Η αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα (CCS) είναι μια τεχνολογία υψηλής τεχνικής και περιβαλλοντικής πολυπλοκότητας, η οποία απαιτεί εξαιρετικά αυστηρή επιστημονική τεκμηρίωση, ιδίως όταν εφαρμόζεται σε παλαιά κοιτάσματα υδρογονανθράκων και σε θαλάσσιο περιβάλλον. Ο ισχυρισμός ότι για εκατομμύρια χρόνια το πετρέλαιο έμεινε εγκλωβισμένο χωρίς να διαφύγει, ως επιχείρημα υπέρ της αποθήκευσης CO₂ είναι παραπλανητικός και αντιεπιστημονικός.
1. Διαφορετική φυσικοχημική συμπεριφορά
Το πετρέλαιο είναι υγρό και σχετικά «βαρύ», ενώ το CO₂ σε συνθήκες ταμιευτήρα είναι συνήθως υπερκρίσιμο (συνδυάζοντας ιδιότητες υγρού και αερίου) και πιο ελαφρύ/κινητικό.Έχει μεγαλύτερη τάση να ανέρχεται προς την επιφάνεια και να περνά μέσα από μικρορωγμές που δεν θα επέτρεπαν εύκολα τη διέλευση πετρελαίου.
2. Διαφορά στον τρόπο παγίδευσης
Τα κοιτάσματα πετρελαίου σχηματίστηκαν σταδιακά και σταθεροποιήθηκαν σε γεωλογικούς χρόνους, εκατομμυρίων ετών. Αντίθετα η έγχυση CO₂ γίνεται γρήγορα και τεχνητά,αυξάνοντας πιέσεις και ενδεχομένως διαταράσσοντας το σύστημα (π.χ. ενεργοποίηση ρηγμάτων ή διαρροές από παλιά γεωτρητικά φρέατα).
3.Το πετρέλαιο δεν έμεινε παντού και πάντοτε«φυλακισμένο»
Η Λεκάνη του Πρίνου είναι τεκτονικά ενεργή (σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς της ΜΠΕ), με αποτέλεσμα τη μετανάστευση των υδρογονανθράκων η οποία συνεχίζεται μέχρι και σήμερα.
* Διδακτορική Διατριβή Πασχαλιάς Κιομουρτζή/ 2016, σελ.10-15.
Άλλωστε ιστορικά καταγεγραμμένα στοιχεία για την εξόρυξη του πετρελαίου υπάρχουν μόνο για τα τελευταία 2.000 χρόνια, χρονική περίοδος κατά πολύ μικρότερη αυτής των τεκτονικών αλλαγών.
4. Υπάρχουν ήδη φυσικές διαρροές
- Υπάρχουν φυσικές εκπομπές CO₂ από το υπέδαφος (π.χ. σε ηφαιστειακές περιοχές), που δείχνουν ότι τα αέρια μπορούν να διαφύγουν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η τραγωδία στη Λίμνη Νίος στο βορειοδυτικό Καμερούν, μια από τις πιο ασυνήθιστες και φονικές φυσικές καταστροφές στην ιστορία, η οποία συνέβη στις 21 Αυγούστου 1986, όπου απελευθερώθηκαν τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα, συγκεκριμένα απελευθερώθηκαν 1,3 εκατ. τόνοι σε σύγκριση με τα 66 εκατ. τόνους που σχεδιάζεται να αποθηκευτούν στον Πρίνο, προκαλώντας το θάνατο 1.746 ανθρώπων και χιλιάδων ζώων μέσα σε λίγα λεπτά, σε ακτίνα 25 χιλιομέτρων. Το CO2 όντας βαρύτερο από τον αέρα, κατακάθισε στις γύρω κοιλάδες προκαλώντας ασφυξία στους κατοίκους που κοιμούνταν.
- Άρα η “τέλεια στεγανότητα για πάντα” δεν είναι ο κανόνας.
5. Χημικές αλληλεπιδράσεις του CO₂
Το CO₂ διαλύεται στο νερό και σχηματίζει ανθρακικό οξύ, που μπορεί να αντιδράσει με τα πετρώματα,καθώς και με τα υλικά σφράγισης των παλιών γεωτρήσεων (μπετόν, μέταλλα κλπ.) και να αλλάξει τη δομή τους (π.χ. διάβρωση, αύξηση πορώδους). Αυτό μπορεί μακροπρόθεσμα να επηρεάσει τη στεγανότητα του ταμιευτήρα.
6. Διαφορετική κλίμακα και πίεση εφαρμογής
Η μαζική και συνεχής έγχυση τεραστίων ποσοτήτων CO₂, με πρόσχημα τη «σωτηρία» του πλανήτη, μπορεί να δημιουργήσει πιέσεις πολύ μεγαλύτερες από αυτές που υπήρχαν φυσικά όταν σχηματίστηκαν τα κοιτάσματα πετρελαίου.Παρά τις γενικές αναφορές σε «ασφαλή όρια λειτουργίας», στη ΜΠΕ δεν παρουσιάζονται αναλύσεις θραύσης, αποτελέσματα δοκιμών έγχυσης ή ολοκληρωμένο γεωμηχανικό μοντέλο. Συνεπώς οι προτεινόμενοι ρυθμοί έγχυσης δεν τεκμηριώνονται επιστημονικά και δεν αποκλείεται ο κίνδυνος υπερπίεσης ή ενεργοποίησης γεωλογικών ασυνεχειών.
7. Ρόλος ανθρωπογενών «αδυναμιών»
Οι παλιοί ταμιευτήρες πετρελαίου έχουν διατρηθεί από γεωτρήσεις. Αυτά τα φρεάτια (ειδικά όταν είναι παλιά και εγκαταλελειμμένα, όπως τα φρεάτια του Πρίνου που είναι ηλικίας πολλών δεκαετιών ή κακώς σφραγισμένα) αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους κινδύνους διαρροής σε έργα CCS διεθνώς— κάτι που δεν υπήρχε όταν το πετρέλαιο παρέμενε φυσικά εγκλωβισμένο.
8. Ανεπαρκής τεκμηρίωση χωρητικότητας και γεωλογικής ασφάλειας
Οι μελετητές επικαλούνται την ιστορική εκμετάλλευση του κοιτάσματος ως ένδειξη καταλληλότητας για αποθήκευση CO₂. Η προσέγγιση αυτή δεν επαρκεί. Η μακροχρόνια και ασφαλής αποθήκευση CO₂ απαιτεί δυναμικές προσομοιώσεις ταμιευτήρα ειδικά σχεδιασμένες για σενάρια έγχυσης CO₂ με ποσοτικοποίηση αβεβαιοτήτων. Τέτοια στοιχεία δεν κατατέθηκαν στη ΜΠΕ.Η απουσία αυτών των δεδομένων δεν επιτρέπει την αξιόπιστη εκτίμηση της πραγματικής αποθηκευτικής ικανότητας ούτε των μακροχρόνιων πιέσεων στον ταμιευτήρα.
Λέμε όχι σε ένα έργο υψηλού ρίσκου. Το περιβάλλον και οι τοπικές κοινωνίες δεν είναι πειραματόζωα. Η προστασία του κλίματος πρέπει να γίνεται με επιστήμη, όχι με ευχές.
