Την έντονη ανησυχία για το μέλλον του ελληνικού αμπελώνα εκφράζουν με κοινοβουλευτική ερώτηση προς τους Υπουργούς Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ο βουλευτής Λάρισας κ. Βασίλης Κόκκαλης, ο βουλευτής Δράμας κ. Θεόφιλος Ξανθόπουλος και 13 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, θέτοντας στο επίκεντρο την ανεξέλεγκτη, όπως τη χαρακτηρίζουν, ανάπτυξη φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων σε αγροτικές και αμπελουργικές εκτάσεις.
Όπως επισημαίνουν, ο αμπελοοινικός τομέας αποτελεί βασικό πυλώνα της παραγωγικής και πολιτιστικής ταυτότητας της χώρας, με σημαντική συμβολή στις εξαγωγές, στην περιφερειακή ανάπτυξη και στη σύνδεση της αγροτικής παραγωγής με τον τουρισμό, ιδίως μέσω του οινοτουρισμού. Ωστόσο, ο κλάδος βρίσκεται αντιμέτωπος με πολλαπλές πιέσεις, όπως η μείωση της παραγωγής λόγω της κλιματικής κρίσης, η αύξηση του κόστους παραγωγής, η διεύρυνση της απόστασης μεταξύ τιμών παραγωγού και λιανικής, αλλά και η πτώση της εγχώριας κατανάλωσης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εκτεταμένη εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σταθμών ακόμη και σε περιοχές υψηλής αγροτικής αξίας ή σε ζώνες προϊόντων ΠΟΠ και ΠΓΕ, εξέλιξη που – όπως τονίζεται – απειλεί τη βιωσιμότητα της αμπελουργικής δραστηριότητας, αλλοιώνει το τοπίο και ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά τη δυναμική του οινοτουρισμού. Υπογραμμίζεται ότι η ενεργειακή μετάβαση είναι αναγκαία, ωστόσο δεν θα πρέπει να εξελίσσεται εις βάρος της γεωργικής γης και της ποιότητας των αγροτικών προϊόντων.
Παράλληλα, γίνεται λόγος για απουσία ολοκληρωμένης στρατηγικής στήριξης του κλάδου, με τους φορείς να επισημαίνουν καθυστερήσεις σε κρίσιμες θεσμικές παρεμβάσεις, όπως η εκπόνηση εθνικής στρατηγικής για τον αμπελοοινικό τομέα, ο εκσυγχρονισμός του θεσμικού πλαισίου και η δυνατότητα συγκρότησης ομάδων παραγωγών για τη διαχείριση προϊόντων ΠΟΠ και ΠΓΕ. Επιπλέον, αναδεικνύεται η ανάγκη ενίσχυσης της ψηφιακής ιχνηλασιμότητας, εντατικοποίησης των ελέγχων για την αποτροπή αθέμιτων πρακτικών, καθώς και στήριξης της έρευνας για ανθεκτικές ποικιλίες απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ εστιάζουν ακόμη στην ανάγκη ενίσχυσης των διεπαγγελματικών οργανώσεων με σταθερούς πόρους, κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα, καθώς και τη λήψη άμεσων μέτρων για την ανακούφιση των παραγωγών από το αυξημένο κόστος εφοδίων και καυσίμων.
Στο πλαίσιο αυτό, τίθενται συγκεκριμένα ερωτήματα προς την κυβέρνηση για τη θέσπιση σαφούς χωροταξικού πλαισίου που θα περιορίζει την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε αμπελουργικές εκτάσεις, την εκπόνηση μακροπρόθεσμης στρατηγικής για τον αμπελοοινικό τομέα, τη δημιουργία ομάδων παραγωγών διαχείρισης ΠΟΠ και ΠΓΕ, την οικονομική στήριξη των αμπελουργών και των μικρομεσαίων οινοποιητικών επιχειρήσεων, την ενίσχυση των διεπαγγελματικών οργανώσεων, καθώς και την εφαρμογή σύγχρονων εργαλείων ιχνηλασιμότητας, όπως η χρήση QR Code στις ετικέτες προϊόντων.
Η ερώτηση έχει ως εξής:
Ο ελληνικός αμπελοοινικός τομέας αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ιστορικής, παραγωγικής και πολιτιστικής ταυτότητας της χώρας. Συμβάλλει ουσιαστικά στις εξαγωγές, στη διατήρηση της αγροτικής δραστηριότητας στην περιφέρεια και στη σύνδεση της πρωτογενούς παραγωγής με τον τουρισμό, και ιδιαίτερα με τον οινοτουρισμό.
Ωστόσο, ο κλάδος βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπος με πολλαπλές και οξυμένες πιέσεις: τη μείωση της παραγωγής λόγω της κλιματικής κρίσης, τη συνεχή αύξηση του κόστους παραγωγής, τη μεγάλη ψαλίδα μεταξύ τιμής παραγωγού και τελικής λιανικής ή επιτόπιας κατανάλωσης, την πτώση της εγχώριας κατανάλωσης, την αδυναμία επαρκούς θεσμικής οργάνωσης του τομέα, αλλά και την απουσία ολοκληρωμένου χωροταξικού πλαισίου προστασίας της αγροτικής γης, και ειδικά των ζωνών ΠΟΠ και ΠΓΕ.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εκτεταμένη εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σταθμών σε καλλιεργήσιμες εκτάσεις και σε περιοχές υψηλής αγροτικής και αμπελουργικής αξίας, ακόμη και εντός ή πλησίον ζωνών ΠΟΠ, γεγονός που απειλεί όχι μόνο την παραγωγική βάση του ελληνικού αμπελώνα, αλλά και το τοπίο, το μικροκλίμα και τη δυναμική ανάπτυξης του οινοτουρισμού. Η ενεργειακή μετάβαση είναι αναγκαία, δεν μπορεί όμως να εξελίσσεται εις βάρος της γεωργικής γης, της ποιότητας των προϊόντων και της βιωσιμότητας των αμπελουργών.
Παράλληλα, από τους ίδιους τους φορείς του κλάδου επισημαίνεται ότι οι μέχρι σήμερα παρεμβάσεις είναι αποσπασματικές, ενώ εκκρεμούν κρίσιμες θεσμικές πρωτοβουλίες, όπως η εκπόνηση στρατηγικής μελέτης για τον αμπελοοινικό τομέα, ο εκσυγχρονισμός του θεσμικού πλαισίου, η δυνατότητα συγκρότησης και αναγνώρισης ομάδων παραγωγών διαχείρισης ΠΟΠ και ΠΓΕ, η ενίσχυση της ψηφιακής ιχνηλασιμότητας, η εντατικοποίηση των ελέγχων για αθέμιτες πρακτικές και κερδοσκοπία, καθώς και η ουσιαστική στήριξη της έρευνας για πολλαπλασιαστικό υλικό και ποικιλίες ανθεκτικές στην ξηρασία.
Επιπλέον, αναδεικνύεται η ανάγκη στήριξης των διεπαγγελματικών οργανώσεων με σταθερούς και ανταποδοτικούς πόρους, όπως ισχύει και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, καθώς και η ανάγκη λήψης άμεσων μέτρων ανακούφισης του κλάδου από το αυξημένο κόστος εφοδίων και καυσίμων.
Επειδή ο ελληνικός αμπελώνας δεν είναι μόνο ένα παραγωγικό μέγεθος, αλλά στοιχείο εθνικής, τοπικής και αναπτυξιακής σημασίας,
Επειδή η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών χωρίς σαφή χωροταξικά και παραγωγικά κριτήρια απειλεί να επιταχύνει την αλλαγή χρήσης γης εις βάρος της πρωτογενούς παραγωγής,
Επειδή η βιωσιμότητα του ελληνικού κρασιού προϋποθέτει τη βιωσιμότητα του Έλληνα αμπελουργού και των μικρομεσαίων οινοποιητικών επιχειρήσεων της περιφέρειας,
Κατόπιν τούτων, ερωτώνται οι αρμόδιοι κ.κ. Υπουργοί:
- Προτίθεται η κυβέρνηση να θεσπίσει σαφές χωροταξικό πλαίσιο που να αποκλείει ή να περιορίζει αυστηρά την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σταθμών σε αμπελουργικέςεκτάσεις και ιδίως σε ζώνες ΠΟΠ και ΠΓΕ;
- Σε ποιες ενέργειες σκοπεύουν να προβούν για την εκπόνηση μακροπρόθεσμης στρατηγικής μελέτης για τον αμπελοοινικό τομέα, όπως προβλέπεται από το ευρωπαϊκό πλαίσιο, με έμφαση στην ανταγωνιστικότητα, στις ελληνικές ποικιλίες, στην κλιματική ανθεκτικότητα και στην ανάπτυξη του οινοτουρισμού;
- Θα προχωρήσει η κυβέρνηση στη θεσμοθέτηση πλαισίου για τη δημιουργία και αναγνώριση ομάδων παραγωγών διαχείρισης ΠΟΠ και ΠΓΕ στον αμπελοοινικό τομέα, ώστε να καλυφθεί ένα σοβαρό θεσμικό κενό;
- Ποια μέτρα προτίθενται να λάβουν για την οικονομική στήριξη του αμπελουργού και των μικρομεσαίων οινοποιητικών επιχειρήσεων απέναντι στο αυξημένο κόστος παραγωγής, στα καύσιμα, στα εφόδια και στις συνέπειες της γεωπολιτικής αστάθειας;
- Προτίθενται να θεσπίσουν ανταποδοτικούς πόρους για τις διεπαγγελματικές οργανώσεις του τομέα, κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα, ώστε να μπορούν να επιτελούν ουσιαστικά τον στρατηγικό, ελεγκτικό και αναπτυξιακό τους ρόλο;
- Τι μέτρα θα ληφθούν για την ψηφιακή ιχνηλασιμότητα των προϊόντων ΠΟΠ και ΠΓΕ του αμπελοοινικού τομέα, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας εφαρμογής συστήματος QR Code στις ετικέτες;
Οι ερωτώντες Βουλευτές
Κόκκαλης Βασίλειος
Ξανθόπουλος Θεόφιλος
Ακρίτα Έλενα
Βέττα Καλλιόπη
Δούρου Ειρήνη
Ζαμπάρας Μιλτιάδης
Κεδίκογλου Συμεών
Κοντότολη Μαρίνα
Μαμουλάκης Χαράλαμπος (Χάρης)
Μεϊκόπουλος Αλέξανδρος
Μπάρκας Κωνσταντίνος
Νοτοπούλου Κατερίνα
Παναγιωτόπουλος Ανδρέας
Τσαπανίδου Παρθένα
Ψυχογιός Γεώργιος
