του Ανδρέα Γεωργακόπουλου, ομότιμου καθηγητή Γεωλογίας του ΑΠΘ
Ας μου επιτραπεί να γράψω την άποψη μου για την υπόγεια καύση της τύρφης στα Τενάγη των Φιλίππων Καβάλας, ένα φαινόμενο που απασχολεί ιδιαίτερα τους αγροτικούς πληθυσμούς της περιοχής αυτής.
Η τύρφη μπορεί να έχει σχετικά μεγάλους πόρους, εξαιρετικά ακανόνιστους και αλληλοσυνδεόμενους, μπορεί όμως να έχει και μικρότερους “ανοιχτούς” πόρους, αλλά και πόρους που είναι κλειστοί ή μερικώς κλειστοί. Αποτελεί συνεπώς ένα μέσο “διπλού” πορώδους, που περιλαμβάνει μια περιοχή μέσω της οποίας το νερό, οι διαλυμένες ουσίες και τα κολλοειδή κινούνται σχετικά εύκολα, και μια περιοχή με αμελητέα ταχύτητα ροής ρευστών.
Όταν είναι υγρή, το νερό μπορεί να ρέει αργά μέσα σε αυτήν, μπορεί όμως να ρέει μέσα σε αυτήν και όταν αυτή είναι ΞΗΡΗ. ΟΤΑΝ ΕΧΟΥΜΕ ΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΥΔΡΟΦΟΡΟΥ ΟΡΙΖΟΝΤΑ στον τυρφώνα [π.χ. λόγω της κλιματικής αλλαγής, υψηλών θερμοκρασιών το καλοκαίρι, υπεράντλησης, κ.ά.], η τύρφη αρχίζει να “ξεραίνεται”, αυξάνοντας τις πιθανότητες ΑΥΤΑΝΑΦΛΕΞΗΣ της, δηλαδή καύσης αυτής.
Σημειώνω πως η τύρφη – ως ένα υλικό πολύ πλούσιο σε άνθρακα – είναι ιδιαιτέρως επιρρεπής στην ΑΥΤΑΝΑΦΛΕΞΗ [self-heating ignition], έναν τύπο έναρξης πυρκαγιάς σε θερμοκρασίες περιβάλλοντος χωρίς εξωτερική αιτία!. Επίσης, δεν είναι ασυνήθιστο οι φωτιές να σιγοκαίνε υπόγεια κατά τη διάρκεια του χειμώνα, τρεφόμενες με τύρφη και νεκρή βλάστηση, και στη συνέχεια να επιστρέφουν στην επιφάνεια την άνοιξη και το καλοκαίρι!.
Οι πυρκαγιές αυτές, γνωστές και ως “πυρκαγιές ζόμπι”, κατά κάποιον τρόπο “κρύβονται” και σιγοκαίνε υπόγεια, ενώ πολύ συχνά ‘αναζωογονούνται’ ως νέες φλόγες, ημέρες ή εβδομάδες μετά την κατάσβεση της πυρκαγιάς, αν κατορθωθεί να γίνει κατάσβεση! Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι πυρκαγιές τύρφης ευθύνονται για εκατομμύρια τόνους άνθρακα που απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα κάθε χρόνο.Όταν χρησιμοποιείται ΜΟΝΟ νερό για την κατάσβεση των πυρκαγιών τύρφης, τείνει να δημιουργεί μερικά μεγάλα κανάλια στο έδαφος, εκτρέποντας το νερό από τα κοντινά σημεία που ΚΑΙΓΟΝΤΑΙ, και όπου είναι περισσότερο απαραίτητο. Αυτός είναι εν μέρει ο λόγος για τον οποίο χρειάζονται τόσο πολύ χρόνο για να σβήσουν.
Μια λύση για την αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου είναι η χρήση νερού ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΕΙΔΙΚΩΝ – ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΑΠΟΔΕΚΤΩΝ – ΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΩΝ [water mixed with suppressants]. Μια άλλη λύση είναι η ΟΛΙΚΗ αφαίρεση του καιόμενου υλικού, δηλαδή εκσκαφή, με χρήση ερπυστριοφόρων εκσκαφέων, όλης της καιόμενης τύρφης ΑΛΛΑ και των γειτονικών άκαυστων σημείων, και στη συνέχεια τη μεταφορά της σε μια ΜΗ εύφλεκτη επιφάνεια, π.χ. ΠΑΝΩ ΣΕ ΑΡΓΙΛΟ Ή ΑΜΜΟ.Οπωσδήποτε υπάρχουν λύσεις, αυτές όμως – όπως καταδεικνύει και η παγκόσμια εμπειρία – είναι κοστοβόρες και χρονοβόρες!. Ζητώ συγγνώμη για το “σεντόνι”, αλλά η βιωσιμότητα του τυρφώνα της περιοχής μας με απασχολεί πολλά χρόνια τώρα! Συγγνώμη και πάλι!
