έρχεται σε σύγκρουση με το ρυθμιστικό πλαίσιο που αποσκοπεί στην αποφυγή σύγκρουσης τουρισμού και εξορυκτικών δραστηριοτήτων (όπως ρητά ορίζεται στη σελ. 2551 του σχετικού ΦΕΚ).
4. Περιβαλλοντικοί και τεχνικοί κίνδυνοι.
Η σεισμικότητα της περιοχής καθιστά αβέβαιο το κατά πόσο το CO₂ μπορεί να παραμείνει μόνιμα παγιδευμένο. Πιθανή διαρροή μπορεί να προκαλέσει:
4.1 Οξίνιση θαλάσσιων υδάτων
Το CO₂ σχηματίζει ανθρακικό οξύ στο νερό, οδηγώντας σε: * καταστροφή κοραλλιών και πλαγκτόν, * μείωση αλιευτικών αποθεμάτων, * πλήγμα στην τοπική αλιεία και στον τουρισμό. Το Ινστιτούτο Αλιευτικής Έρευνας (Αρ. Πρωτ. 2612/61871/5-2-2025) επιβεβαιώνει τον κίνδυνο οξίνισης σε περίπτωση διαρροής από τα υποθαλάσσια πηγάδια.
4.2 Επιμόλυνση υδροφόρου ορίζοντα Εισροή CO₂ ή θαλασσινού νερού σε υδρογεννή γεωτρήσεις της Θάσου θέτει σε κίνδυνο:
* το πόσιμο νερό, * τη γεωργική παραγωγή, * τη δημόσια υγεία.
4.3 Χημική αλληλεπίδραση με πετρώματα Η διάλυση CO₂ μπορεί να απελευθερώσει βαρέα μέταλλα και τοξικές ουσίες στο υπέδαφος και στα υπόγεια ύδατα.
4.4 Διεθνή παραδείγματα αποδεικνύουν υψηλή επικινδυνότητα
Αναφέρονται τα εξής καταγεγραμμένα περιστατικά:
1. Weyburn–Midale, Καναδάς (2011): αναφορές επιφανειακών διαρροών.
2. In Salah, Αλγερία (2011): παύση έργου λόγω γεωλογικών μετατοπίσεων.
3. Petra Nova, ΗΠΑ (2020): οικονομική αποτυχία.
4. Decatur, ΗΠΑ (2011): πρόκληση σεισμών (3,8R) από έγχυση CO₂.
5. Gorgon, Αυστραλία (2021): αδυναμία επίτευξης στόχων αποθήκευσης.
5. Νομικές δεσμεύσεις και διεθνές πλαίσιο Το έργο συγκρούεται με τις εξής διεθνείς υποχρεώσεις της Ελλάδας:
5.1 Πρωτόκολλο της Βαρκελώνης (Μεσόγειος) Απαγορεύει την απόθεση αποβλήτων —συμπεριλαμβανομένου CO₂— κάτω από τον θαλάσσιο πυθμένα της Μεσογείου.
5.2 Σύμβαση του Λονδίνου (1972) Η Ελλάδα δεν έχει εγκρίνει διασυνοριακή μεταφορά CO₂, γεγονός που δημιουργεί νομικό κενό για μελλοντική χρήση του έργου από τρίτες χώρες.
6. Ζήτημα μελλοντικής ευθύνης και κόστους
Σύμφωνα με την ΚΥΑ 48416/2037/Ε.103/2011 (ΦΕΚ Β’ 2516/2011): * ο φορέας εκμετάλλευσης φέρει την ευθύνη παρακολούθησης για 20 έτη μετά τη λήξη της έγχυσης, * στη συνέχεια η ευθύνη —και το κόστος— μεταβιβάζεται στο Ελληνικό Δημόσιο. Αυτό δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για το ποιος θα επιβαρυνθεί με πιθανές περιβαλλοντικές ζημιές δεκαετίες μετά την παύση λειτουργίας του έργου.
7. Συμπέρασμα – Αίτημα προς την Περιφέρεια
Ο Νησιωτικός Περιβαλλοντολογικός Σύλλογος Θάσου καλεί την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης:
* να τοποθετηθεί επισήμως κατά της υλοποίησης του έργου CCS στον Πρίνο,
* να στηρίξει τις τοπικές κοινωνίες Θάσου, Καβάλας, ΑΜΘ και Βορείου Αιγαίου,
* να ζητήσει την αναστολή της διαδικασίας αδειοδότησης,
* να προωθήσει την κατεύθυνση χρηματοδότησης έργων που καλύπτουν πραγματικές ανάγκες της περιοχής (προστασία φυσικού περιβάλλοντος, υδάτινοι πόροι, πρωτογενής τομέας, ανθεκτικότητα κλίματος). Ο τόπος μας, η οικονομία του και το φυσικό του περιβάλλον δεν μπορούν να αποτελέσουν πειραματικό πεδίο cυψηλού κινδύνου, ούτε χώρο απόθεσης βιομηχανικών ρύπων.
