Οι νέες προδιαγραφές είναι γενικά πιο αυστηρές, στοχεύοντας στην εξασφάλιση υψηλότερων επιπέδων ασφάλειας για τους πολίτες. Πρωταρχικός στόχος παραμένει η εξασφάλιση της ανθρώπινης ζωής μέσω της αποφυγής κατάρρευσης των κτιρίων, καθώς ο σχεδιασμός για μηδενικές ζημιές ανεξαρτήτως της έντασης του αναμενόμενου σεισμικού κραδασμού είναι πρακτικά και οικονομικά ανέφικτος και δεν εφαρμόζεται πουθενά στον κόσμο.

Η ομάδα του ΑΠΘ, με επικεφαλής τον ομότιμο καθηγητή ΑΠΘ και αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Σεισμικής Μηχανικής Κυριαζή Πιτιλάκη, έχει καταθέσει επισήμως μια ολοκληρωμένη πρόταση του Νέου Σεισμικού Χάρτη της Ελλάδας και Εθνικού Προσαρτήματος, όπως επιβάλλεται από τον Ευρωκώδικα 8, στον Οργανισμό Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ) και στον Ελληνικό Οργανισμό Τυποποίησης (ΕΛΟΤ), που είναι ο καθ’ ύλην αρμόδιος φορέας των Ευρωκωδίκων.

Με βάση τον προτεινόμενο νέο σεισμικό χάρτη, η Ελλάδα χωρίζεται πλέον σε 5 σεισμικές ζώνες, έναντι τριών στον ισχύοντα κανονισμό, κάτι που επιτρέπει λεπτομερέστερη αποτύπωση της χωρικής μεταβλητότητας της σεισμικής επικινδυνότητας, λαμβάνοντας υπόψη και την πληθυσμιακή πυκνότητα.

«Ο Ευρωκώδικας 8 βρίσκεται στην τελική φάση της αναμόρφωσης, αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή σε δύο χρόνια, ενσωματώνει τη νέα γνώση που έχει αποκτηθεί τις τελευταίες δεκαετίες, είναι γενικά πιο αυστηρός, περιορίζει τις αβεβαιότητες και προσφέρει αυξημένα επίπεδα ασφάλειας», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Πιτιλάκης.

Διευκρινίζει, δε, ότι ο νέος χάρτης σεισμικής επικινδυνότητας που σχεδιάστηκε για το Εθνικό Προσάρτημα αφορά τόσο τον σχεδιασμό των νέων κτιρίων, όσο και τον έλεγχο και την πιθανή ενίσχυση των υφιστάμενων κατασκευών που στη συντριπτική τους πλειονότητα -σε ποσοστό που κυμαίνεται από 80% ως 90%- έχουν κατασκευαστεί με παλαιότερους κανονισμούς ή ακόμη και χωρίς κανονισμό, όταν πρόκειται για κτίρια προ του 1960.

«Το θέμα αυτό της αντισεισμικής προστασίας των υφιστάμενων κατασκευών είναι μεγάλης σπουδαιότητας τόσο για τα ιδιωτικά όσο και τα δημόσια κτίρια. Το επίπεδο αντισεισμικής ασφάλειας μιας κατασκευής του 1960 είναι σαφώς υποδεέστερο αυτού μιας ίδιας περίπου χρήσης και τυπολογίας κατασκευής του 2000 και ακόμη υποδεέστερο μιας κατασκευής που θα γίνει το 2030. Ταυτόχρονα, όμως, είναι και ένα δυσεπίλυτο πρόβλημα με πολλές προεκτάσεις που δεν είναι του παρόντος να συζητηθούν», επισημαίνει ο καθηγητής.

Οι σεισμικές δράσεις σχεδιασμού στην Ελλάδα και την Ευρώπη

Ο ισχύων σεισμικός χάρτης της Ελλάδας (ΕΑΚ2003), που αποτελεί μετεξέλιξη παλαιότερων χαρτών και μελετών, είναι σε ισχύ από το 2003 και καταρτίστηκε με βάση το επίπεδο γνώσεων προ τριακονταετίας. Η σεισμική δράση σχεδιασμού είναι ουσιαστικά ένα πιθανοτικό μέγεθος σεισμικού φορτίου, για το οποίο πρέπει να σχεδιαστεί ένα κτίριο, ώστε να αποφευχθούν οι πολύ μεγάλες ζημιές και να παραμείνει ασφαλές για την ανθρώπινη ζωή. Υπολογίζεται σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, με τον «μέσο αποδοτικό χρόνο ζωής» ενός κτιρίου να λαμβάνεται ίσος με 50 χρόνια και θεωρώντας πιθανότητα 10% να σημειωθεί στα 50 αυτά χρόνια ένας σεισμός μεγαλύτερος από αυτόν για τον οποίο έχει σχεδιαστεί η κατασκευή.

Ένας σεισμός με πιθανότητα υπέρβασης 10% σε 50 χρόνια είναι στατιστικά ισοδύναμος με έναν σεισμό που επαναλαμβάνεται κάθε 475 έτη. Όπως διευκρινίζει ο κ. Πιτιλάκης, η πιθανότητα 10% στα 50 χρόνια υιοθετείται για τα κοινά κτίρια κατοικίας, ενώ για κρίσιμης σημασίας κτίρια, όπως είναι τα νοσοκομεία και τα σχολεία, τα όρια είναι πιο αυστηρά. 

Στην πρόταση του Νέου Σεισμικού Χάρτη εκτίμησης των Σεισμικών Δράσεων Σχεδιασμού των κατασκευών χρησιμοποιήθηκε το ενοποιημένο ευρωπαϊκό μοντέλο εκτίμησης της σεισμικής επικινδυνότητας ESHM20, στην ανάπτυξη του οποίου συμμετείχαν όλα τα σημαντικά επιστημονικά και ερευνητικά κέντρα της Ευρώπης –μεταξύ αυτών και η Ερευνητική Μονάδα Εδαφοδυναμικής και Γεωτεχνικής Σεισμικής Μηχανικής του ΑΠΘ. Το μοντέλο αυτό ενσωματώνει όλη την τρέχουσα γνώση και τεχνογνωσία και είναι ό,τι πιο σύγχρονο υπάρχει στην Ευρώπη. 

Τα πάσης φύσεως σεισμικά δεδομένα από περισσότερους από 55.000 σεισμούς (Σχήμα 1 και 2), υπέστησαν κατάλληλη επεξεργασία με σύγχρονο και ομογενοποιημένο τρόπο, ώστε τα αποτελέσματα να είναι επιστημονικά τεκμηριωμένα και να αποφεύγονται ασυνέχειες στα σύνορα γειτονικών χωρών. «Ο σεισμός δεν αναγνωρίζει σύνορα», λέει χαρακτηριστικά ο καθηγητής, προσθέτοντας ότι το Ευρωπαϊκό Μοντέλο ESHM20 ολοκληρώθηκε το 2020 και χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως επίσης και η αναθεώρηση του Ευρωκώδικα 8, επομένως επιβάλλεται να ληφθεί υπόψη στη σύνταξη των Εθνικών Προσαρτημάτων των Αντισεισμικών Κανονισμών όλων των κρατών μελών της Ε.Ε., κάτι που επιτυγχάνεται με την πρόταση του ΑΠΘ.

Οι βασικές αλλαγές

Από τις τρεις ζώνες του ισχύοντος κανονισμού (ΕΑΚ2003), ο νέος χάρτης μεταβαίνει σε πέντε ζώνες (Σχήμα 4).

Για τον καθορισμό των ζωνών ελήφθησαν υπόψη και πληθυσμιακά κριτήρια, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στις πυκνοκατοικημένες περιοχές, και ειδικότερα στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη, όπου θεωρήθηκε επιβεβλημένο να περιοριστούν όσο είναι δυνατόν οι αβεβαιότητες στην εκτίμηση των σεισμικών δράσεων σχεδιασμού μεταξύ διαφορετικών σημείων εντός της κάθε ζώνης. Επιπλέον τα γεωγραφικά όρια των ζωνών επιλέχθηκαν ώστε να μην τέμνουν μεγάλες αστικές περιοχές και να εναρμονίζονται, κατά το δυνατόν, με τις διοικητικές ενότητες της χώρας.

Σε ό,τι αφορά στις νέες παραμέτρους σχεδιασμού, καταργείται η αποκλειστική χρήση της μέγιστης εδαφικής επιτάχυνσης (PGA) ως μοναδικής παραμέτρου σχεδιασμού. Ο σχεδιασμός πλέον, όπως επιβάλλει ο Ευρωκώδικας 8, βασίζεται σε δύο -όπως λέγονται στη σεισμική μηχανική- φασματικές τιμές επιτάχυνσης, που περιγράφουν πολύ καλύτερα τη σεισμική συμπεριφορά και επομένως και τον σχεδιασμό των κατασκευών. Επίσης εισάγονται νέοι συντελεστές ενίσχυσης του σεισμικού κραδασμού από το βραχώδες υπόβαθρο στην επιφάνεια του εδάφους, που εξαρτώνται τόσο από το είδος του εδάφους, όσο και από την ένταση του αναμενόμενου σεισμού. Οι τιμές σχεδιασμού της κορυφαίας τιμής της εδαφικής επιτάχυνσης για το βραχώδες υπόβαθρο στις 5 νέες ζώνες κυμαίνονται από 0.13g (Ζώνη 1 – χαμηλής σεισμικής επικινδυνότητας) έως 0.37g (Ζώνη 5 – υψηλής σεισμικής επικινδυνότητας), με αντίστοιχες διαβαθμίσεις στις φασματικές επιταχύνσεις.

Οι νέες σεισμικές ζώνες

Στον νέο προτεινόμενο Σεισμικό Χάρτη της Ελλάδας η Ζώνη 5, που αποτυπώνεται με κόκκινο χρώμα, έχει την υψηλότερη σεισμική επικινδυνότητα και προβλέπονται οι υψηλότερες τιμές δράσεων σχεδιασμού, με τη μέγιστη εδαφική επιτάχυνση (PGA) ίση με 0.37g. Αντιστοίχως η Ζώνη 1, με πράσινο χρώμα βρίσκεται στη Θράκη και έχει την χαμηλότερη σεισμική επικινδυνότητα. Οι ενδιάμεσες Ζώνες 2, 3 και 4 εμφανίζονται αντίστοιχα με ανοιχτό πράσινο, κίτρινο και πορτοκαλί χρωματισμό.

Στις βασικές διαφορές σε σχέση με τον ισχύοντα χάρτη είναι ότι η περιοχή γύρω από τον Κορινθιακό κόλπο και η Δυτική Πελοπόννησος έχουν μεταφερθεί στην υψηλότερη ζώνη επικινδυνότητας όπου είναι και τα Ιόνια νησιά. Η Θεσσαλονίκη ενοποιείται με τη Χαλκιδική, κατατάσσοντάς την σε μέση προς υψηλή ζώνη επικινδυνότητας. Διαφοροποιήθηκε επίσης η περιοχή της Αλεξανδρούπολης που λόγω της αυξημένης γεωπολιτικής και γεωστρατηγικής σημασίας εντάχθηκε στη Ζώνη 2.

Ιδιαίτερες δυσκολίες, όπως σημειώνει ο καθηγητής, υπήρξαν στην Αττική όπου το νότιο τμήμα της, μαζί με τις Κυκλάδες, ανήκει στη χαμηλότερη κατηγορία, ενώ το μεν βορειότερο τμήμα γειτνιάζει με την Βοιωτία που ανήκει στη δεύτερη υψηλότερη κατηγορία, το δε δυτικό της τμήμα συνορεύει με την ζώνη του Κορινθιακού που ανήκει στην υψηλότερη ζώνη σεισμικής επικινδυνότητας. Ως εκ τούτου για την ομαλή μετάβαση από μία ζώνη στην άλλη η Αττική χωρίστηκε αναγκαστικά σε τρεις διαφορετικές ζώνες.

Με τον Νέο Σεισμικό Χάρτη, όπως διευκρινίζει ο κ. Πιτιλάκης «ο μηχανικός, εκτιμώντας το είδος του εδάφους στη θέση της κάθε κατασκευής και τη ζώνη στην οποία ανήκει, μπορεί να εκτιμήσει απευθείας με ασφάλεια και επιστημονική αξιοπιστία τα σεισμικά φορτία σχεδιασμού».

Οικονομικές επιπτώσεις του Νέου Σεισμικού Χάρτη

Για την υιοθέτηση οποιουδήποτε σεισμικού χάρτη που καθορίζει τις σεισμικές δράσεις σχεδιασμού των κατασκευών επιβάλλεται η Πολιτεία να γνωρίζει, έστω και προσεγγιστικά, το συναρτώμενο οικονομικό κόστος. Στη μελέτη της ομάδας του ΑΠΘ που συνοδεύει τον Νέο Σεισμικό Χάρτη έγινε μια συστηματική εκτίμηση της σεισμικής διακινδύνευσης για τα περίπου 3.200.000 κτίρια κατοικίας στη χώρα σύμφωνα με την απογραφή του 2011 (Σχήμα 5), και υπολογίστηκε το αντίστοιχο κόστος για τις σεισμικές δράσεις σχεδιασμού, όπως προτείνονται στον Νέο Χάρτη Σεισμικότητας με πιθανότητα 10% υπέρβασης σε 50 χρόνια. Λαμβάνοντας υπόψη την τυπολογία και τον χρόνο κατασκευής των κτιρίων υπολογίστηκε αρχικά το αναμενόμενο επίπεδο βλαβών για τις σεισμικές δράσεις σχεδιασμού και εν συνεχεία εκτιμήθηκε το κόστος επισκευής. Με την εφαρμογή των σεισμικών δράσεων του προτεινόμενου Νέου Σεισμικού Χάρτη, το 80% των κτιρίων κατοικίας θα έχει ασήμαντες έως μικρές ζημιές και το περίπου 4% σοβαρές έως πολύ σοβαρές.

Το συνολικό εκτιμώμενο κόστος επισκευών υπολογίζεται για όλη την Επικράτεια σε περίπου 108 δισεκατομμύρια ευρώ, αυξημένο κατά 20 δισεκατομμύρια σε σύγκριση με τον ισχύοντα κανονισμό, κάτι αναμενόμενο που οφείλεται στην ακριβέστερη εκτίμηση της σεισμικής επικινδυνότητας. Οι αριθμοί αυτοί αφορούν όλη την χώρα. «Οι μελλοντικοί σεισμοί θα αφορούν προφανώς περιορισμένες περιοχές και επομένως θα πρέπει να αναχθούν αναλόγως», σημειώνει ο καθηγητής, εξηγώντας ότι «για παράδειγμα στη μητροπολιτική Θεσσαλονίκη με κτιριακό απόθεμα περίπου 80.000 κτιρίων κάθε τυπολογίας, το 90% των κτιρίων θα έχει μικρές ή καθόλου ζημιές και το 1% -κυρίως παλαιά κτίρια- θα έχει πολύ σοβαρές βλάβες, κάτι που οδηγεί σε ένα συνολικό κόστος αναμενόμενων ζημιών, συνυπολογίζοντας όλες τις κατηγορίες βλαβών, της τάξης των 7 δισεκατομμυρίων ευρώ».

«Ο Νέος Σεισμικός Χάρτης Σεισμικής Επικινδυνότητας βασίζεται στα πλέον σύγχρονα δεδομένα, είναι τεκμηριωμένος επιστημονικά, πληροί τις προδιαγραφές του Ευρωκώδικα 8, και το κόστος εφαρμογής του είναι λογικό και διαχειρίσιμο», καταλήγει ο καθηγητής. 

*Τις φωτογραφίες παραχώρησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Ερευνητική Μονάδα Εδαφοδυναμικής και Γεωτεχνικής Σεισμικής Μηχανικής του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών του ΑΠΘ

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

The post Νέος σεισμικός χάρτης ΑΠΘ: Καβάλα και Θάσος στις περιοχές με τη χαμηλότερη σεισμική επικινδυνότητα appeared first on Kavala Portal.

«Εις τα Ποταμούδια μία οβίς εξερράγη εις την οικίαν του στιβαδόρου Χαρ. Δημητριάδου, φονεύσασα ολόκληρον την οικογένειαν, πατέρα, μητέρα, το παιδάκι των και την αδελφή του Δέσποινα… Άλλη οβίς εις το τέρμα της οδού Ομονοίας, εις το παντοπωλείον του κ. Αλέκου Τσατσούλη, εξ ης κατέρρευσε η νεόκτιστος οικία και το κατάστημα, εκ των θρυσμάτων δε εφονεύθη μία μητέρα με το παιδί της… Ετέρα εις την οδόν Ευριπίδου, εις την οικίαν του κ. Ευστ. Κουτσοράδη, φονεύσασα το κοριτσάκι του 1 και ¼ ετών…» (από περιγραφές καβαλιώτικης εφημερίδας).

Τελευταία πράξη και αποκορύφωμα του Eθνικού Διχασμού, της οξύτατης και συχνά αιματηρής σύγκρουσης “βενιζελικών” – “αντιβενιζελικών” ήταν το βενιζελικό κίνημα της 1ης Μαρτίου 1935. Το κίνημα απέτυχε σχεδόν εν τη γενέσει του και ουσιαστικά περιορίστηκε στην Ανατ. Μακεδονία και τη Θράκη, στην περιοχή του Δ΄ Σώματος Στρατού, έδρα του οποίου ήταν η Καβάλα. Μαζί με τις Σέρρες, η Καβάλα («η πρωτεύουσα της Επαναστάσεως», κατά την προσφιλή δημοσιογραφική έκφραση της εποχής) ήταν η πόλη που πλήρωσε το βαρύτερο τίμημα.

Μια μέρα όπως η σημερινή πριν 91 χρόνια, στις 10 Μαρτίου του 1935 μια μοίρα τριών πολεμικών πλοίων του Ελληνικού στόλου τα πλοία “Σπέτσαι”, “Ύδρα” και “Ναύαρχος Κουντουριώτης”, με επικεφαλής τον αρχηγό του Στόλου Α. Σακελλαρίου, φτάνει στην Καβάλα και βομβαρδίζει την πόλη και το καταδρομικό “Έλλη”, που ναυλοχούσε στο λιμάνι.

Η πόλη είχε καταληφθεί πριν μερικές ημέρες από τους στασιαστές που απαντούν με ομοβροντίες πυρών από τα πυροβολεία που βρίσκονται στα υψώματα της πόλης και στην Καλαμίτσα. Μία ώρα κι ένα τέταρτο κρατάει ο ορυμαγδός της μάχης. Η πόλη θρηνεί 37 νεκρούς και μετράει τεράστιες υλικές καταστροφές.

Το γεγονός “σημάδεψε” την νεότερη ιστορία της χώρας μας. Είναι αναφορά στο κίνημα του 1935, όπου οι προσκείμενοι στην Βενιζελική παράταξη προσπάθησαν να καταλάβουν την εξουσία , μέσω στρατιωτικού κινήματος. Η Καβάλα ήταν το “προπύργιο” του κινήματος και δυστυχώς πλήρωσε με αίμα την κίνηση αυτή. Στο Λιμάνι της διεξήχθη αυτή η μίνι ναυμαχία όπου Έλληνες “πυροβολούσαν” Έλληνες. Ο Αλέκος Λιδωρίκης (Μάρτιος 1907 – 28 Μαρτίου 1988) νεαρός τότε Δημοσιογράφος και στην συνέχεια λογοτέχνης και σπουδαίος θεατρικός συγγραφέας φθάνει τις επόμενες ημέρες στην Καβάλα και με ανταπόκριση του στον Αθηναϊκό τύπο περιγράφει τα γεγονότα στην πόλη.

Ο Χρυσόστομος Κοσμίδης αναφέρει τα εξής: “Λίγο πριν από την έναρξη του βομβαρδισμού, ο εκ μητρός παππούς μου Αναστάσιος Τάτσος και ο γιος του Γρηγόριος, ξεκίνησαν το μεσημέρι από το ραφείο τους που είχαν στις Καμάρες για να πάνε το σπίτι τους, που ήταν κάτω από την είσοδο του Κάστρου. Χτύπησαν την πόρτα , και τους άνοιξε η νεαρή τότε, μετέπειτα μητέρα μου. Εκείνη την στιγμή έπεσε μια βόμβα από πλοίο, σκοτώθηκαν ακαριαία οι δύο και τραυματίσθηκε η μητέρα μου. Δυστυχώς, είχαν έλθει από τον Πόντο με την Ανταλλαγή, πριν από 13 χρόνια, για να ζήσουν ειρηνικά. Στην φωτογραφία ο κοινός τάφος που παραχωρήθηκε από τον Δήμο Καβάλας στην οικογένεια”.

Ο Πασχάλης Παλαβούζης που ερευνά ενδελεχώς την ιστορία πρόσθεσε: “Το “Έλλη” ήταν ελαφρύ καταδρομικό. Ως γνωστό βυθίστηκε από τους Ιταλούς στην Τήνο ανήμερα Δεκαπενταύγουστο του 1940. Κατά τη διάρκεια του κινήματος του 1935 η Αεροπορία σηκώθηκε να βυθίσει Ελληνικά πλοία… Ο διχασμός, που είχε γιγαντωθεί κατά τον Α ΠΠ, καλά κρατούσε”.

The post Σαν σήμερα, πριν από 91 χρόνια: Το φιλοβενιζελικό κίνημα του 1935 και ο βομβαρδισμός της Καβάλας από…ελληνικά πλοία! appeared first on Kavala Portal.

Το Kavala portal παραβρέθηκε στην εκδήλωση, μετά από ειδική   πρόσκληση που έλαβε από την Συγγραφέα.  

Σε ένα κλίμα εξαιρετικά ευχάριστο, αρχικά παρουσιάστηκε  το βιβλίο από την κα Βρανά Ειρήνη: Δικηγόρο – Πολιτεύτρια καθώς επίσης και από την κα Καλαμπούκα Πόπη, Δικηγόρο – Πανεπιστημιακό. Ακολούθως έλαβε το λόγο και παρουσίασε μερικά παραθέματα από το βιβλίο της, η ίδια η Συγγραφέας κα Βαμβακίδου Χριστίνα.  

Ακολούθησαν ερωτήσεις και διαλογική συζήτηση πάνω στο φλέγον θέμα της « τέχνης της  Συνέντευξης» και κυρίως στα «μυστικά» για ένα Job Interview!

Η δημιουργηθείσα ατμόσφαιρα ήταν ιδιαίτερα φιλική, ενδιαφέρουσα και παραγωγική,  κυρίως δε για τους παριστάμενους νέους Πτυχιούχους και Μεταπτυχιακούς αποφοίτους Ελληνικών Πανεπιστημίων. 

Η Δημοσιογραφική Ομάδα του Kavala portal μετά από μία σύντομη φυλλομέτρηση του βιβλίου, έχει την άποψη ότι οι αρετές του πονήματος είναι πάρα  πολλές, και για τον λόγο αυτό, θεωρεί πως στο πόνημα με την καταχώρηση της ύλης: η γλώσσα να ρέει αβίαστα, χωρίς δήθεν σπουδαιοφανείς καινοτομίες, η δε σκέψη της Συγγραφέως στοιχειοθετεί επαρκώς,  την αγωνία των νέων μας για την επιτυχία της τέχνης της συνέντευξης, μέσα από τις  ακαδημαϊκές της εμπειρίες και τα επαγγελματικά της βιώματα.

Ένα μοναδικό πόνημα στην ελληνική βιβλιογραφία

Στην σχετικά πολλή φτωχή ελληνική βιβλιογραφία σ΄ αυτό το επιστημονικό πεδίο, το παρόν πόνημα έρχεται να καλύψει ένα πολύ μεγάλο κενό και ταυτόχρονα να προτείνει στους μελετητές και σπουδάζοντες: φοιτητές, σπουδαστές, καθηγητές, στελέχη οργανισμών και  επιχειρηματίες να το διαβάσουν, καθώς μέσα από αυτό δίδονται εύστοχες απαντήσεις στα συνήθη ερωτήματα ενός «job interview».

Η επίτευξη ενός επιθυμητού στόχου…

Η Δημοσιογραφική μας Ομάδα θεωρεί ότι η συγγραφέας πέτυχε απολύτως το σκοπό της. Ο στοχασμός στις ανθρωπιστικές επιστήμες είναι κάτι που απουσιάζει πλήρως επί των ημερών μας, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων… Γι’ αυτό και απαιτεί: ειδικό σθένος και σωστή γραπτή διατύπωση όπως στο παρόν πόνημα!

Σε ερώτηση μας εάν η ίδια επιθυμεί να μεταλαμπαδεύσει τη γνώση αυτή στους νέους, απάντησε ότι είναι ανοιχτή σε κάθε πρόσκληση, ακόμη και σε συνεργασίες – στα πλαίσια ενημέρωσης – με τους συλλόγους γονέων και κηδεμόνων στα σχολεία της χώρας, κυρίως για τα παιδιά των λυκείων και φοιτητές, αλλά και οπουδήποτε επιθυμούν σχετική ενημέρωση σε συλλογική βάση.

**Ακροτελεύτια συγχαίρουμε από καρδιάς την συγγραφέα με την ευχή  να είναι «Καλοτάξιδο» το βιβλίο της…   

The post ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: «Η Τέχνη της  Συνέντευξης» και όλα τα δυνατά σημεία για ένα επιτυχές «Job Interview»   appeared first on Kavala Portal.

Για τρίτο συνεχόμενο 24ωρο, το δάσος της περιοχής Σύμβολο Όρος – Γιαλοχώρια βρισκόταν εκτεθειμένο στις βουλές των ανέμων, με τη φωτιά να καίει ανεξέλεγκτη και να απειλεί άμεσα τα χωριά Μυρτόφυτο, Ελαιοχώρι και Ελευθερές. Οι ισχυροί άνεμοι κατεύθυναν τη φωτιά προς κατοικημένες περιοχές και άλλες δασικές εκτάσεις, δημιουργώντας σοβαρούς κινδύνους για ανθρώπινες ζωές και περιουσίες.—

Ένα από τα άρθρα της εποχής αναφέρει τα παραπάνω. Η πυρκαγιά στο Όρος Σύμβολο ήταν μια καταστροφή που, ακόμα και σήμερα, έχει αφήσει τα σημάδια της τόσο στις μνήμες των κατοίκων της περιοχής όσο και στην ίδια τη φύση. Οι συνέπειες της πυρκαγιάς υπήρξαν ολοκληρωτικές, ενώ σε επόμενο άρθρο μου θα αναφερθώ αναλυτικά στα πλημμυρικά φαινόμενα που ακολούθησαν.

Όλα τα παρακάτω κείμενα προέρχονται από άρθρα εφημερίδων της εποχής, με έδρα την Καβάλα.

Η πορεία της φωτιάς

Η πυρκαγιά εκδηλώθηκε το βράδυ του Σαββάτου στις 5/09/1992 πάνω από τις Ελευθερές, περίπου στις 21:30–22:00. Τα πρώτα οχήματα της δασικής υπηρεσίας δεν κατάφεραν να αναχαιτίσουν τις φλόγες, οι οποίες λόγω των ισχυρών ανέμων άρχισαν να κατηφορίζουν προς το χωριό Μυρτόφυτο, φτάνοντας εκεί περίπου στις 23:00–24:00.

Η φωτιά παρουσίασε πέντε επίφοβες κατευθύνσεις γύρω από το Μυρτόφυτο, απειλώντας άμεσα τα σπίτια και τα αγροκτήματα. Οι κάτοικοι μαζί με τα δασοπυροσβεστικά συνεργεία κατάφεραν προσωρινά να περιορίσουν την επέκταση, όμως η απειλή για τα χωριά παρέμενε υπαρκτή μέχρι και το μεσημέρι της Κυριακής.

Η φωτιά έστρεψε αργότερα προς τα βόρεια και κατευθυνόταν προς το δάσος της Εξοχής, που αν και αρχικά δεν θεωρήθηκε σοβαρή απειλή, θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο το υπόλοιπο δάσος του Παγγαίου και να περάσει την παλαιά εθνική οδό Καβάλας–Θεσσαλονίκης.

Ζημιές και απώλειες

Η συνολική καμένη έκταση στο Σύμβολο Όρος και γύρω περιοχές εκτιμήθηκε σε πάνω από 5.000 στρέμματα δασικών εκτάσεων, κυρίως θαμνώδεις εκτάσεις και οξυές. Επιπλέον:

• Καταστράφηκαν αγροκτήματα και δύο μαντριά στο Μυρτόφυτο.
• Καταστράφηκε ολοσχερώς το στολίδι της περιοχής, Σύμβολο, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ελαιοχωρίου κ. Γεώργιο Σαββίδη.

Οι δήμαρχοι και οι πρόεδροι των κοινοτήτων καταγγέλλουν σοβαρές καθυστερήσεις και ελλείψεις στο έργο πυρόσβεσης. Τα πυροσβεστικά αεροσκάφη εμφανίστηκαν καθυστερημένα και για πολύ λίγη ώρα, ενώ δεν έριξαν νερό εκεί που έπρεπε, αφήνοντας τις επίγειες δυνάμεις αβοήθητες απέναντι στον δυνατό άνεμο.

Οι δυνάμεις κατάσβεσης

Στη μάχη συμμετείχαν:

• Περίπου 1.500 στρατιώτες, δασικοί υπάλληλοι, πυροσβέστες, αστυνομικοί και εθελοντές.
• Δύο πυροσβεστικά αεροσκάφη για ελάχιστες ώρες.
• Ενισχύσεις από Δράμα, Σέρρες και Ξάνθη, για την πρόληψη επέκτασης προς την Ελευθερούπολη και το πευκοδάσος.

Οι στρατιώτες του Δ’ ΣΣ της Ξάνθης με υδροφόρα οχήματα σχημάτισαν «ανθρώπινη αλυσίδα» γύρω από τα χωριά για να περιορίσουν τη φωτιά.

Δηλώσεις και καταγγελίες

Ο πρόεδρος του Μυρτοφύτου κ. Παναγιώτης Κοντόπουλος τόνισε:

«Το μόνο που μας μένει πλέον είναι να σώσουμε το χωριό, αφού τα σπίτια μας βρίσκονται σε κίνδυνο».

Ο πρόεδρος του Ελαιοχωρίου κ. Γεώργιος Σαββίδης κατήγγειλε:

«Η λογική του Δασαρχείου άφησε τα δάση ανεξέλεγκτα. Πού είναι οι αντιπυρικές ζώνες; Πού είναι οι δεξαμενές ομβρίων; Εκτός αυτού, έδιωξαν τον κόσμο από τα δάση και τα άφησαν απροστάτευτα».

Ο σύμβουλος του Νομάρχη, κ. Γεώργιος Καραμπάσης, σημείωσε:

«Η φωτιά αναζωπυρώθηκε και τίποτε δεν μπορεί να ειπωθεί με βεβαιότητα. Από τις μέχρι τώρα πληροφορίες, μάλλον δεν κινδυνεύουν κατοικημένες περιοχές».

Το ιστορικό και η κλιμάκωση

Η πυρκαγιά ξεκίνησε πάνω από τις Ελευθερές το βράδυ του Σαββάτου, εξαπλώθηκε στο Μυρτόφυτο και κατευθύνθηκε προς το Ελαιοχώρι. Οι προσπάθειες κατάσβεσης περιλάμβαναν δημιουργία αντιπυρικών ζωνών μεγάλου πλάτους και άμεση παρέμβαση των κατοίκων.

Παρά τις υπεράνθρωπες προσπάθειες των δασοπυροσβεστών και των κατοίκων, η φωτιά συνέχιζε να κατακαίει θαμνώδεις εκτάσεις και οξυές, με το Σύμβολο Όρος να μετατρέπεται σε στάχτες.

Σημαντική παρατήρηση

Η καταστροφή του 1992 στο Σύμβολο Όρος υπήρξε ένα σοβαρό πλήγμα για το δασικό πλούτο της περιοχής και αποκάλυψε την αδυναμία συντονισμού των πυροσβεστικών και δασικών υπηρεσιών απέναντι σε φυσικές καταστροφές. Η μάχη για την κατάσβεση της πυρκαγιάς ανέδειξε το ηρωικό έργο των κατοίκων και των δυνάμεων που επιχείρησαν σε αντίξοες συνθήκες, αλλά ταυτόχρονα φανέρωσε σοβαρές ελλείψεις στην υποδομή και τον προληπτικό σχεδιασμό.

—————————————————————————————————————————

Το παραπάνω κείμενο προήλθε από αποκόμματα τοπικών εφημερίδων εποχής.Με την χρήση τεχνητής νοημοσύνης αντλήθηκαν οι πληροφορίες και έγιναν το παραπάνω κείμενο.

Συνοψίζοντας σας παρέχω και ένα δικό μου κείμενο καθως η τεχνητή νοημοσύνη παρέλειψε κάποιες λεπτομέρειες  :

Παρακάτω παρατίθεται ένα παλαιότερο κείμενό μου, το οποίο προσθέτει λίγα ακόμη στοιχεία σε αυτήν τη δυστυχώς ελλιπή έρευνα, καθώς ελάχιστα ΜΜΕ ασχολήθηκαν με την πυρκαγιά.

Η Πυρκαγιά στο Όρος Σύμβολο – 5-9 Σεπτεμβρίου 1992

Πρόσφατα, ανεβαίνοντας στο Όρος Σύμβολο πάνω από το χωριό Ελευθερές, βρήκα υπολείμματα καμένων κορμών σε διάφορα σημεία, αποτέλεσμα της μεγάλης πυρκαγιάς που ξέσπασε στην περιοχή πριν από 32 χρόνια, στις αρχές Σεπτεμβρίου του 1992. Αξίζει να δούμε μέσα από τα αρχεία των εφημερίδων τι ακριβώς είχε συμβεί, για όσους δεν το γνωρίζουν ή δεν το θυμούνται.

Αρχικά, αξίζει να σημειωθεί ότι η δασική πυρκαγιά αντιμετωπιζόταν από το Δασαρχείο, χωρίς τα κατασβεστικά μέσα και την τεχνογνωσία που υπάρχουν σήμερα. Παράλληλα, τα μέσα ενημέρωσης δεν διέθεταν την ταχύτητα και την εμβέλεια που έχουμε σήμερα.

Η πυρκαγιά ξέσπασε το Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου 1992 στις 20:00, στην περιοχή «Σύμβολη», ανάμεσα στα χωριά Ελευθερές και Σιδηροχώρια (Κηπιά, Μεσιά). Αffected χωριά ήταν οι Ελευθερές, το Ελαιοχώρι και το Μυρτοφύτο. Ο κίνδυνος η φωτιά να περάσει προς την Ελευθερούπολη από την Εξοχή ήταν υπαρκτός, λόγω ισχυρών ανέμων.

Αρχικά, η πορεία της πυρκαγιάς ήταν προς τις Ελευθερές και αργά το βράδυ του Σαββάτου, με τις πρώτες ώρες της Κυριακής, έφτασε κοντά στο χωριό. Εκεί, οι πυροσβεστικές δυνάμεις και οι κάτοικοι κατάφεραν να την συγκρατήσουν, αποτρέποντας την εκκένωση του χωριού. Στη συνέχεια, η φωτιά κινήθηκε προς το Ελαιοχώρι και το Μυρτοφύτο, χωρίς να προκαλέσει ζημιές στα χωριά, ενώ συνέχισε να καίει βλάστηση βόρεια του Μυρτοφύτου.

Από τα δημοσιεύματα προκύπτει ότι οι τοπικές αρχές, όπως η Νομαρχία και το Δασαρχείο, είχαν χάσει τον έλεγχο, καθώς δεν γνώριζαν τον αριθμό των εστιών και δεν υπήρχε συντονισμός. Η επικοινωνία γινόταν μέσω σταθερών τηλεφώνων και ασυρμάτων, καθώς τα κινητά τηλέφωνα δεν ήταν ευρέως διαδεδομένα. Οι εκκλήσεις για αποστολή αεροσκαφών από την Αθήνα δεν εισακούστηκαν, με αποτέλεσμα η πυρκαγιά να καεί ανεξέλεγκτη για αρκετές ημέρες.

Η πυρκαγιά ήταν ορατή ακόμα και από την Καβάλα, ενώ οι κάτοικοι του Παλαιού, πιστεύοντας ότι η φωτιά είχε φτάσει κοντά τους, άρχισαν να βρέχουν οικίες και κήπους με λάστιχα, παρόλο που η φωτιά ήταν μακριά. Συνολικά, κάηκαν πάνω από 10.000 στρέμματα δάσους, ενώ οι πρόεδροι των χωριών ανέφεραν καταστροφή μέχρι 30.000 στρέμματα, συμπεριλαμβανομένων μαντριών, αμπελώνων και ελαιώνων. Η πυρκαγιά διαρκούσε τέσσερις ημέρες, έως ότου η παρουσία δύο αεροσκαφών έδωσε μερικό έλεγχο.

Στην κατάσβεση συμμετείχαν οι δυνάμεις του Δασαρχείου, ο στρατός, η αστυνομία και οι κάτοικοι των χωριών, συνολικά περίπου 1.500 άνθρωποι, καθώς και μηχανήματα έργου που προσπαθούσαν να ανοίξουν αντιπυρικές ζώνες. Παράλληλα, χρησιμοποιήθηκαν υδροφόρες και προσωπικά μέσα για την προστασία των γειτονικών δασών της Ελευθερούπολης και του Παγγαίου.

Οι τοπικές αρχές και οι πρόεδροι των χωριών επισημαίνουν ότι η καθυστέρηση από την Αθήνα στην αποστολή αεροσκαφών και η έλλειψη αντιπυρικών μέτρων, όπως αντιπυρικές ζώνες, συντήρηση δασικής βλάστησης και ομβριοδεξαμενές, συνέβαλαν στο καταστροφικό αποτέλεσμα.

Ως αιτία της πυρκαγιάς θεωρήθηκε εμπρησμός, πιθανώς από αρχαιοκάπηλους ή κτηνοτρόφους που δραστηριοποιούνταν στην περιοχή. Λίγες μέρες μετά, πολιτικοί τόνισαν την ανάγκη λήψης μέτρων αντιπλημμυρικής προστασίας, τα οποία όμως δεν εφαρμόστηκαν, οδηγώντας στις καταστροφικές πλημμύρες του Νοεμβρίου με θύματα.

————————————————————————————————————————–

Θέλω να τονίσω τα εξής: Για τις ανάγκες της έρευνας απηύθυνα δημόσια έκκληση για την παροχή φωτογραφικού υλικού. Παράλληλα, απευθύνθηκα σε πανελλαδικούς τηλεοπτικούς σταθμούς της εποχής, όπως το Mega, ο ANT1 και η ΕΡΤ, καθώς και σε αρμόδιους φορείς, όπως το Δασαρχείο.Εάν προκύψει νέο υλικό μετά τη δημοσίευση του άρθρου, θα ενταχθεί στο παρόν με τις αντίστοιχες επισημάνσεις.

 ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

–

5 Σεπτεμβρίου 1992 – μια αξέχαστη βραδιά

Ήμουν 11 χρονών. Η εξώπορτα του σπιτιού μας είχε τζάμι, κι από εκεί είδα τη φωτιά προς τα Γιντικιά. Ρώτησα τον μπαμπά μου αν τη βλέπει κι εκείνος μου απάντησε «ναι». Δεν το ξεχνάω, τον ρώτησα αν υπάρχει περίπτωση να φτάσει μέχρι εδώ. Μου είπε «μπααα… μάλλον έβαλαν φωτιά σε σκουπίδια και φαίνεται έτσι».

Δεν πέρασαν ούτε πέντε λεπτά και η φωτιά είχε φτάσει. Οι καμπάνες χτυπούσαν δυνατά, τα μεγάφωνα φώναζαν να εκκενωθεί το χωριό. Το σπίτι μας είναι σε κατηφόρα και οι σπίθες κατηφόριζαν σαν λάβα από ηφαίστειο. Πιο κάτω από εμάς υπήρχε οικόπεδο με χόρτα και ελιές και πήρε κι αυτό φωτιά από τις σπίθες.

Μαζευτήκαμε όλοι μαζί στη γειτονιά. Δεν πήραμε τίποτα από το σπίτι, μόνο η μαμά μου τις εικόνες. Θυμάμαι τα κλάματα, τις φωνές, την αγωνία που αφήναμε τα σπίτια μας. Μια οικογένεια από τη γειτονιά δεν ήθελε να φύγει. Εμάς μας πήγαν στα αμπέλια, μας άφησαν εκεί κι όλοι οι άντρες γύρισαν πίσω να βρέχουν τα κεραμίδια για να σώσουν τα σπίτια.

Η φωτιά είχε φτάσει χαμηλά, στα πρώτα σπίτια του χωριού. Εκείνη τη στιγμή φύσηξε ένας δυνατός αέρας και άλλαξε η φορά της φωτιάς, λίγο πριν μπει στο χωριό. Έτσι σώθηκε το χωριό μας.

Θυμάμαι πόσο στεναχωριόμασταν όλοι για την Παναγίτσα μας, το μικρό εκκλησάκι που είχαν φτιάξει χωριανοί, γιατί πιστεύαμε πως κάηκε. Την επόμενη μέρα πήγαν να δουν και διαπίστωσαν ότι δεν την είχε αγγίξει καθόλου η φωτιά. Τα δέντρα γύρω είχαν καεί, αλλά η Παναγίτσα μας έμεινε άθικτη. Εκείνη έσωσε το χωριό μας, μαζί με τους Ταξιάρχες και όλους τους Αγίους.

–

Καλοκαίρια στο χωριό – Η φωτιά που δεν θα ξεχάσω

Από μικρό παιδί περνούσα τα καλοκαίρια μου στο χωριό μας, μιας και ήταν ο τόπος καταγωγής της μητέρας μου και αργότερα αποκτήσαμε κι εμείς δικό μας σπίτι εκεί.

Εκείνο το βράδυ ήμουν με την παρέα μου στην Ηρακλίτσα. Διακρίναμε μια φωτιά και στην αρχή νομίσαμε ότι κάποιος είχε βάλει φωτιά στη χωματερή. Πολύ γρήγορα όμως καταλάβαμε ότι ήταν κάτι πολύ πιο σοβαρό και φύγαμε κατευθείαν για το χωριό.

Όσο πλησιάζαμε, βλέπαμε τη φωτιά να κινείται με τρομερή ταχύτητα. Υπήρχε καπνός παντού και η ατμόσφαιρα ήταν αποπνικτική. Εγώ πήγα στο σπίτι της γιαγιάς, ενώ οι γονείς μου ήταν στο δικό μας σπίτι, που βρίσκεται στην ανηφόρα προς την εκκλησία του Σωτήρος. Προσπάθησαν να πάρουν τα πιο σημαντικά πράγματα, έγγραφα κτλ., και ο πατέρας μου έμεινε να καταβρέχει το σπίτι για να το προστατεύσει.

Θυμάμαι όλους τους κατοίκους να πηγαινοέρχονται με γεμάτα βυτία σε όλα τα σημεία, ειδικά στην περιοχή του πάνω κοιμητηρίου, για να περιορίσουν τις εστίες. Είχαμε καλύψει τα πρόσωπά μας με βρεγμένες πετσέτες, γιατί δεν μπορούσαμε να αναπνεύσουμε. Οι καμπάνες χτυπούσαν ασταμάτητα, όλοι τρομοκρατημένοι, κι επικρατούσε πανικός.

Αυτό που μου έκανε μεγάλη εντύπωση ήταν τα κουκουνάρια που έσκαγαν και δημιουργούσαν νέες μικρές εστίες. Ήταν μια τρομακτική εμπειρία… που, δυστυχώς, έγινε ακόμη πιο τραγική λίγους μήνες αργότερα, τον Νοέμβριο, με την πλημμύρα που ακολούθησε και κόστισε ανθρώπινες ζωές.

– Η φωτιά όπως την έζησα από την Εξοχή

Ήμουν 14 χρονών και βρισκόμουν στο χωριό Εξοχή, στη γιαγιά μου. Από εκεί βλέπαμε τις φλόγες στην κορυφή του Συμβόλου. Η ατμόσφαιρα ήταν αποπνικτική και κανείς δεν κοιμήθηκε εκείνη τη νύχτα· όλοι ήμασταν έξω στις αυλές.

Η Πυροσβεστική, μαζί με τους κατοίκους του χωριού, προσπαθούσαν να μην περάσει η φωτιά στην άλλη πλευρά του βουνού. Όλοι ήμασταν στο πόδι. Δεν θα ξεχάσω ποτέ αυτή την αποπνικτική ατμόσφαιρα και τον φόβο που νιώθαμε.

– Μια εικόνα που δεν ξεχνιέται

Εκείνη την ημέρα δεν μπορεί να την ξεχάσει κανείς. Ήμουν 8 χρονών τότε. Είχαμε πάει στην Ηρακλίτσα, γιατί είχε έρθει το τσίρκο και μας πήγαν να το δούμε.

Όταν κοιτούσαμε προς το βουνό της Βαζοπέτρας, πάντα βλέπαμε φώτα. Εκείνη τη μέρα νομίζαμε πως ήταν οι προβολείς από το τσίρκο. Όταν τελείωσε η παράσταση και φτάσαμε στα φανάρια του Νικολαΐδη, κοιτάξαμε και είδαμε το βουνό φωτεινό προς το μέρος των Ελευθερών.

Όταν πια φτάσαμε στον περιφερειακό, στο ύψος του Ρόκκου, στο Τυροκομείο, η εικόνα ήταν σαν να έβλεπες την Αποκάλυψη.

– Μνήμες από εκείνη την αποφράδα μέρα

Μας γύρισες πίσω 33 χρόνια… Νωπές οι μνήμες από εκείνη την αποφράδα ημέρα. Μια τραγική ιστορία που στιγμάτισε όλο το χωριό μας.

Γυρνώντας από την Πέραμο, αντίκρισα το πύρινο θεριό να καίει όλη την κορυφογραμμή του βουνού και τη φωτιά να κατεβαίνει απειλητική προς τα πρώτα σπίτια. Κανείς δεν περίμενε τι θα συνέβαινε.

Ο κόσμος σε απόγνωση… Να σώσει τα σπίτια του; Να μαζέψει τα πιο απαραίτητα και να μεταφέρει την οικογένεια σε πιο ασφαλές μέρος; Ή να προσφέρει βοήθεια;

Την τελευταία στιγμή ο αέρας άλλαξε πορεία και έτσι σώθηκε το χωριό, αλλά και το εκκλησάκι της Παναγίτσας, που έμεινε ακέραιο. Εκείνη μας φύλαξε από το κακό.

Την επόμενη μέρα υπήρχε μόνο μαυρίλα, στάχτη και αποκαΐδια. Η μυρωδιά του καπνού σου έκαιγε τα σωθικά. Πήρε πολύ καιρό να ανακάμψει το χωριό και πολλά χρόνια να πρασινίσει ξανά το βουνό. Να μη συμβεί ποτέ ξανά.

Κι ύστερα ήρθε η πλημμύρα, σαν φυσικό επακόλουθο… Μόνο θλίψη.

– Μνήμες από τη φωτιά

Το σπίτι μας είναι πολύ κοντά στο βουνό. Θυμάμαι πως οι γονείς μου έλειπαν σε ένα γλέντι γάμου στην Πέραμο κι εγώ είχα μείνει στη θεία μου, δίπλα. Μέσα στον ύπνο μου άκουσα φωνές και πανικό. Η ατμόσφαιρα ήταν βαριά από τον καπνό. Οι μεγαλύτεροι έλεγαν ότι πετάγονταν κουκουνάρια με φωτιά.

Εμείς φύγαμε πολύ γρήγορα και μείναμε δύο μέρες στην Πέραμο, σε έναν άλλο θείο. Όταν επιστρέψαμε στο χωριό, η μυρωδιά του καμένου ήταν ακόμα έντονη. Θυμάμαι να λένε πως έτρεχαν όλοι να βοηθήσουν με τρακτέρ και με ό,τι άλλο μέσο είχε ο καθένας. Η φωτιά ήταν μεγάλη σε έκταση, αλλά ευτυχώς έσβησε σχετικά γρήγορα.

Εκείνη την εποχή ήταν δύσκολο να υπάρχουν ντοκουμέντα, φωτογραφίες ή οτιδήποτε άλλο. Εμείς, μικρά παιδιά, δεν καταλαβαίναμε πολλά, ούτε θυμόμαστε και πολλά. Σίγουρα όμως αυτό που μας έμεινε πολύ έντονα αργότερα ήταν η πλημμύρα. Τότε, σαν παιδιά, γυρίζαμε όλο το χωριό και βλέπαμε τις καταστροφές.

– Οι πρώτες μου μνήμες από τη φωτιά

Το 1992 ήμουν 6 χρονών. Η μαμά είχε ακόμη το μαγαζί και ο μπαμπάς εκείνη την ώρα ήταν μαζί μας. Ξαφνικά δημιουργήθηκε μια αναμπουμπούλα, μια αναστάτωση, και ο μπαμπάς έφυγε να πάει στις φωτιές. Είχε κάποιες γνώσεις, αλλά ακόμα κι αν δεν είχε, πάλι θα πήγαινε. Εκεί θα τον οδηγούσαν τα πόδια του.

Ανέβηκε, βοήθησε και γύρισε μέσα μαύρος από τη στάχτη και τις μουτζούρες. Εκείνη την ώρα έκλαιγα πολύ. Νομίζαμε ότι αυτά που έβλεπα ήταν πληγές ή εγκαύματα, δεν καταλάβαινα ακριβώς τι συνέβαινε.

Κάποια στιγμή έφυγε με τη νονά μου για τη Μέλισσα, να δουν τη μαμά της. Πρέπει να ήταν η μέρα που κινδύνεψαν πιο πολύ εκείνα τα χωριά. Εγώ κοιτούσα τη φωτιά, αλλά το μυαλό μου δεν μπορούσε να φανταστεί την καταστροφή. Έχω μόνο αμυδρές εικόνες από εκείνη την ημέρα.

– Εθελοντική προσπάθεια κατά της φωτιάς

Εκείνο το βράδυ ήμουν σε γαμήλιο γλέντι, όταν ως εθελοντής πυροσβέστης ειδοποιήθηκα μαζί με τον Θόδωρο Αθανασιάδη να προστρέξουμε σε βοήθεια. Φτάσαμε κοντά στο μέτωπο της φωτιάς και, μαζί με την εθελοντική ομάδα της Θάσου και τον υπεύθυνό τους, «Καπετάν Μιχάλη», οργανώσαμε δίκτυο και βοηθήσαμε μαζί με τους βοσκούς της περιοχής ρίχνοντας αντιφώτια.

Ήταν μια συγκλονιστική προσπάθεια, η οποία καρποφόρησε. Στην καταστροφή δεν κρίνουμε, πρωτίστως βοηθάμε.

Στεφανής Αλέξης, μέλος της εθελοντικής πυροσβεστικής ομάδας του Πολιτιστικού Συλλόγου «Το Κάστρο» (Παναγία).———————————————————————————————————————–

ΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΣΩ ΘΕΡΜΑ ΤΟΝ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟ ΜΑΡΚΟΥΛΙΔΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ ΤΟΥ ΚΑVALA PORTAL ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΥΛΙΚΟΥ.Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ ΕΦΟΣΩΝ ΣΥΜΠΕΡΙΛΗΦΘΟΥΝ ΤΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΥ ΔΗΛΑΔΗ (ΜΑΚΗΣ ΖΟΥΜΠΛΙΟΣ) ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΜΑΡΚΟΥΛΙΔΗ ΚΑΘΩΣ ΧΩΡΙΣ ΑΥΤΟΝ ΔΕΝ ΘΑ ΥΠΗΡΧΕ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΙΚΑ.

ΜΑΚΗΣ ΖΟΥΜΠΛΙΟΣ

ΕΠΙΤΗΡΗΤΗΣ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΤΑΘΜΟΥ Ν.ΠΕΡΑΜΟΥ

ΕΝΤΕΤΑΛΜΕΝΟΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΡΑΚΗ

The post Σαν σήμερα πριν από 33 χρόνια: Η μεγάλη πυρκαγιά στο Σύμβολο Όρος (φωτογραφίες) appeared first on Kavala Portal.

Ας μου επιτραπεί να γράψω την άποψη μου για την υπόγεια καύση της τύρφης στα Τενάγη των Φιλίππων Καβάλας, ένα φαινόμενο που απασχολεί ιδιαίτερα τους αγροτικούς πληθυσμούς της περιοχής αυτής.

Η τύρφη μπορεί να έχει σχετικά μεγάλους πόρους, εξαιρετικά ακανόνιστους και αλληλοσυνδεόμενους, μπορεί όμως να έχει και μικρότερους “ανοιχτούς” πόρους, αλλά και πόρους που είναι κλειστοί ή μερικώς κλειστοί. Αποτελεί συνεπώς ένα μέσο “διπλού” πορώδους, που περιλαμβάνει μια περιοχή μέσω της οποίας το νερό, οι διαλυμένες ουσίες και τα κολλοειδή κινούνται σχετικά εύκολα, και μια περιοχή με αμελητέα ταχύτητα ροής ρευστών.

Όταν είναι υγρή, το νερό μπορεί να ρέει αργά μέσα σε αυτήν, μπορεί όμως να ρέει μέσα σε αυτήν και όταν αυτή είναι ΞΗΡΗ. ΟΤΑΝ ΕΧΟΥΜΕ ΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΥΔΡΟΦΟΡΟΥ ΟΡΙΖΟΝΤΑ στον τυρφώνα [π.χ. λόγω της κλιματικής αλλαγής, υψηλών θερμοκρασιών το καλοκαίρι, υπεράντλησης, κ.ά.], η τύρφη αρχίζει να “ξεραίνεται”, αυξάνοντας τις πιθανότητες ΑΥΤΑΝΑΦΛΕΞΗΣ της, δηλαδή καύσης αυτής.

Σημειώνω πως η τύρφη – ως ένα υλικό πολύ πλούσιο σε άνθρακα – είναι ιδιαιτέρως επιρρεπής στην ΑΥΤΑΝΑΦΛΕΞΗ [self-heating ignition], έναν τύπο έναρξης πυρκαγιάς σε θερμοκρασίες περιβάλλοντος χωρίς εξωτερική αιτία!. Επίσης, δεν είναι ασυνήθιστο οι φωτιές να σιγοκαίνε υπόγεια κατά τη διάρκεια του χειμώνα, τρεφόμενες με τύρφη και νεκρή βλάστηση, και στη συνέχεια να επιστρέφουν στην επιφάνεια την άνοιξη και το καλοκαίρι!.

Οι πυρκαγιές αυτές, γνωστές και ως “πυρκαγιές ζόμπι”, κατά κάποιον τρόπο “κρύβονται” και σιγοκαίνε υπόγεια, ενώ πολύ συχνά ‘αναζωογονούνται’ ως νέες φλόγες, ημέρες ή εβδομάδες μετά την κατάσβεση της πυρκαγιάς, αν κατορθωθεί να γίνει κατάσβεση! Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι πυρκαγιές τύρφης ευθύνονται για εκατομμύρια τόνους άνθρακα που απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα κάθε χρόνο.Όταν χρησιμοποιείται ΜΟΝΟ νερό για την κατάσβεση των πυρκαγιών τύρφης, τείνει να δημιουργεί μερικά μεγάλα κανάλια στο έδαφος, εκτρέποντας το νερό από τα κοντινά σημεία που ΚΑΙΓΟΝΤΑΙ, και όπου είναι περισσότερο απαραίτητο. Αυτός είναι εν μέρει ο λόγος για τον οποίο χρειάζονται τόσο πολύ χρόνο για να σβήσουν.

Μια λύση για την αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου είναι η χρήση νερού ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΕΙΔΙΚΩΝ – ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΑΠΟΔΕΚΤΩΝ – ΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΩΝ [water mixed with suppressants]. Μια άλλη λύση είναι η ΟΛΙΚΗ αφαίρεση του καιόμενου υλικού, δηλαδή εκσκαφή, με χρήση ερπυστριοφόρων εκσκαφέων, όλης της καιόμενης τύρφης ΑΛΛΑ και των γειτονικών άκαυστων σημείων, και στη συνέχεια τη μεταφορά της σε μια ΜΗ εύφλεκτη επιφάνεια, π.χ. ΠΑΝΩ ΣΕ ΑΡΓΙΛΟ Ή ΑΜΜΟ.Οπωσδήποτε υπάρχουν λύσεις, αυτές όμως – όπως καταδεικνύει και η παγκόσμια εμπειρία – είναι κοστοβόρες και χρονοβόρες!. Ζητώ συγγνώμη για το “σεντόνι”, αλλά η βιωσιμότητα του τυρφώνα της περιοχής μας με απασχολεί πολλά χρόνια τώρα! Συγγνώμη και πάλι!

The post Καύση τύρφης στα Τενάγη – Μια πρόταση για να αντιμετωπιστούν appeared first on Kavala Portal.

Γεωλόγου-Ωκενογράφου,
καθηγητή Τμήματος Μηχανικών Περιβάλλοντος Δ.Π.Θ.,
διευθυντή Εργαστηρίου Οικολογικής Μηχανικής και Τεχνολογίας

Σήμερα δεν υπάρχουν αξιόπιστα, μακροχρόνια, συστηματικά και ελεύθερα διαθέσιμα δεδομένα ποτάμιας απορροής στις υδρολεκάνες της χώρας. Ακόμη περισσότερο, δεν υπάρχουν τέτοια δεδομένα για τα διασυνοριακά ποτάμια, όπως ο Νέστος, ο Έβρος και ο Στρυμόνας. Αν κάποιος ψάξει για δεδομένα ποταμών σε όλες τις γνωστές διεθνείς επιστημονικές γεωβάσεις, δυστυχώς δεν θα βρει τίποτα για την Ελλάδα…

Ας δούμε όμως τι υπάρχει και πως μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε για την διαχείριση του νερού του Νέστου, ειδικά μετά τις περιορισμένες απορροές των τελευταίων ετών. Το Σουηδικό Υδρομετεωρολογικό Ινστιτούτο (SMHI) δίνει ελεύθερα ημερήσια δεδομένα ποσότητας και ποιότητας νερού σε περισσότερες από 131.300 υδρολεκάνες παγκόσμια, όπως αυτά προκύπτουν από βαθμονομημένο και πιστοποιημένο μαθηματικό μοντέλο που επιλύει το ισοζύγιο νερού. Τα στοιχεία αυτά παρότι καλύπτουν μόνο την περίοδο 1981-2010 είναι πολύτιμα και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την διαχείριση νερού στο ποτάμι. Το 2016 η εργασία των Sylaios & Boskidis έδειξε ότι τα αποτελέσματα του μοντέλου SMHI ακολουθεί τις υδρολογικές μεταβολές του π. Νέστου, ωστόσο υπερεκτιμά κατά 3-5% τις ενδιάμεσες και χαμηλές παροχές, ενώ υποεκτιμά (έως και 8%) τα ακραία πλημμυρικά επεισόδια.

Παράλληλα, το σύστημα Copernicus παρέχει ελεύθερη πρόσβαση σε δεδομένα ημερήσιας βροχόπτωσης και χιονόπτωσης προερχόμενα από το αξιόπιστο μετεωρολογικό μοντέλο ERA5. Κατεβάσαμε τα δεδομένα βροχόπτωσης και χιονόπτωσης της περιόδου 1981 έως σήμερα και τα «κόψαμε» στα όρια της υδρολεκάνης του Νέστου ανάντη του Ταμιευτήρα Θησαυρού. Ουσιαστικά πρόκειται για το βουλγαρικό τμήμα της υδρολεκάνης Νέστου και Δεσπάτη, του παραπόταμου του Νέστου που καταλήγει στον Θησαυρό.

Μετατρέψαμε τα ημερήσια δεδομένα παροχής σε μηνιαίες απορροές και τα ημερήσια δεδομένα βροχόπτωσης και χιονόπτωσης σε αθροιστικές μηνιαίες τιμές. Διασυνδέσαμε τις μηνιαίες απορροές της περιόδου 1981-2010 που εισέρχονται στον ταμιευτήρα Θησαυρού μέσω παραμετρικής σχέσης με την βροχόπτωση και χιονόπτωση της ίδιας περιόδου, λαμβάνοντας υπόψη υστερήσεις έως και δύο χρονικών βημάτων. Το ομοίωμα που παρήχθηκε πέτυχε προσαρμογή 81% στις τιμές απορροής, άρα θεωρείται ένα ιδαίτερα αξιόπιστο εργαλείο διαχείρισης νερού. Επεκτείναμε την παραμετρική σχέση για την περίοδο 2010 έως 5/2025 και καταλήξαμε σε μία συνεχή «τεχνητή» χρονοσειρά μηνιαίων εισροών νερού στον ταμιευτήρα Θησαυρού, από το 1981 ως σήμερα, η οποία παράγεται από την μηνιαία βροχόπτωση και χιονόπτωση στο βουλγάρικο τμήμα της υδρολεκάνης.

Εξετάζοντας την χρονοσειρά βλέπουμε την σημαντική μείωση των εισροών στον Θησαυρό τα τελευταία χρόνια. Ειδικότερα, η μείωση των μέγιστων εισροών που συμβαίνουν τον χειμώνα δείχνουν το πρόβλημα που θα αντιμετωπίσουμε τα επόμενα χρόνια.

Η αλλαγή στην εισροή νερού στον Ταμιευτήρα Θησαυρού φαίνεται παραστατικά στο παρακάτω διάγραμμα, όπου ο οριζόντιος άξονας είναι τα έτη καταγραφής και ο κατακόρυφος οι μήνες. Το βαθύ κόκκινο χρώμα δείχνει μήνες με πολύ χαμηλή απορροή (κάτω των 20 εκατ. κ.μ.), το ανοικτό κόκκινο χρώμα δείχνει υψηλότερες μηνιαίες απορροές (20 – 100 εκατ. κ.μ.), το κιτρινοπράσινο χρώμα μήνες με ενδιάμεση απορροή περίπου 150 εκατ. κ.μ., και το γαλάζιο και μπλε χρώμα μήνες πολύ υψηλής απορροής (περίπου 200 – 300 εκατ. κ.μ.). Παρατηρούμε τα εξής: α) από το 1980 έως 2010 υπάρχουν μήνες γαλάζιου έως κιτρινοπράσινου χρώματος, άρα με υψηλή έως ενδιάμεση απορροή. Οι μήνες αυτοί είναι χειμερινοί μήνες, κυρίως Μάρτιος, Απρίλιος και Μάιος. β) από το 2010 και μετά οι χειμερινοί μήνες σταματούν να εμφανίζουν έστω και ενδιάμεση απορροή, γεγονός που δείχνει την επίδραση της κλιματικής κρίσης στην ελληνική υδρολεκάνη. γ) οι θερινές μηνιαίες απορροές από το 1980 έως 2010 εμφανίζουν βαθύ κόκκινο χρώμα, άρα τιμές της τάξης των 20 εκατ. κ.μ.. Από το 2010 και μετά αλλάζουν σε ελαφρύ κόκκινο, άρα η θερινή απορροή αυξάνει, μειώνοντας την ετήσια εποχική διακύμανση εισροών στον Ταμιευτήρα Θησαυρού.

Εξετάζουμε την χρονοσειρά μηνιαίων εισροών νερού στον ταμιευτήρα Θησαυρού, από το 1981 ως σήμερα, όπως αυτή παράγεται από την βροχόπτωση και την χιονόπτωση στο βουλγάρικο τμήμα της υδρολεκάνης.

Τα κύρια συμπεράσματα είναι:

1. Την δεκαετία 1981-89 η μέση ετήσια εισροή νερού στον Θησαυρό ήταν 720 εκατομ. κυβικά μέτρα. Μειώθηκε σε 668 εκατομ. κ.μ. την περίοδο 1990-99, αυξήθηκε σε 725 εκατομ. κ.μ. την περίοδο 2000-2009 και κατόπιν αυξήθηκε πάλι σε 790 εκατομ. κ.μ. την δεκαετία 2010-19. Ωστόσο, την περίοδο 2020-24 η μέση ετήσια εισροή στον Θησαυρό μειώθηκε σε 647 εκατομ. κυβικά μέτρα.

2. Η ετήσια εισροή στον Θησαυρό εξαρτάται έντονα από την χιονόπτωση στην ανάντη υδρολεκάνη. Έτσι, η μέση ετήσια χιονόπτωση την δεκαετία 1981-89 ήταν 1004 χλστ, μειώθηκε σε 888 χλστ την περίοδο 1990-99, διατηρήθηκε σε 885 χλστ το 2000-2009, αυξήθηκε σε 917 χλστ την δεκαετία 2010-19 και μειώθηκε έντονα στα 630 χλστ την περίοδο 2020-24.

3. Ο μήνας με την μεγαλύτερη συνεισφορά στην εισροή νερού στον Θησαυρό είναι ο Απρίλιος (μέση απορροή 151 εκατ. κ.μ.). Ωστόσο, ο Απρίλιος είναι και ο μήνας με την υψηλότερη διακύμανση, γεγονός που κάνει την παρακολούθηση εισροών τον μήνα αυτό πολύ σημαντική για την δυνατότητα διάθεσης νερού στους αγρότες.

4. Ακολουθεί ο μήνας Μάρτιος (μέση απορροή 119 εκατ. κ.μ.) και κατόπιν ο Φεβρουάριος και ο Μάιος. Όσο οι απορροές μειώνονται κάτω από τα 50 εκατ. κ.μ. τόσο μειώνεται η διαχρονική διακύμανση σε μηνιαία βάση.

5. Τις χρονιές που οι εισροές τον Μάρτιο και τον Απρίλιο ήταν κάτω του 50% της μέσης διαχρονικά τιμής εισροών των μηνών αυτών, τότε είχαμε την χαμηλότερη εισροή νερού στον ταμιευτήρα Θησαυρού και το μεγαλύτερο πρόβλημα ξηρασίας στο ποτάμι. Τέτοιες έντονα ξηρές χρονιές ήταν το 1990 (μόλις 389 εκατ. κ.μ.), το 1993 (με 387 εκατ. κ.μ.) το 2001 (355 εκατ. κ.μ.) και το 2024 (548 εκατ. κ.μ.). Αυτό σημαίνει ότι η πρόγνωση της μηνιαίας απορροής Μαρτίου και Απριλίου μας δίνει μια ένδειξη για τον τύπο διαχείρισης νερού που απαιτείται για τις αγροτικές περιοχές.

6. Αναλύσαμε την εποχικότητα και την τάση της χρονοσειράς. Η μεγαλύτερη αλλαγή στη χρονοσειρά απορροών συμβαίνει τον χειμώνα του 2011, όταν η εποχική διακύμανση (διαφορά απορροής μεταξύ εποχών) μειώνει σημαντικά το εύρος της. Παράλληλα, η μακροπρόθεσμη τάση παρά την εναλλαγή προσήμου της έως το 2003, διατηρείται σταθερή την περίοδο 2003 – 2015 και αρχίζει να μειώνεται βαθμιαία από το 2015 έως σήμερα.

7. Με δεδομένο ότι ο Μάρτιος και ο Απρίλιος είναι οι δύο πλέον κρίσιμοι μήνες για το γέμισμα του ταμιευτήρα Θησαυρού, αναλύσαμε το ποσοστό του νερού που αποδόθηκε στους αγρότες σε σχέση με τις εισροές των δύο αυτών μηνών. Από το 2008 έως 2024 δίνεται κατά μέσο όρο το 70% των εισροών Μαρτίου και Απριλίου, με χρονιές που έγιναν υπερβάσεις έως και 118% (2019) και 111% (2014). Το 2023 μία σχετικά ξηρή χρονιά αποδόθηκε για άρδευση το 79% των αθροιστικών εισροών Μαρτίου και Απριλίου. Το 2024 μία ιδιαίτερα ξηρή χρονιά δόθηκε στους αγρότες το 61% αυτών των εισροών. Φέτος, η απόφαση των 35 εκατ. κ.μ. αντιστοιχεί στο 30% των φετινών αθροιστικών εισροών. Κατά την γνώμη μου, για μια συντηρητική διαχείριση θα πρέπει να δοθεί το 60% των αθροιστικών εισροών Μαρτίου και Απριλίου, δηλ. 71 εκατ. κ.μ. Φυσικά η χρήση αυτού του νερού θα πρέπει να προστεθεί στην απαίτηση για οικολογική παροχή (45 εκατ. κ.μ. ετησίως) ώστε το ποτάμι να διατηρήσει τις οικοσυστημικές λειτουργίες του.

Για τις ανάγκες της ανάλυσης, κατεβάσαμε και συνθέσαμε σε βίντεο 88 δορυφορικές εικόνες ορατού φάσματος του δορυφόρου Sentinel 2 του συστήματος Copernicus για την περιοχή εισόδου του ποταμού Νέστου και του παραπόταμου Δεσπάτη στον Ταμιευτήρα Θησαυρού. Είναι ένας έμμεσος τρόπος παρακολούθησης της στάθμης του ταμιευτήρα και των εισροών νερού στον Θησαυρό, ώστε να γνωρίζουμε τις δυνατότητες χρήσης του νερού για άρδευση. Βλέπουμε την στάθμη του Θησαυρού να ανεβαίνει σταδιακά έως τον Ιούλιο και κατόπιν να πέφτει μέχρι τον Νοέμβριο κάθε έτους.

Το βίντεο πιστοποιεί τους υπολογισμούς που κάναμε με βάση την βροχόπτωση και χιονόπτωση της ανάντη υδρολεκάνης. Έτσι δείχνει την πολύ χαμηλή εισροή τον Νοέμβριο 2018 (24 εκατ. κ.μ), την αυξημένη εισροή τον Φεβρουάριο 2019 (125 εκατ. κ.μ.), την πολύ χαμηλή εισροή τον Οκτώβριο 2019 (22 εκατ. κ.μ.), την αυξημένη στάθμη τον Φεβρουάριο 2020 (93 εκατ. κ.μ.), τις αυξημένες εισροές τον Ιανουάριο 2021 – Απρίλιο 2021 (από 96 έως 127 εκατ. κ.μ.), την πολύ χαμηλή στάθμη τον Οκτώβριο 2023 (25 εκατ. κ.μ.), αλλά και τον Σεπτέμβριο και Οκτώβριο 2024 (23 εκατ. κ.μ.) η οποία διατηρείται χαμηλή έως και τον Μάρτιο 2025.

The post Τι συμβαίνει στο Νέστο; – του Γεωργίου Συλαίου appeared first on Kavala Portal.

Με την σημερινή μας φιλοξενία του κου Δημήτρη Μάρδα, Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ και π. Αν. Υπουργό Οικονομικών και Υφ/γό Εξωτερικών, συνεχίζουμε με συνέπεια την αντικειμενική πληροφόρηση, ενισχύοντας έτσι την  δημοσιογραφική μας παρουσία χτίζοντας γέφυρες συνεργασίας με Ακαδημαϊκούς σε Ελλάδα και Εξωτερικό.

Ως προτεραιότητά έχουμε τη στήριξη της ΑΜΘ με βάση τη δυναμική της τοπικής οικονομίας και την προβολή της ως αξιόπιστου εταίρου παντού.

**Η συνέχεια στον Καθηγητή Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ π. Αν. Υπουργό Οικονομικών και Υφ/γό Εξωτερικών κο Μάρδα

Με αιφνίδιο – μάλλον μη αναμενόμενο τόσο σύντομα – τρόπο ο πρόεδρος Τράμπ μετά από 12 ημέρες πολέμου ανάμεσα στο Ισραήλ και το Ιράν ανακοίνωσε την ανάγκη για ανακωχή. Εφόσον θεώρησε ότι οι πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, (Fordow, Natanz, Isfahan) τέθηκαν εκτός λειτουργίας, έθεσε τα γρανάζια της διπλωματίας σε κίνηση και μέσω της δημόσιας πίεσης στόχευσε στην κατάπαυση του πυρός.

Ο πρόεδρος Τράμπ με τη συμπεριφορά αυτή δείχνει την πρόθεσή του για αποφυγή μίας μακροχρόνιας στρατιωτικής εμπλοκής, ενώ παράλληλα διατηρεί σε ισχύ τις κυρώσεις εις βάρος του Ιράν επιδιώκοντας την αλλαγή του καθεστώτος.

Ερμηνείες της μάλλον βεβιασμένης διπλωματικής λύσης

Ο κύριος στόχος των ΗΠΑ, η καταστροφή των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν. Οπότε δεν υπάρχει λόγος συνέχισης των εχθροπραξιών.

Από την άλλη ο Ιρανικός πύραυλος κατά της Αλ Ουντέιντ, της μεγαλύτερης αμερικανικής βάσης στη Μέση Ανατολή, εύλογα προβλημάτισε. Η επίθεση βέβαια είχε περισσότερο συμβολικό χαρακτήρα. Ακόμη, η χρήση υπερηχητικών πυραύλων εκ μέρους του Ιράν, μάλλον τρόμαξε.

Τέλος, η αδυναμία του Ιράν σε σύγχρονα πολεμικά αεροπλάνα μπορεί να καλυφθεί με το νοίκιασμα Ρωσικών ή Κινεζικών αεροσκαφών και πιλότων ανταγωνιστικών των F-35. Το Ιράν με τη ρήξη αυτή έδειξε τα δόντια του απαντώντας στους στοχασμούς του προέδρου Τράμπ για το «Make Iran Great Again».

Παρομοιάζουν οι σκέψεις του προέδρου με εκείνες περί Ριβιέρας στη Λωρίδα της Γάζας.

1.Το τοίχος του αντιπυραυλικού συστήματος του Ισραήλ, το Iron Dome, λειτούργησε αποτρεπτικά κόβοντας όμως μόνο το 90% των πυραύλων του Ιραν (από τους 400-520). Το 10% βρήκε τους στόχους του προκαλώντας 30.809 ζημιές σε κτήρια, 3.713 καταστροφές σε αυτοκίνητα. Περισσότεροι από 15.000 πολίτες εγκατέλειψαν τα σπίτια τους. Οι νεκροί είναι μόνο 29, ενώ οι τραυματίες ξεπερνούν τους 3.000. Ως προς το Ιράν οι νεκροί, με τις πιο δυσμενείς εκτιμήσεις, ανέρχονται από 610 ως 974 άτομα και οι τραυματίες από 3-4,7χιλιάδες.

2.Το μη άτρωτο όμως Iron Dome και οι ζημιές που προκλήθηκαν εύλογα προκάλεσαν ένα άσχημο ψυχολογικό κλίμα στους Ισραηλινούς. Επιπλέον, καθώς το Ισραήλ έχασε το ηθικό του πλεονέκτημα λόγω της πολιτικής του εις βάρος των Παλαιστινίων στη Γάζα, ουδείς στο πλανήτη το συμπαραστάθηκε.

3.Ο πόλεμος Ισραήλ-Ιράν με τη συμμετοχή των ΗΠΑ και η συνέχιση του εύλογα οδηγεί σε ένα πόλεμο φθοράς της υπερδύναμης. Ο πόλεμος όμως αυτός της φθοράς στοιχίζει κάτι δισεκατομμύρια (1 δις δολάρια ημερησίως) στον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό της χώρας.

Να σημειωθεί ότι το Δημόσιο χρέος των ΗΠΑ ανέρχεται σε 36 τρις δολάρια, με ΑΕΠ 24 τρις δολάρια περίπου, το 2024.

Το Ιραν με τη βοήθεια της Κίνας και Ρωσίας είναι οι πρωταγωνιστές αυτού του πολέμου φθοράς. Δίνοντας Κίνα και Ρωσία  πυραυλικά ή οτιδήποτε άλλα οπλικά συστήματα στο Ιράν απολαμβάνουν από μακριά την ταλαιπωρία των ΗΠΑ. Κτίζουν ένα όμοιο σενάριο εκείνου που έχτισαν οι ΗΠΑ μέσω της Ουκρανίας στη Ρωσία. Εκεί οι Δυτικοί μοιράζοντας όπλα στην Ουκρανία και χωρίς ούτε ένα νεκρό στρατιώτη, έχουν υποβάλλει τη Ρωσία σε ένα πόλεμο φθοράς, που εύλογα την αδυνατίζει.

Ο Adam Smith, Κλασσικός οικονομολόγος, στα τέλη του 18^ου αιώνα υποστήριζε το αυτονόητο: Το διεθνές εμπόριο είναι η  εγγύηση της ειρήνης, οπότε αποτρέπει τους πολέμους. Οι πάντες ζημιώνονται από το εν δυνάμει κλείσιμο του Περσικού κόλπου μέσω των στενών του Χορμούζ.

Η Κίνα εισάγει το 80%του πετρελαίου της από τις εκεί περιοχές. Περίπου 17-20 εκατομμύρια βαρέλια/ημέρα διακινούνται μέσω της Διώρυγας του Χορμούζ, καλύπτοντας περίπου 20–30% της παγκόσμιας ποσότητας πετρελαίου.

Οι ΗΠΑ καλύπτουν περίπου το 10% των αναγκών τους σε πετρέλαιο από χώρες του Περσικού Κόλπου. Η ποσότητα είναι μικρή, αλλά οι επιπτώσεις της αύξησης της τιμής του πετρελαίου είναι σημαντικές ακόμη και στις ΗΠΑ. Μια αύξηση της τιμής του πετρελαίου τινάζει στον αέρα την προεκλογική υπόσχεση του προέδρου Τράμπ για τιμή/γαλόνι βενζίνης στα 2 δολάρια (1 γαλόνι=3,78 λίτρα).

Ως προς την Ευρώπη περίπου το 20–22 % των εισαγωγών αργού πετρελαίου της προέρχονται από χώρες του Περσικού Κόλπου, ποσότητα που μεταφράζεται σε 3,6 εκατ. βαρέλια την ημέρα.

Τέλος, σχεδόν όλο το λαθρεμπόριο ρωσικού πετρελαίου πραγματοποιείται μέσω του κόλπου. Τάνκερ που «σβήνουν» την ύπαρξη τους από τα συστήματα εντοπισμού τους, όπως το AIS (Automatic Identification System),  GPS / GNSS Δέκτες κ.λπ, (τα συστήματα εντοπισμού πετιούνται στη Θάλασσα) φορτώνουν αργό πετρέλαιο από τη Ρωσία, το μεταφέρουν στον Περσικό κόλπο, το βαπτίζουν Καταριανό ή Σαουδαραβικό ή οποιασδήποτε άλλης χώρας του Περικού και το πωλούν παντού.

Συμπερασματικά, η κυριαρχία των οικονομικών παραγόντων έναντι των πολιτικών σκοπιμοτήτων, είναι ίσως η κυρίαρχη ερμηνευτική μεταβλητή της απότομης αλλαγής πλεύσης του Προέδρου Τράμπ.

The post Μέση Ανατολή: Μία αιφνίδια ανακωχή με πολλά ερωτήματα του Δημήτρη Μάρδα Καθηγητή Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ appeared first on Kavala Portal.

Σαν σήμερα την 14 Μαΐου του 1965, πριν 60 χρόνια, η γη της Θάσου σκέπαζε την σορό του μεγάλου γλύπτη Πολύγνωτου Βαγή. Ποιος ήταν όμως ο Πολύγνωτος Βαγής; Πώς το διάβα του χρόνου μας κάνει να ξεχνούμε σημαντικά πρόσωπα και γεγονότα ; Ας ξετυλίξουμε το “κουβάρι” της ιστορίας του ανθρώπου αυτού που είχε γεννηθεί στην Ποταμιά της Θάσου στις 14 Ιανουαρίου 1894 και πέθανε το 1965 στη Νέα Υόρκη.

Ο πατέρας του Γεώργιος Βαγής, ήταν μαραγκός και ξυλογλύπτης, η μητέρα του ήταν η Αγγελική Υδραίου που καταγόταν από γνωστή οικογένεια ναυτικών της Ύδρας.

Ο Βαγής είχε 6 αδέλφια και έφηβος 17 χρόνων αφήνει την τότε Τουρκοκρατούμενη πατρίδα του και πηγαίνει μετανάστης στη Νέα Υόρκη το 1911.

Ο σκληρός αγώνας για την επιβίωση δεν του νεκρώνει το έμφυτο ταλέντο του. Παιδί ακόμη στα βουνά της πατρίδας του, πελεκούσε το ξύλο και την πέτρα. Το 1917 χτυπάει τις πόρτες των καλλιτεχνικών σχολών της Νέας Υόρκης, που δεν άνοιγαν βέβαια εύκολα σ” έναν αγράμματο μετανάστη.

Ο Βαγής καταφέρνει να γραφτεί στην σχολή «Cooper Union Institution» της Νέας Υόρκης, όπου σπουδάζει γλυπτική για έξι χρόνια.

Κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου το 1918, ο Βαγής κατατάσσεται εθελοντής στο αμερικάνικο ναυτικό.

Με το τέλος του πολέμου αποκτά την αμερικανική υπηκοότητα και στα 1919 εγγράφεται τελικά στο «BEAUX – ARTS INSTITUTE» της Νέας Υόρκης, όπου σπουδάζει γλυπτική για τρία χρόνια, με σημαντικούς δασκάλους γλυπτικής, όπως τους C.BOULGON και F.AITKEN. Το 1920 αρχίζει να συμμετέχει για πρώτη φορά σε εκθέσεις γλυπτικής, της «NATIONAL ACADEMY OF DESIGN» και στα 1922 γνωρίζει για πρώτη φορά την μεγάλη του επιτυχία: Το γλυπτό «Ο Παππούς μου» θεωρείται ένα από τα καλύτερα κομμάτια της έκθεσής του. Είναι ένα πορτρέτο, σε χαλκό, του παππού του όπου τα πλούσια εξπρεσιονιστικά στοιχεία δοσμένα με δυνατές πλαστικές φόρμες συνθέτουν το δυνατό πορτρέτο ενός βασανισμένου αλλά όχι νικημένου από τη ζωή γέρου.

Μετά ακολουθεί μια περίοδος εντατικής δουλειάς φορτωμένη με όλες τις αγωνίες του μετανάστη, που θέλει να επιβιώσει, να σπουδάσει και να βοηθήσει οικονομικά την οικογένειά του που είναι στην πατρίδα.

Από το 1923 οι συνθήκες εργασίας καλυτερεύουν, γιατί πια ο Βαγής είναι ένας αρκετά γνωστός γλύπτης και παίρνει μέρος σε όλες τις εκθέσεις της Νέας Υόρκης.

Στα 1925 ο Βαγής έγινε πασίγνωστος παντού, αφού η NATIONAL ENCYCLOPAEDIA OF AMERICAN BIOGRAPHY του ζητά στοιχεία για να τον συμπεριλάβει στην έκδοσή της που κυκλοφόρησε στα 1928. Ο Βαγής παίρνει κάθε χρόνο μέρος στις εκθέσεις της NATIONAL ACADEMY OF DESIGN της Νέας Υόρκης και σε άλλες ομαδικές εκθέσεις γλυπτικής. Ως το τέλος της ζωής του πήρε μέρος πάνω από 40 εκθέσεις στα μεγαλύτερα μουσεία νεότερης τέχνης των Ηνωμένων Πολιτειών.

Το 1933 εγκαθίσταται στο BETHPAGE 104 Evergreen Ave στο Long Island της Νέας Υόρκης. Το 1952 κερδίζει το πρώτο βραβείο του ετήσιου φεστιβάλ στο Long Island με το έργο του «Ο ύπνος». Τα έργα του παρουσιάστηκαν σε περισσότερες από 45 εκθέσεις σε ολόκληρη την Αμερική και σε εκθέσεις σε άλλες χώρες. Τα έργα του εμπνεόντουσαν από την Ελληνική φύση όπως φεγγάρια, ψάρια, διάφορα είδη πουλιών και ζώων κ.α.

Στην Ελλάδα, εκτός από την συλλογή , που έχει στην κατοχή του ο Δήμος Καβάλας , υπάρχουν ορισμένα αντιπροσωπευτικά έργα του στην Εθνική Πινακοθήκη που προέρχονται από το ίδιο κληροδότημα.

Το 1963 μετά από πολλά χρόνια απουσίας του στις Η.Π.Α. επισκέπτεται τη γενέτειρά του, τη Θάσο αλλά και την Καβάλα που υπεραγαπούσε . Σε πολύ μεγάλη ηλικία παντρεύεται την Σύλβια, που καταγόταν από την Αμερική. Όμως δεν προλαβαίνουν να χαρούν το γάμο τους και σε ένα δυστύχημα πεθαίνει η Σύλβια χωρίς να αποκτήσουν παιδιά.

Το 1965 στις 15 Μαρτίου , ο Πολύγνωτος Βαγής πεθαίνει στο νοσοκομείο των Απομάχων της Νέας Υόρκης. Τα περισσότερα έργα του, τα κληροδοτεί στον Δήμο Καβάλας και στην κοινότητα Ποταμιάς Θάσου. Η σορός του μεταφέρεται ακτοπλοϊκώς στον Πειραιά και στη συνέχεια σιδηροδρομικός στην Δράμα , με εντολή της Κυβέρνησης αποδίδονται τιμές. Το ίδιο γίνεται και στην Καβάλα όπου η σορός του τίθεται σε λαϊκό προσκύνημα στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου.

ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ

Τα έργα σήμερα του παρουσιάζονται σε πολλά Μουσεία, κυρίως των Η.Π.Α. όπως στο Μουσείο Μπρούκλιν, στο Μουσείο WHITNEY στη Νέα Υόρκη, στο Μουσείο Τέχνης του Τολέδο στο Οχάιο, στο Μουσείο του Τελ-Αβίβ στο Ισραήλ. Στην Καβάλα η συλλογή έργων του Πολύγνωτου Βαγή βρίσκεται στην Δημοτική Καπναποθήκη και σύντομα θα παρουσιαστεί και πάλι στο κοινό. Από το 1986 και μέχρι το 2010 παρουσιάζονταν στο Δημοτικό Μουσείο Καβάλας στο κτίριο επί της οδού Φιλίππου.

Στην γενέτειρα του στην Θάσο υπάρχει στην Ποταμιά το Μουσείο «Π. Βαγή». Η Ποταμιά , που ήταν η πατρίδα του μεγάλου γλύπτη Π. Βαγή από τον Αύγουστο του 1981 λειτουργεί μουσείο αφιερωμένο στη ζωή και το έργο του , εκεί εκτίθενται 98 έργα γλυπτικής και 15 ζωγραφικοί πίνακες της περιόδου 1920-1960. Τα έργα της πρώτης δημιουργικής περιόδου του Βαγή (1919-1930) είναι εμπνευσμένα από την αρχαία ελληνική μυθολογία και ιστορία. Τα υλικά που χρησιμοποίησε ο Βαγής είναι ο γύψος, ο χαλκός και το μάρμαρο. Τα έργα της δεύτερης περιόδου (1932 κ.ε.) χαρακτηρίζονται από αφαιρετικότητα. Χυτεύονται σε χαλκό, σε τσιμέντο ή λαξεύονται σε πέτρα, μάρμαρο, ξύλο ή γρανίτη.

Στο νησί, ο Επιμορφωτικός σύλλογος Ποταμιάς φέρει το όνομα “Πολύγνωτος Βαγής” και έχει ιδρυθεί το 1979. Σκοπός του ήταν και είναι, η διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου, η αναβίωση εθίμων, η ενθάρρυνση των νέων στη συμμετοχή τους στα πολιτιστικά δρώμενα και η συντήρηση και διάδοση του πνευματικού κεφαλαίου των προηγούμενων γενεών. Το φεστιβάλ Θάσου , που έγινε το 2010, ήταν αφιερωμένο στον Πολύγνωτο Βαγή.

The post Σαν σήμερα, πριν από 60 χρόνια: Πεθαίνει ο Πολύγνωτος Βαγής appeared first on Kavala Portal.

Τόπος διεξαγωγής

Συνεδριακό Κέντρο «Μίκης Θεοδωράκης» του Δήμου Ελληνικού-Αργυρούπολης στις 26 Μαρτίου. 

«Kavala Portal»

Η Δημοσιογραφική Ομάδα του «KAVALA PORTAL» διερεύνησε τα τελευταία χρόνια, το μεγάλο θέμα: την ουσία και περιεχόμενο «της γεωστρατηγικής», η οποία  αναφέρεται στην πολιτική που έχει ως αντικείμενο γεωγραφικές περιοχές που ενδιαφέρουν το συγκεκριμένο κράτος και επηρεάζουν την ασφάλειά του ή τα εθνικά του συμφέροντα.

Από την άλλη, επίσης  τον όρο της  «γεωπολιτικής» όπου κατά την άποψη ειδικών εμπειρογνωμόνων επί θεμάτων Διεθνών Σχέσεων, αποτελεί ένα εργαλείο ανάλυσης των δεδομένων, σε μία δεδομένη περιοχή και χρόνο, ενώ η γεωστρατηγική είναι η σύνθεση πολιτικής, με βάση την ανάλυση.

Αναφορικά στις «Γεωπολιτικές  Δυναμικές  στη Μεσόγειο» ο πρώτος εισηγητής της Ημερίδα Καθηγητής κος Μάζης εμφατικά τόνισε, την ανάγκη κατανόησης του Γεωπολιτικού πλαισίου-σχεδιάζουμε το μέλλον, ενώ στη συνέχεια, έθεσε υπόψη του κοινού: ό,τι είναι επιστημονικά ανεξάρτητος, γι’ αυτό και δεν χάνει βαθμούς ελευθερίας και ίσως αυτό να στοιχίζει και αμείβεται σκληρά από όλες τις πλευρές. 

Έναρξη της εκδήλωσης

Σε μία κατάμεστη αίθουσα από προσκεκλημένους ο Πρόεδρος του Ελληνικού Παραρτήματος του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος ΗΠΑ και Διευθυντής του EastMed Strategic Studies Institute, κος Jonathan Κωνσταντίνου άνοιξε την εκδήλωση και εν συνεχεία, χαιρέτισαν ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ταμασσού και Ορεινής (Κύπρου) κ. Ησαΐας, ο Πρόεδρος του Παραρτήματος του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στο Ισραήλ Μάρκ Ζέλλ και ο Κούρδος αγωνιστής Sherzad Memzani.

Η Ημερίδα εστίασε τόσο στις γεωπολιτικές δυναμικές στη Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή όσο και στην προστασία των ενεργειακών υποδομών. 

**Εισηγητές  και Ενότητες της Ημερίδας

Στην πρώτη ενότητα μίλησαν ο Ομότιμος Καθηγητής Οικονομικής Γεωγραφίας και Γεωπολιτικής και Πρόεδρος HJ-40 AHEPA Φιλοθέης-Ψυχικού, Ιωάννης Μάζης (επιστημονικός υπεύθυνος της Ημερίδας) με θέμα: «Γεωστρατηγική ισορροπία στο τρίγωνο Ελλάδα-Τουρκία-Κύπρος».

Ο Jonathan Κωνσταντίνου με θέμα: «Νέοι ενεργειακοί διάδρομοι και προκλήσεις της επόμενης δεκαετίας».

Ο διδάσκων στο Τμήμα Τουρκικών Σπουδών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του ΕΚΠΑ και στη Σχολή Εθνικής Ασφάλειας, Μάρκος Τρούλης με θέμα: «Αμερικανοτουρκικές σχέσεις υπό το βάρος των γεωπολιτικών μεταβολών στην ευρύτερη Μέση Ανατολή».

Ο Επισμηναγός (Ι) Ε.Α. και υπ. Διδάκτωρ Γεωπολιτικής της Αεροπορικής Ισχύος, Στέφανος Καραβίδας με θέμα: 
«Το ρήγμα του τουρκισμού στην αναδυόμενη αρχιτεκτονική ασφαλείας και ο ρόλος των τριών frontline states Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ».

Τέλος ο Διδάσκων στο Τμήμα Τουρκικών Σπουδών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του ΕΚΠΑ, Μιχάλης Σαρλής, με θέμα: «Η γεωπολιτική της Μέσης Ανατολής μετά την πτώση των Άσαντ στη Συρία». 

Στη δεύτερη ενότητα μίλησαν ο Αντιστράτηγος Ε.Α, Δρ. Διεθνών Σχέσεων και μέλος του ΔΣ του ΕΛΙΣΜΕ, Ιπποκράτης Δασκαλάκης, με θέμα: «Προστασία ενεργειακών εγκαταστάσεων και υποδομών από εναέριες απειλές».

Ο Νομικός και Διεθνολόγος Θεόδωρος Κατσούφος με θέμα: «Το αβέβαιο νομικό καθεστώς των επιθέσεων ή δολιοφθορών σε υποθαλάσσια καλώδια και αγωγούς».

Ο υπεύθυνος προστασίας δεδομένων και επιχειρησιακός συντονιστής Παρατηρητηρίου Ανάλυσης Υβριδικών Απειλών Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης Αθανάσιος Κοσμόπουλος, με θέμα: «Πολυτομεακή κυβερνοεπιθετική δραστηριότητα σε κρίσιμες υποδομές ζωτικής σημασίας».

Ο Αντιναύαρχος Ε.Α. Π.Ν., Επίτιμος Διοικητής της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων και Αντιπρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Βασίλειος Μαρτζούκος. 

Στο πέρας των παρουσιάσεων τέθηκαν ερωτήματα από το κοινό, τα οποία απαντήθηκαν από τους ομιλητές. Συντονιστής της εκδήλωσης ο δημοσιογράφος Νίκος Χιδίρογλου. 

Το παρόν στην Ημερίδα έδωσαν συμπολίτες, από τον χώρο της πολιτικής, της αυτοδιοίκησης και των γραμμάτων, στελέχη των Σωμάτων Ασφαλείας και των Ενόπλων μας Δυνάμεων, Δημοσιογράφοι, αλλά και εκπρόσωποι σωματείων και κοινωνικών φορέων.

The post Ημερίδα με θέμα: «Γεωστρατηγική, Ενέργεια και Νέες Διεθνείς Ανακατανομές Ισχύος» appeared first on Kavala Portal.

Ερευνητική ομάδα, με τη συμμετοχή Ελλήνων επιστημόνων, εντόπισε την παλαιότερη καταγεγραμμένη ανθρωπογενή ρύπανση από μόλυβδο στα Τενάγη Φιλίππων πριν από περίπου 5.200 χρόνια, αλλά και την πρώτη μεγάλης κλίμακας θαλάσσια ρύπανση από μόλυβδο κατά την αρχαιότητα στο Αιγαίο. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, που δημοσιεύονται στο περιοδικό «Communications Earth & Environment», οι αρχαίοι ελληνικοί και ρωμαϊκοί πολιτισμοί άφησαν έντονα το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα.

Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον Έλληνα ερευνητή του Ινστιτούτου Γεωεπιστημών του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης, δρ. Ανδρέα Κουτσοδενδρή και τη συμμετοχή του Ελληνικού Κέντρου Θαλάσσιων Ερευνών, εστίασε το ενδιαφέρον της στην περιοχή του Αιγαίου, όπου δημιουργήθηκαν μερικοί από τους πρώτους αρχαίους ευρωπαϊκούς πολιτισμούς.

Οι επιστήμονες μελέτησαν 14 πυρήνες θαλάσσιων ιζημάτων που είχαν συλλεγεί μεταξύ του 2001 και του 2021 από τον πυθμένα και τις ακτογραμμές του Αιγαίου Πελάγους και έναν πυρήνα ιζήματος από τα Τενάγη Φιλίππων. Στη συνέχεια διερεύνησαν τη χημική σύσταση και τη γύρη φυτών στα ιζήματα με στόχο να διαπιστώσουν πώς τα οικοσυστήματα του αιγαιακού χώρου επηρεάστηκαν από τις κοινωνικές και πολιτιστικές αλλαγές σε διαφορετικές ιστορικές περιόδους. 

Στον πυρήνα του ιζήματος από τα Τενάγη Φιλίππων οι ερευνητές εντόπισαν το παλαιότερο καταγεγραμμένο σήμα συνεχούς ανθρωπογενούς ρύπανσης από μόλυβδο, που χρονολογείται πριν από περίπου 5.200 χρόνια, στην εποχή του Χαλκού. Μπορεί να ήταν γνωστό στους αρχαιολόγους ότι η μεταλλουργική δραστηριότητα στα νότια Βαλκάνια ξεκινάει περίπου 7.000 χρόνια πριν από σήμερα, ωστόσο το συγκεκριμένο εύρημα είναι το παλαιότερο καταγεγραμμένο και μάλιστα χρονολογείται περίπου 1.200 χρόνια νωρίτερα από την προηγούμενη εντοπισμένη ρύπανση από μόλυβδο στη βαλκανική χερσόνησο.

«Δεν επιλέξαμε τυχαία τα Τενάγη Φιλίππων. Ξέρουμε από τους αρχαιολόγους ότι στην ευρύτερη περιοχή του βόρειου Αιγαίου εντοπίζεται πρώιμη μεταλλουργική δραστηριότητα. Επίσης, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στα Τενάγη Φιλίππων έχουμε έναν από τους πιο σημαντικούς νεολιθικούς οικισμούς στην Ελλάδα, το Ντικιλί-Τας, ενώ στο Παγγαίο ξέρουμε ότι υπάρχουν μεγάλα κοιτάσματα ασημιού και χρυσού και γίνονταν εξορύξεις κατά την αρχαιότητα», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Ανδρέας Κουτσοδενδρής.

Τα ευρήματα ήταν εντυπωσιακά και κατά τη μελέτη των πυρήνων θαλάσσιων ιζημάτων: εντοπίστηκε αυξημένη ρύπανση από μόλυβδο πριν από περίπου 2.150 χρόνια, η οποία, όπως επισημαίνει ο κ. Κουτσοδενδρής, αποτελεί «την πρώτη καταγεγραμμένη μεγάλης κλίμακας θαλάσσια ρύπανση από μόλυβδο κατά την αρχαιότητα». Την ίδια εποχή μεγάλη ρύπανση διαπιστώνεται και πάλι στα Τενάγη Φιλίππων. Η χρονική αυτή περίοδος συμπίπτει με την επέκταση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και την επακόλουθη αύξηση της εξόρυξης χρυσού, αργύρου και άλλων μετάλλων. Ο καθηγητής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης, Γιόζεφ Μαράν, ο οποίος συμμετείχε στην έρευνα, επισημαίνει ότι «οι αλλαγές συμπίπτουν με την κατάκτηση της ελληνιστικής Ελλάδας από τους Ρωμαίους, οι οποίοι στη συνέχεια διεκδίκησαν για τους εαυτούς τους τον πλούτο των πόρων της περιοχής».

Η μελέτη του μολύβδου αποτέλεσε τελικά στην έρευνα το μέσο ανασύνθεσης των κοινωνικοοικονομικών αλλαγών στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα. Ο κ. Κουτσοδενδρής περιγράφει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ:

«Από την εποχή του Χαλκού έχουμε ρύπανση στην περιοχή του Αιγαίου και η ρύπανση αυτή στο θαλάσσιο περιβάλλον φαίνεται ξεκάθαρα στα 2.150 χρόνια πριν από σήμερα, όταν η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία επεκτείνεται προς την Ανατολή και κατακτάει την αρχαία Ελλάδα και οι Ρωμαίοι συνεχίζουν την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων. Αυτή η εκμετάλλευση συνεχίζεται και κατά τη διάρκεια της βυζαντινής εποχής και όσον αφορά στον χώρο του Αιγαίου βλέπουμε στην ουσία μείωση του μολύβδου κατά τους χρόνους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, το οποίο πάλι δείχνει κοινωνικές αλλαγές, γιατί στην Οθωμανική Αυτοκρατορία το οικονομικό κέντρο μεταφέρεται αλλού και ενώ στην Ελλάδα η ρύπανση από μόλυβδο μειώνεται, σε άλλες περιοχές της Ευρώπης αυξάνεται».

Σημαντικό εργαλείο έρευνας αποτέλεσε και η μελέτη της γύρης που περιέχεται στους πυρήνες των ιζημάτων. «Ο λόγος που μελετήσαμε τη γύρη είναι γιατί μεταφέρεται σε σχετικά μεγάλες αποστάσεις, σε κάποιες δεκάδες χιλιόμετρα. Και αυτό για εμάς ήταν σημαντικό γιατί δεν θέλαμε να δούμε μόνο μια τοπική περιβαλλοντική αλλαγή, αλλά να έχουμε μια ευρύτερη εικόνα του τι γίνεται στο Αιγαίο και πότε συμβαίνουν ευρύτερες αλλαγές», υπογραμμίζει ο Έλληνας ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης.

Με τη βοήθεια της γύρης οι επιστήμονες μπόρεσαν να ανασυνθέσουν την ανάπτυξη της βλάστησης στην περιοχή του Αιγαίου. Εντόπισαν ότι η αυξημένη συγκέντρωση μολύβδου πριν από 2.150 χρόνια στη στεριά και στη θάλασσα συνοδεύτηκε από έντονη αποψίλωση των δασών κυρίως στα χαμηλά υψόμετρα και αύξηση των καλλιεργειών. «Τα συνδυασμένα δεδομένα για τη μόλυνση από μόλυβδο και την ανάπτυξη της βλάστησης δείχνουν πότε έλαβε χώρα η μετάβαση από τις αγροτικές στις νομισματικές κοινωνίες και πώς αυτό επηρέασε το περιβάλλον», σημειώνει ο καθηγητής Γιοργκ Προς, ερευνητής Παλαιοκλιματολογίας στο Ινστιτούτο Γεωεπιστημών του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης.

 «Εμείς στην ουσία προτείνουμε ότι πριν από 2.150 χρόνια έχουμε μια μεγάλη αλλαγή στα οικοσυστήματα, εξαιτίας της ανθρώπινης παρέμβασης, και από εκείνο το σημείο και μετά μπαίνουμε σε μια τελείως διαφορετική κατάσταση στο φυσικό περιβάλλον, με τον άνθρωπο πλέον να το καθορίζει. Δηλαδή, συνεχίζεται η ανθρώπινη επέμβαση με αμείωτο ρυθμό, ενώ νωρίτερα, κατά την εποχή του Χαλκού υπάρχει επέμβαση, αλλά είναι κυρίως τοπικού χαρακτήρα και αν σταματούσε η εκμετάλλευση μιας περιοχής, τα δάση θα μπορούσαν δυνητικά να επιστρέψουν στα προγενέστερα φυσικά επίπεδα», συμπληρώνει ο κ. Κουτσοδενδρής στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. 

Επόμενο «στοίχημα» της ερευνητικής ομάδας είναι μελετώντας τη διαφορετική γεωχημική υπογραφή του κάθε ευρήματος μόλυβδου να εντοπίσει από ποια περιοχή προέρχεται η ρύπανση, οπότε να διαπιστώσει τη μετακίνηση των οικονομικών κέντρων της αρχαιότητας. Επίσης, ένα ερώτημα που θα επιχειρήσουν να απαντήσουν είναι το κατά πόσο η ρύπανση αυτή επηρέασε την τροφική αλυσίδα στο θαλάσσιο περιβάλλον.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

The post Νέα έρευνα: “Τα Τενάγη Φιλίππων μολύνθηκαν με μόλυβδο πριν από 5.200 χρόνια!” appeared first on Kavala Portal.