γράφει η Βάσω Μόραλη
Και φέτος αναβίωσαν στη Νικήσιανη, το μεσημέρι της Τρίτης 6 Ιανουαρίου 2025, τα “Τσάνια” -ένα πανάρχαιο έθιμο, που ξαναφέρνει την Προϊστορία στο σήμερα για να “αναστήσουμε” όσα βίωναν πριν από 3.000 χρόνια οι μακρινοί μας πρόγονοι που ζούσαν στο Παγγαίο και λάτρευαν τις δικές τους θεότητες και τους θρύλους που τις περιέβαλλαν.
Οι “Αράπηδες“, που αναβιώνονται κάθε χρόνο τέτοια μέρα (6 Ιανουαρίου -έως πριν από μία δεκαετία περίπου το έθιμο αναβίωνε παραδοσιακά στις 7 Ιανουαρίου, αλλά ο τοπικός Πολιτιστικός μας Σύλλογος το μετέθεσε για την προηγούμενη μέρα -μέρα δημόσιας αργίας- ώστε να μετέχουν και να το παρακολουθούν ακόμα περισσότερο κόσμος, χωρίς το εμπόδιο μιας εργάσιμης μέρας), είναι ο αχός του απώτερου παρελθόντος που αντηχεί με ευκρίνεια και δυνατούς συμβολισμούς στο παρόν και στο μέλλον της περιοχής μας.
Νέοι με νικησιανιώτικη καταγωγή έρχονται αυτό το διήμερο κυριολεκτικά από κάθε γωνιά του πλανήτη (όχι μόνο όσοι διαμένουν εντός Ελλάδας, αλλά κι από Γερμανία, ΗΠΑ/Καναδά, Αυστραλία!) για να “γίνουν ‘Αράπηδες'”! Το αντιλαμβάνεστε; Όχι για “να ντυθούν ‘Αράπηδες'”, αλλά για να “ΓΙΝΟΥΝ”! Γιατί αυτό είναι βίωμα, δεν είναι μια απλή “αποκριάτικη μεταμφίεση”!
Το δρώμενο των “Αράπηδων” είναι ευετηριακό αυτής ακριβώς της εποχής, του χριστιανικού “Δωδεκαημέρου των Χριστουγέννων – Πρωτοχρονιάς – Θεοφανείων”, αλλά και των προηγούμενων της χριστιανικής εποχής “Γιορτών του Ήλιου” της λεγόμενης ειδωλολατρικής εποχής.
Το Παγγαίο υπήρξε λίκνο δυο μεγάλων “θρησκευτικών ρευμάτων” της αρχαιότητας: του Ορφισμού (με ιδρυτή τον μουσικό-φιλόσοφο Ορφέα, που κάθε πρωί ανέβαινε στην κορυφή του Παγγαίου για να υμνήσει με τη λύρα και την ποίησή του τον Θεό του Ήλιου, Απόλλωνα) και της Διονυσιακής λατρείας (της θρησκείας του Διονύσου: του Θεού του Θεάτρου, της διασκέδασης, του κρασιού, της χαράς, που σκοτώθηκε από τους Τιτάνες στη μάχη τους με τους Ολύμπιους Θεούς και ευθύς αμέσως αναστήθηκε από τον πατέρα του τον Δία).
Οι ντόπιοι κάτοικοι (θρακικής καταγωγής φύλα) τιμούσαν τις θρησκευτικές δοξασίες τους άλλοτε με Μυστήρια (Ορφικά ή/και Διονυσιακά Μυστήρια) κι άλλοτε με δημόσιες γιορτές. Το σημερινό δρώμενο της Νικήσιανης είναι πιστός αντίλαλος εκείνων των πανάρχαιων εκδηλώσεων, που μας κληροδοτήθηκαν γεννεά προς γεννεά (επί τρεις, τουλάχιστον, χιλιετίες τώρα) κι επιβίωσαν παρά τις κατά καιρούς κατακτήσεις της περιοχής μας από αμέτρητους κατακτητές!..
Είναι το ΜΟΝΑΔΙΚΟ δραματικού χαρακτήρα (πάλη, θάνατος και Ανάσταση!) ανάμεσα σε άλλες ανάλογες εκδηλώσεις αυτών των ημερών -που έχουν όμως κωμικό και σατιρικό χαρακτήρα, αντίθετα με το τραγικό δρώμενο της Νικήσιανης, που αναβιώνεται σχεδόν ατόφιο όπως μνημονεύεται στην περίφημη “Κύρου ανάβασι” (ή “Η κάθοδος των Μυρίων”) του Αθηναίου Στρατηγού και Ιστορικού Ξενοφώντα (γύρω στο 400 π.Χ.) -όπως επισημαίνει ο γνωστός δικηγόρος και ιστορικός ερευνητής του τόπου μας, αγαπημένος και πολύτιμος Θεόδωρος Λυμπεράκης.
Αξίζει να το παρακολουθήσετε επί τόπου και να γίνετε κι εσείς μέρος της Ιστορίας μας!
