Τα πάνω κάτω στις διοικήσεις των δήμων (αλλά και των περιφερειών) σε ολόκληρη την Ελλάδα (και φυσικά στην περιφέρεια ΑΜΘ) φέρνει μια απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία μπορεί να μην έχει αναδρομική ισχύ ωστόσο σίγουρα αναμένεται να προκαλέσει μεγάλα προβλήματα στην εξεύρεση λύσεως στα προβλήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν.
Πιο συγκεκριμένα, οι αυτοδιοικητικές εκλογές του Μαΐου του 2019 είχαν διεξαχθεί με το σύστημα της απλής αναλογικής, με όλες τις θέσεις δημοτικών συμβούλων να μοιράζονται στις παρατάξεις με βάση αποκλειστικά τα αποτελέσματα του πρώτου γύρου. Έτσι, αν απαιτείτο δεύτερος γύρος εκλογών οι 2 υποψήφιοι δήμαρχοι θα διεκδικούσαν αποκλειστικά και μόνο τη θέση του δημάρχου και δεν θα αποκόμιζαν πρόσθετα οφέλη (θέσεις, δηλαδή) στο δημοτικό συμβούλιο.
Αυτό είχε ως συνέπεια η μεγάλη πλειοψηφία των δήμων σε ολόκληρη τη χώρα να διοικείται από δημοτικές αρχές που δεν είχαν την απόλυτη πλειοψηφία στο δημοτικό συμβούλιο -και συχνά ακόμα και τη σχετική πλειοψηφία! Είναι χαρακτηριστικά τα εξής:
α) Στον δήμο Καβάλας η παράταξη του δημάρχου Θόδωρου Μουριάδη έχει 9 συμβούλους ενώ η παράταξη της Δήμητρας Τσανάκα (αξιωματική αντιπολίτευση) έχει 12 συμβούλους
β) Στον δήμο Θάσου η παράταξη του δημάρχου Λευτέρη Κυριακίδη έχει 13 συμβούλους, ωστόσο δεν διαθέτει την απόλυτη πλειοψηφία καθώς το σύνολο των συμβούλων της αντιπολίτευσης ανέρχεται σε 14
γ) Η κατάσταση αυτή επικρατεί σχεδόν σε ολόκληρη την περιφέρεια ΑΜΘ, καθώς από τους 22 δήμους που την απαρτίζουν, μόνο σε 3 (δήμος Παγγαίου, δήμος Νέστου, δήμος Προσοτσάνης) η δημοτική αρχή έχει την απόλυτη πλειοψηφία καθώς εξελέγη από τον πρώτο γύρο. Αξίζει να αναφερθεί πως και στον δήμο Ορεστιάδας ο δήμαρχος Βασίλης Μαυρίδης εξελέγη από τον πρώτο γύρο, ωστόσο έχει μόλις 16 συμβούλους έναντι 8+3+3+2+1=17 συμβούλους που έχει αθροιστικά η αντιπολίτευση
δ) Η ίδια κατάσταση επικρατούσε αρχικά και στην περιφέρεια ΑΜΘ, αν και αφενός η συμπόρευση του περιφερειάρχη Χρήστου Μέτιου με τους Κωστή Σιμιτσή και Ανδρέα Καραγιώργη, και αφετέρου η μετακίνηση συμβούλων της παράταξης του Χριστόδουλου Τοψίδη προς την παράταξη Μέτιου έχει δώσει στη διοίκηση της ΠΑΜΘ μια άνετη πλειοψηφία.
Σε μια προσπάθεια (όπως υποστηρίχτηκε εκείνη την εποχή) “να διασφαλίσει συνθήκες ‘κυβερνησιμότητας’ στους δήμους”, η κυβέρνηση ΝΔ -με απόφαση του υπουργού Εσωτερικών Τάκη Θεοδωρικάκου- ψήφισε το ίδιο καλοκαίρι (πριν αναλάβουν οι νεοεκλεγείσες δημοτικές αρχές καθήκοντα) 2 νόμους (τους 4623/2019 και 4625/2019) με τους οποίους μεταφέρθηκαν αρμοδιότητες των δημοτικών συμβουλίων προς τις Οικονομικές Επιτροπές και τις Επιτροπές Ποιότητας Ζωής των Δήμων.
Ωστόσο η Ολομέλεια του ΣτΕ έκρινε -κατά πλειοψηφία- αντισυνταγματικές τις διατάξεις Θεοδωρικάκου, τονίζοντας πως “οι διατάξεις αυτές μετέβαλαν εκ των υστέρων το πλαίσιο ασκήσεως του κατοχυρωμένου στο Σύνταγμα δικαιώματος εκλογής των αρχών των ΟΤΑ”. Μάλιστα, το ΣτΕ δεν παραλείπει να επισημάνει ότι «κατά τον χρόνο ψηφίσεως των σχετικών διατάξεων, δεν είχε δοκιμαστεί στην πράξη η εφαρμογή του συστήματος της απλής αναλογικής που είχε εισαχθεί με τον ν. 4555/2018 [«Κλεισθένης»] στη διοίκηση των δήμων, προκειμένου να δικαιολογείται από επιτακτικούς λόγους δημοσίου συμφέροντος» η «τόσο σοβαρή και έντονη επέμβαση του νομοθέτη στη θέληση των εκλογέων»
Όπως αναφέρθηκε νωρίτερα, η απόφαση αυτή δεν έχει αναδρομικό χαρακτήρα. Ωστόσο είναι δεδομένο πως θα προκαλέσει -από εδώ και στο εξής- πολύ σοβαρά προβλήματα -με δεδομένη, μάλιστα, και τη γνωστή σε όλους μας έλλειψη οποιασδήποτε διάθεσης συνεννόησης μεταξύ των δημοτικών παρατάξεων σε όλους τους δήμους…
