Εδώ και αρκετές ημέρες, μετά και τις ανακοινώσεις της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη για τις εκδηλώσεις που πρόκειται να πραγματοποιηθούν το προσεχές καλοκαίρι -εν μέσω των περιορισμών για την μη διάδοση του κορωνοϊού- προσπαθούσαμε να μάθουμε περισσότερες πληροφορίες για το τι μέλλει γενέσθαι με το Φεστιβάλ Φιλίππων.

Βλέπετε, μπορεί να έχουν ανακοινωθεί μέτρα για το πώς θα παρακολουθούν οι θεατές τις θεατρικές παραστάσεις, ωστόσο τα σημάδια που έρχονταν από το “μέτωπο” των διοργανωτών τέτοιων παραστάσεων (ή και συναυλιών) δεν είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά (προ ημερών, για παράδειγμα, διαβάσαμε για την ματαίωση της παράστασης “Εκκλησιάζουσες” του Θέμη Μουμουλίδη, στην οποία επρόκειτο να πρωταγωνιστήσουν η Δήμητρα Ματσούκα και ο Γιώργος Χρυσοστόμου).

Η αλήθεια είναι ότι προσπαθούσαμε εδώ και αρκετές ημέρες να επικοινωνήσουμε με τον καλλιτεχνικό διευθυντή του Φεστιβάλ Φιλίππων (και του ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας) Θοδωρή Γκόνη για να μπορέσουμε να μάθουμε περισσότερες λεπτομέρειες – χωρίς όμως να τα καταφέρουμε.

Μέχρις ότου είδαμε ένα άρθρο στον ιστότοπο του Αθηναϊκού Πρακτορείου Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ) με μια συνέντευξη του κ. Γκόνη, στην οποία ο ίδιος ανέφερε ότι…ο προγραμματισμός του Φεστιβάλ Φιλίππων προχωράει κανονικά και πως σύντομα θα έχουμε ανακοινώσεις.

Η τακτική αυτή, φυσικά, δεν είναι ασυνήθιστη για τον τοπικό τύπο -ασχέτως, βέβαια, αν ο τοπικός τύπος είναι αυτός που σηκώνει, κάθε χρόνο, το αποκλειστικό βάρος της κάλυψης και προώθησης του Φεστιβάλ Φιλίππων, και ασχέτως αν τα αθηναϊκά ΜΜΕ (στα οποία απευθύνεται ο κ. Γκόνης) “καταδέχονται” να ανέβουν στα μέρη μας για να δουν τι εστί “Φεστιβάλ Φιλίππων”. Και φυσικά δεν περιμένουμε να αλλάξουν άμεσα τα πράγματα…

Το μόνο που μπορούμε να πούμε είναι πως “πάλι καλά που υπάρχει και το ΑΠΕ-ΜΠΕ, διότι εμάς…”

Για την ιστορία, το εν λόγω άρθρο ανέφερε τα εξής:

Ένα από τα μακροβιότερα φεστιβάλ της χώρας -μετά το Φεστιβάλ Επιδαύρου- το Φεστιβάλ Φιλίππων, θα διεξαχθεί κανονικά φέτος το καλοκαίρι, προσαρμοσμένο στα νέα δεδομένα του κορονοϊού.

Πρόκειται για το δεύτερο παλαιότερο φεστιβάλ αρχαίου δράματος και αττικής κωμωδίας, που κάθε χρόνο διοργανώνεται στο αρχαίο θέατρο των Φιλίππων από τον Δήμο Καβάλας και το Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Καβάλας (ΔΗΠΕΘΕ). Για την ιστορία, η πρώτη παράσταση που φιλοξενήθηκε στο Φεστιβάλ ήταν η «Ηλέκτρα» του Ευριπίδη, τον Σεπτέμβριο του 1957.

Έτσι, ο κόσμος, τηρουμένων των αποστάσεων και της πληρότητας του 40% βάσει των επίσημων ανακοινώσεων, θα μπορέσει να απολαύσει από κοντά το σύνολο των εκδηλώσεων που αναμένεται να πραγματοποιηθούν κατά τη διάρκεια Ιουλίου- Αυγούστου σε διάφορες περιοχές της Ανατολικής Μακεδονίας, τόσο μέσα στην πόλη, όσο στο φρούριο, στο κάστρο και σε άλλα γνωστά και άγνωστα σημεία της Καβάλας.

Συγκεκριμένα, οι εκδηλώσεις αναμένεται να ξεκινήσουν μετά τις 17 Ιουλίου και θα καλύψουν μια χρονική περίοδο μέχρι το τέλος Αυγούστου, ωστόσο δεν αποκλείεται να υπάρξει μικρή χρονική παράταση των πολιτιστικών δράσεων μέχρι την πρώτη εβδομάδα του Σεπτεμβρίου.

Ακόμα, στο αρχαίο θέατρο, ο μέγιστος αριθμός πολιτών θα κυμαίνεται μεταξύ 900 και 1000 ατόμων, ενώ στο θέατρο του κάστρου τα άτομα δεν θα πρέπει να υπερβαίνουν τα 400.

Επίσης, θα πραγματοποιηθούν εργασίες απολύμανσης σε όλους τους κλειστούς και ανοιχτούς χώρους, ενώ ανάλογα μέτρα θα ληφθούν και για τους καλλιτέχνες που θα συμμετέχουν στις διάφορες παραγωγές.

Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ και καλλιτεχνικός διευθυντής του ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας Θοδωρής Γκόνης, μίλησε στο Αθηναϊκό- Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων για το 63ο Φεστιβάλ Φιλίππων, τονίζοντας πως υπάρχει απόλυτη ετοιμότητα για τη φετινή διοργάνωση.

Παράλληλα, ανέφερε πως το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε κατά το μεγαλύτερο μέρος του και αναμένεται να διευθετηθούν οι τελευταίες λεπτομέρειες με το υπουργείο Πολιτισμού σε μια τηλεδιάσκεψη που θα γίνει τις επόμενες μέρες.

Επιπλέον, φέτος, λόγω των περιοριστικών μέτρων που θα εφαρμοστούν, θα υπάρχει για πρώτη φορά η δυνατότητα ζωντανών διαδικτυακών προβολών μέσα από την επίσημη σελίδα του φεστιβάλ. «Έτσι, όσο το δυνατόν περισσότεροι άνθρωποι που αγαπούν τον πολιτισμό και που φέτος πιθανόν να μην προλάβουν να παρακολουθήσουν από κοντά κάποιες εκδηλώσεις θα έχουν μια δεύτερη εναλλακτική επιλογή να τις απολαύσουν από το σπίτι τους», ανέφερε χαρακτηριστικά. 

Κάθε χρόνο, το Φεστιβάλ Φιλίππων, έχει και μια δική του θεματολογία, πάνω στην οποία βασίζονται πολλές παραγωγές που ανεβαίνουν από τους ηθοποιούς και παρουσιάζονται σε εμβληματικά σημεία της πόλης. Φέτος, θα είναι αφιερωμένο στα κλειστά κτίρια της Καβάλας. Στα κτίρια εκείνα που παραμένουν σιωπηλά πολλά χρόνια τώρα, αλλά που το καθένα απ’ αυτά έχει μια δική του ξεχωριστή ιστορία να διηγηθεί.

Ο Θοδωρής Γκόνης, όπως φαίνεται, έχει σκοπό να προσφέρει μοναδικές στιγμές καλλιτεχνικής έμπνευσης, ανασύροντας μνήμες από το παρελθόν και της ιστορίας της πόλης…

Το ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας ανοίγει το αρχείο του και παροτρύνει το κοινό να μείνει στο σπίτι απολαμβάνοντας δωρεάν παραγωγές-σταθμούς του ΔΗΠΕΘΕ και του Φεστιβάλ Φιλίππων, μία μέρα τη βδομάδα για 24 ώρες.

Κάθε Δευτέρα στο https://www.youtube.com/watch?v=uoTC3M6XoCM θα είναι διαθέσιμη μια διαφορετική παράσταση από το αρχείο μας. Πηγαίνοντας στο κανάλι θα μπορείτε να παρακολουθήσετε την παράσταση την ημέρα που έχει οριστεί.

Ξεκινάμε με τη «συνέντευξη» του Γιώργου Σεφέρη- Χορηγού Αισιοδοξίας στη Μαρία Χούκλη”Καλησπέρα σας, κύριε Σεφέρη” στο πλαίσιο του 59ου Φεστιβάλ Φιλίππων, τη Δευτέρα 6 Απριλίου. Η παράσταση θα είναι διαθέσιμη στο κανάλι του ΔΗΠΕΘΕ στο YouTube από τις 18:00 το απόγευμα έως τις 18:00 το απόγευμα της επόμενης ημέρας.

“Καλησπέρα σας, κύριε Σεφέρη”
Σκηνοθετική επιμέλεια: Θοδωρής Γκόνης
Σύνθεση κειμένου-Ερμηνεία: Μαρία Χούκλη
Ο ποιητής Δημήτρης Δασκαλόπουλος και μελετητής του έργου του «δανείζει» τη φωνή του στον Γιώργο Σεφέρη.

Η παράσταση παρουσιάστηκε στις 9 Αυγούστου 2016 στο 7ο Δημοτικό Σχολείο Καβάλας –Φάρος και στις 2 Απριλίου 2017 στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά

Συνεδρίασε το μεσημέρι της Δευτέρας 23 Μαρτίου 2020 -μέσω τηλεδιάσκεψης- η Οικονομική Επιτροπή του δήμου Καβάλας, με τα μέλη της να παραμένουν στα σπίτια τους. Τα περισσότερα από τα θέματα της συνεδρίασης αφορούσαν τις τελευταίες εξελίξεις γύρω από το θέμα του κορωνοϊού, με την επιτροπή να εγκρίνει ομόφωνα την αναμόρφωση του προϋπολογισμού του δήμου με αύξηση των εξόδων κατά 60.000 € (που προέρχονται από κυβερνητικά κονδύλια και σχετίζονται με τα μέτρα για τον κορωνοϊό), να εγκρίνει την πρόσληψη επιπλέον προσωπικού για την καθαριότητα του δήμου και να εγκρίνει μια απόφαση του διοικητικού συμβουλίου της ΔΕΥΑΚ για το “πάγωμα” των προσαυξήσεων στους λογαριασμούς ύδρευσης.

Αυτό, όμως, που έκανε γνωστό ο δήμαρχος Θόδωρος Μουριάδης (και επιβεβαίωσε, μιλώντας στο Kavala Portal) είναι ότι:

α) λόγω των δυσμενών οικονομικών εξελίξεων εξαιτίας των συνεπειών από την εξάπλωση του κορωνοϊού, τόσο ο δήμος Καβάλας όσο και η περιφέρεια ΑΜΘ δεν θα προχωρήσουν σε χρηματοδότηση του Kavala AirSea Show, με αποτέλεσμα η διοργάνωσή του για φέτος να ματαιώνεται

β) θα υπάρξουν, επίσης, αρκετές περικοπές στις δαπάνες και στον προγραμματισμό του φεστιβάλ Cosmopolis.

Στις δηλώσεις του στο Kavala Portal ο κ. Μουριάδης υπογράμμισε ότι, πέραν όλων των άλλων, θα ματαιωθεί και η διοργάνωση του φεστιβάλ “Άδοντες και ψάλλοντες εν τη καρδία” (το οποίο διεξαγόταν τα προηγούμενα χρόνια με τη συμμετοχή μαθητικών χορωδιών από πολλά μουσικά σχολεία της χώρας), ενώ θεωρείται βέβαιο πως θα επηρεαστεί και η διοργάνωση του Φεστιβάλ Φιλίππων (ιδίως στο κομμάτι των θεατρικών παραστάσεων).

Πάντως, ο κ. Μουριάδης άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο διεξαγωγής της “Λευκής Νύχτας”, τονίζοντας ότι “ελπίζουμε πως θα έχει περιοριστεί ή και θα σταματήσει μέχρι τον Μάιο η καραντίνα. Είναι και μια καλή ευκαιρία να ανυψωθεί το ηθικό της αγοράς της Καβάλας. Θα δούμε, έχουμε ακόμα καιρό για να αποφασίσουμε”.

Απορίες και έκπληξη προκάλεσε μία είδηση που κυκλοφόρησε αργά το βράδυ της Τρίτης και σχετίζεται με το Φεστιβάλ Φιλίππων.

Η είδηση έχει να κάνει με τις προσκλήσεις που δίνονταν όλα αυτά τα χρόνια για τη δωρεάν παρακολούθηση παραστάσεων και εκδηλώσεων του φεστιβάλ.

Με μία απόφαση, λοιπόν, που φέρεται (και λέμε “φέρεται” διότι μέχρι και αυτήν την ώρα δεν έχουμε δει  κάποια  γραπτή επίσημη ανακοίνωση) να έλαβε η δήμαρχος Καβάλας Δήμητρα Τσανάκα, πέφτει “μαχαίρι” στις προσκλήσεις -οι οποίες μέχρι και πέρσι μοιράζονταν αφειδώς  σε πάρα πολλούς συμπολίτες (ακόμα και σε όλους τους δημοτικούς και τοπικούς συμβούλους -αλλά όχι και σε μέλη του ΣΦΓΤ Καβάλας, ο οποίος είχε πρωτοστατήσει στην θέσπιση του Φεστιβάλ το 1957).

Ενδεχομένως σε αυτό το σημείο να αναρωτηθείτε “Πού ακριβώς είναι το πρόβλημα;” Με δεδομένο, μάλιστα, και τον σάλο που είχε προκληθεί στο περσινό φεστιβάλ με αφορμή τις προσκλήσεις που δόθηκαν για την παράσταση “Άγρια Δύση” (και την έντονη αντίδραση του πρωταγωνιστή της Γεράσιμου Σκιαδαρέση),  πολλοί από σας μπορεί να πείτε ότι καλώς έπραξε η κ. Τσανάκα.

Πολύ πιθανόν το ερώτημα αυτό να το θέταμε και εμείς – αν δεν υπήρχε μία μικρή αλλά πολύ σημαντική λεπτομέρεια:

Με βάση τα όσα προβλέπονται από την ίδια απόφαση, οι μόνοι που θα δικαιούνται δωρεάν πρόσκληση είναι οι δημοσιογράφοι που ανήκουν στις Ενώσεις Συντακτών – με επίδειξη της επαγγελματικής τους ταυτότητας!

Η απόφαση αυτή έχει μεν νομική βάση, ωστόσο στερείται οποιασδήποτε λογικής -για πολλούς λόγους, ορισμένους από τους οποίους θα παραθέσουμε στις επόμενες γραμμές:

α) την ώρα που μόνο ο τοπικός τύπος ασχολείται ουσιαστικά με το Φεστιβάλ Φιλίππων (παρά τις σπασμωδικές προσπάθειες που έχουν γίνει, κατά καιρούς, από τους ιθύνοντες του φεστιβάλ για δημοσιοποίηση των παραστάσεων σε πανελλαδικής εμβέλειας ΜΜΕ – και μάλιστα κατά προτεραιότητα, προσπερνώντας τα τοπικά ΜΜΕ), με αυτή την απόφαση αποκλείεται ένα εξαιρετικά σημαντικό κομμάτι του τοπικού τύπου!

Βλέπετε, οι ενεργοί δημοσιογράφοι που είναι ενταγμένοι στην Ένωση Συντακτών Ημερήσιων Εφημερίδων Μακεδονίας-Θράκης (την “δική” μας Ένωση Συντακτών) είναι μετρημένοι στα δάχτυλα! (τονίζουμε το “ενεργοί”, διότι πολλά μέλη της ΕΣΗΕΜΘ είναι άνεργα και απέχουν από την δημοσιογραφία). Αντίθετα, η μεγάλη πλειοψηφία των ενεργών δημοσιογράφων ΔΕΝ ανήκει σε Ενώσεις Συντακτών (συμπεριλαμβανομένων των δημοσιογράφων στους τοπικούς τηλεοπτικούς σταθμούς -πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, όλοι οι ρεπόρτερς που τρέχουν καθημερινά για το ρεπορτάζ δεν είναι μέλη της Ένωσης Συντακτών- και των συντακτών πολλών τοπικών εφημερίδων όπως η ΠΡΩΙΝΗ και η ΝΕΑ ΕΓΝΑΤΙΑ -με εξαίρεση τον αγαπητό συνάδελφο Βασίλη Ιωάννου)

Εννοείται, φυσικά, ότι η συντακτική ομάδα του Kavala Portal ΑΠΟΚΛΕΙΕΤΑΙ από την διαδικασία, διότι -ως γνωστόν- οι δημοσιογράφοι που εργάζονται στο Internet ΔΕΝ έχουν δικαίωμα ένταξης στις Ενώσεις Συντακτών (αν και τα μέλη των ενώσεων έχουν κάνει προσπάθειες για την ένταξη των ιντερνετικών δημοσιογράφων, χωρίς όμως ιδιαίτερη οργάνωση και αποτέλεσμα). Και όλα αυτά την ώρα που είναι σε πλήρη ισχύ το Μητρώο Online Media, και την ώρα που όχι μόνο η εφορεία μάς αναγνωρίζει ως δημοσιογράφους αλλά…και το ίδιο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (το οποίο έχουμε επισκεφτεί 3 φορές -2 ο γράφων στο Στρασβούργο και 1 η συνεργάτριά μας, η Νικολέτα Βαλσαμίδου, στις Βρυξέλλες- χάρη…στην ένταξή μας στο Μητρώο online media!!!)

Το αστείο είναι ότι με αυτή την απόφαση ο δήμος Καβάλας επιτρέπει σε μακροχρόνια άνεργους και απέχοντες από τον κλάδο (αλλά ανήκοντες στην Ένωση Συντακτών) να “παρακάμψουν” ανθρώπους που βρίσκονται καθημερινά στον δρόμο για το ρεπορτάζ και να παρακολουθήσουν δωρεάν τις παραστάσεις του φεστιβάλ (υποχρεώνοντας, έτσι, τους υπόλοιπους ενεργούς δημοσιογράφους να πληρώνουν εισιτήριο για να καλύψουν τις παραστάσεις!). Αλλά και πώς να μην το κάνει, όταν επιτρέπει σε δημοσιογράφους να απασχολούνται στον δήμο χωρίς να έχουν σύμβαση (δηλώνοντες, μάλιστα, ακόμα και…συνταξιούχοι!) ;;;

Σε αυτό, όμως, φέρει ακέραια ευθύνη και η ΕΣΗΕΜΘ, καθώς αντί να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να συζητήσει ουσιαστικά με όσους δεν είναι μέλη της προκειμένου να δει τις ανάγκες τους και τα προβλήματά τους και να τους πείσει για το αναγκαίο της ένταξής τους στο κατεξοχήν συνδικαλιστικό τους όργανο (φανταστείτε πως η όλη συζήτηση για την ένταξη των ιντερνετικών δημοσιογράφων υποτίθεται πως ξεκίνησε πριν από 6 χρόνια, αλλά μέχρι τώρα ουδέποτε κληθήκαμε για να ακουστούν και οι δικές μας θέσεις), επιτρέπει σε μακροχρόνια άνεργους να είναι μέλη της, να εξακολουθούν να δηλώνουν “δημοσιογράφοι” και να απαιτούν να εκπροσωπήσουν εργασιακά (αν και άνεργοι οι ίδιοι τους!!!) όχι μόνο τα μέλη της  Ένωσης αλλά και όλους εμάς που δεν είμαστε μέλη της (και αν αναρωτιέστε πού γίνονται όλα αυτά, μην πάτε πολύ μακριά: μείνετε εδώ, στην Καβάλα!)

β) αυτό που δεν καταλαβαίνουν οι δημοσιογράφοι-μέλη των Ενώσεων Συντακτών είναι ότι η μεγάλη πλειοψηφία των δημοσιογράφων που δεν είναι μέλη των ενώσεων παραμένουν “από έξω” όχι λόγω συνειδητής επιλογής (αν και, για να λέμε και του στραβού το δίκιο, οι Ενώσεις Συντακτών είναι πλέον τόσο πολύ απαξιωμένες που δεν έχουν καταφέρει να πείσουν τους “εκτός” να ενταχτούν στους κόλπους της) αλλά λόγω πολλών άλλων εξωγενών παραγόντων (όπως η ηλικία -στην περίπτωση της Βιβής Σοφιανού-, η πολύ μικρή προϋπηρεσία -στην περίπτωση των ρεπόρτερς των τηλεοπτικών σταθμών-, η εναντίωση σε κάποιον που ήταν μέλος της ΕΣΗΕΜΘ ακόμα και αν ο τελευταίος αποδεδειγμένα ήταν “λάθος” -όπως με τον Νίκο Χαζαρίδη-, ή ακόμα και το εντελώς παράλογο καθεστώς της ουσιαστικής μη αναγνώρισης του Internet εν έτει 2019 -όπως στην δική μας περίπτωση).

Με απλά λόγια, αν οι Ενώσεις Συντακτών λειτουργούσαν με λιγότερο αναχρονιστικούς όρους και είχαν μια μεγαλύτερη και πιο σοβαρή δυναμική, πολλοί από εμάς τους “εκτός” θα το σκεφτόμασταν δύο και τρεις φορές προτού πούμε ένα οριστικό “ΟΧΙ” στην ένταξή μας σε αυτές.

γ) την ώρα που το Φεστιβάλ Φιλίππων δεν διαθέτει επίσημο ιστότοπο -μετά και την πρωτοφανή “γκάφα” με την απώλεια του ονόματος philippifestival.gr, την οποία και είχαμε αποκαλύψει με πρότερο δημοσίευμά μας-, και την ώρα που στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στη σελίδα του στο Facebook -με αναρτήσεις γραμμένες αποκλειστικά στα ελληνικά (!!!)- η υπόθεση με τις προσκλήσεις προς τους δημοσιογράφους που είναι μέλη των ενώσεων συντακτών περιορίζει απελπιστικά το εύρος όσων θα κληθούν να το καλύψουν δημοσιογραφικά και να ενημερώσουν το ευρύ κοινό για τις παραστάσεις του!

Με βάση, λοιπόν, τα παραπάνω -και με την εκτίμησή μας πως η απόφαση αυτή είναι άκρως εσφαλμένη από πολιτικής άποψης— δηλώνουμε κατηγορηματικά προς πάσα κατεύθυνση ότι:

ΜΕΧΡΙΣ ΟΤΟΥ ΑΛΛΑΞΕΙ Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΥΣ-ΜΕΛΗ ΤΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ, ΤΟ KAVALA PORTAL ΡΙΧΝΕΙ “ΜΑΥΡΟ” ΣΤΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΦΙΛΙΠΠΩΝ!

Αυτό σημαίνει ότι από αυτή τη στιγμή και μετά -και μέχρις ότου αλλάξει η απόφαση της κ. Τσανάκα-  το Kavala Portal:

α) ΔΕΝ θα δημοσιεύσει καμία ανακοίνωση για καμία παράσταση που αφορά το φεστιβάλ (τις οποίες μάς αποστέλλουν κανονικά από το ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας)

β) ΔΕΝ θα παραστεί σε καμία συνέντευξη τύπου συντελεστών των παραστάσεων (αν και μάς αποστέλλουν κανονικά από το ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας προσκλήσεις για την παρακολούθησή τους)

γ) ΔΕΝ πρόκειται να παρακολουθήσει καμία παράσταση και εκδήλωση του φεστιβάλ (δαπανώντας χρήματα για τις βενζίνες και τα εισιτήρια, την ώρα που κάποιοι “άνεργοι” δημοσιογράφοι θα μπορούν να τις παρακολουθήσουν δωρεάν!)

Αν θέλετε να ενημερωθείτε για τις παραστάσεις του φεστιβάλ, παρακαλούμε όπως αποταθείτε στην απερχόμενη δημοτική αρχή, στο ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας και σε όσους -λιγοστούς- δημοσιογράφους ανήκουν στις ενώσεις συντακτών. Διότι εμείς απέχουμε…

Λίγο μετά το μεσημέρι της Δευτέρας λάβαμε, μέσω e-mail, το πρόγραμμα του 61ου Φεστιβάλ Φιλίππων -το οποίο θα παρουσιαστεί επίσημα στις 7:30 το απόγευμα, στην αυλή του 7ου Δημοτικού Σχολείου Καβάλας.

Από τη στιγμή, δε, που το πρόγραμμα του φεστιβάλ εστάλη νωρίτερα από τις 7:30, ήταν λογικό να τεθεί (από το γραφείο τύπου του δήμου Καβάλας, από το οποίο και εστάλη το e-mail) εμπάργκο για τη μη δημοσίευσή του πριν από τη στιγμή της παρουσίασης.

Μέχρις εδώ θα έλεγε κανείς πως “όλα καλά”.

Μόνο που, την τελευταία ημέρα του Μαΐου (πριν, δηλαδή, από 11 μέρες) το “κυρίως πιάτο” του προγράμματος του 61ου Φεστιβάλ Φιλίππων -δηλ. οι παραστάσεις στο αρχαίο θέατρο Φιλίππων- δημοσιεύτηκε σε τοπική εφημερίδα!

Ή, τουλάχιστον, στο 70% του -μιας και ορισμένες παραστάσεις που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα δεν αναφέρθηκαν στο προαναφερθέν δημοσίευμα.

Δεν μας απασχολεί ιδιαίτερα αν το πρόγραμμα “διέρρευσε” σε τοπικό επίπεδο ή σε κάποιο “αθηναϊκό” ΜΜΕ (το λέμε αυτό διότι ουκ ολίγες φορές έχουν τεθεί παράπονα από τοπικούς δημοσιογράφους και εκδότες για το ότι μαθαίνουν νέα του φεστιβάλ Φιλίππων από…τας Αθήνας).

Αλλά μας απασχολεί το γεγονός ότι η “διαρροή” του προγράμματος Φεστιβάλ Φιλίππων έγινε από ανθρώπους που σχετίζονται με το φεστιβάλ (διότι ποιοι άλλοι είχαν πρόσβαση σε αυτό; ), τους ίδιους ανθρώπους που τώρα (μέσα από την πρόσκληση του δήμου Καβάλας) μάς ζητάνε να τηρήσουμε εμπάργκο και να μη δημοσιεύσουμε το…ήδη δημοσιευμένο πρόγραμμά του Φεστιβάλ!

Και δεν μας ενδιαφέρει αν η διαρροή έγινε π.χ. σε ένα άλλο τοπικό ΜΜΕ (και όχι π.χ. σε εμάς -διότι στο παρελθόν το ακούσαμε και αυτό) -μας ενδιαφέρει το ότι κάποιοι ίσως και να πιστεύουν ότι μπορούν να μας “κοροϊδεύουν”…

Τα συμπεράσματα δικά σας…

Συνεχίζουμε το αφιέρωμά μας στα 60 χρόνια του Φεστιβάλ Φιλίππων με το 2ο μας άρθρο, το οποίο αναφέρεται στο 1958 – μια χρονιά με 3 σημαντικές πρωτιές:

– για πρώτη φορά ανέβηκαν περισσότερες της μιας θεατρικές παραστάσεις (2, για την ακρίβεια),

– για πρώτη φορά ανέβηκε μια αριστοφανική κωμωδία

– για πρώτη φορά ανέβηκε μια παράσταση και στο αρχαίο θέατρο Θάσου

Η καλή αρχή έγινε…

2 ημέρες μετά το ανέβασμα της “Ηλέκτρας” του Ευριπίδη -με το οποίο ξεκίνησαν οι παραστάσεις στο αρχαίο θέατρο Φιλίππων το 1957– ο τότε νομάρχης Καβάλας Κώστας Κουκουρίδης, σε δηλώσεις του που δημοσιεύτηκαν στις εφημερίδες της εποχής, είχε τονίσει πως (διατηρούμε τη σύνταξη της εποχής, αλλά σε μονοτονικό σύστημα):

Η δοκιμή επέτυχε. Η καλή αρχή έγινε.
Δια το μέλλον το θέμα βλέπω υπό άλλην όψιν ολοκληρωμένην. Δηλαδή: Μίαν εβδομαδιαίαν έκθεσιν-εμποροπανήγυριν, κατά τας αρχάς Αυγούστου εις τους ελεύθερους λιμενικούς χώρους.
Κατά την διάρκειαν της Εκθέσεως αυτής να γίνουν περισσότεραι καλλιτεχνικαί εκδηλώσεις. Παραστάσεις Αρχαίου Δράματος εις Θάσον και Φιλίππους, Συναυλίαι, Λαϊκοί χοροί κλπ.
Δεν βλέπω διατί θα ηρνήτο την συμμετοχήν του το Εθνικόν μας Θέατρον. Και υποχρέωσιν έχει να ενισχύση την πνευματική κίνησιν της Επαρχίας, και ζημίαν δεν θα υποστή αφού θα καταβάλωμεν πάσαν δαπάνην.
Αι σκέψεις αυταί είναι εύχερους εφαρμογής και πρέπει να αρχίσωμεν αμέσως την προπαρασκευήν

Από τα παραπάνω γίνεται σαφές ότι ο κ. Κουκουρίδης, ο οποίος αναγνώριζε τη δουλειά του Δ. Λαζαρίδη (παραδόξως, στις δηλώσεις του ο κ. νομάρχης δεν έκανε έστω και μια αναφορά στον Χ. Λαλένη παρά μόνο στον κ. Λαζαρίδη) είχε σαν στόχο του να “επενδύσει” στη δυναμική των θεατρικών παραστάσεων -αν και δεν μπορούσε, κατά πως φαίνεται, να ξεφύγει από την νεοελληνική αισθητική της “εμποροπανηγύρεως”.

Την ίδια ακριβώς αντίληψη -χωρίς, φυσικά, την “εμποροπανήγυριν”- είχε ο κ. Λαζαρίδης, ο οποίος στην εισαγωγική του ομιλία πριν το ανέβασμα της “Ηλέκτρας” (η οποία δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΡΩΙΝΗ στις 11 Σεπτεμβρίου 1957) είχε εκφράσει την πεποίθηση ότι θα μπορούσε να καθιερωθεί ένα ετήσιο φεστιβάλ (η πρώτη φορά που γίνεται μνεία στον όρο “φεστιβάλ”) με παραστάσεις στους Φιλίππους και στη Θάσο.

Μπορεί, βέβαια, οι φιλοδοξίες να ήταν πολύ μεγάλες, αλλά -όπως είδαμε και στο πρώτο άρθρο του αφιερώματος για το Φεστιβάλ Φιλίππων- η κατάσταση στην οποία βρισκόταν το θέατρο των Φιλίππων δεν ήταν η καλύτερη δυνατή. Επιπλέον, το 1958 ξεκίνησε με μια “αλλαγή φρουράς”, καθώς ο κ. Κουκουρίδης μετατέθηκε στην Νομαρχία της Κομοτηνής και στη θέση του ανέλαβε ο Θεόδωρος Μπαγλανέας.

Ευτυχώς ο κ. Μπαγλανέας έδειξε από την αρχή ότι ήταν θετικός στη συνέχιση του ανεβάσματος (ή της “διδαχής”, αν θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε τον αντίστοιχο όρο της αρχαίας ελληνικής γλώσσας) παραστάσεων. Έτσι, στα μέσα της άνοιξης του 1958 διεξάγεται σύσκεψη με τη συμμετοχή του νομάρχη, των κ. Λαζαρίδη και Λαλένη, αλλά και άλλων κρατικών λειτουργών, με στόχο τον προγραμματισμό των παραστάσεων για το επερχόμενο καλοκαίρι.

Σωκράτης Καραντινός

Στη διάρκεια της σύσκεψης ορίστηκε ότι οι ημερομηνίες ανεβάσματος των παραστάσεων ήταν οι 19 και 20 Ιουλίου 1958 αποφασίστηκε να κληθεί στο θέατρο Φιλίππων η Αττική Σκηνή, καλλιτεχνικός διευθυντής της οποίας ήταν ένας άνθρωπος που έμελλε να συνδέσει άρρηκτα το όνομά του με τα πρώτα χρόνια της ιστορίας του Φεστιβάλ Φιλίππων: ο Σωκράτης Καραντινός.

Επρόκειτο για έναν εμπειρότατο θεατράνθρωπο (το 1958 συμπλήρωνε 25 χρόνια επαγγελματικής σταδιοδρομίας στο θέατρο, μιας και η πρώτη του επαγγελματική παράσταση -ο “Κατά Φαντασίαν Ασθενής” του Μολιέρου- ανέβηκε το 1933 στα “Ολύμπια”), με μεγάλη αγάπη για την επαρχία, ο οποίος πέρα από το “γονίδιο” -καθώς ήταν γιος του ιδιοκτήτη του θεάτρου “Ολύμπια” στην Κωνσταντινούπολη, όπου και γεννήθηκε- είχε και ευρωπαϊκή παιδεία -σπούδασε θέατρο στη Βιέννη και παρακολούθησε τη θεατρική ζωή στη Γερμανία και στη Γαλλία την εποχή του Μεσοπολέμου- αλλά και μια συγκεκριμένη, καλά θεμελιωμένη άποψη για το πώς πρέπει να ανεβαίνει μια αρχαία ελληνική τραγωδία – την οποία και αξιοποίησε από το 1961 και μετά, από τη θέση του ιδρυτικού μέλους και του καλλιτεχνικού διευθυντή του νεοσύστατου Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, το οποίο ανέλαβε τη διοργάνωση του Φεστιβάλ Φιλίππων από το 1961 ως και το 1984.

Όπως αναφέρει η δρ. θεατρολόγος-φιλόλογος Όλγα Μάμαλη στο βιβλίο “Φίλιπποι: Το θέατρο-οι παραστάσεις αρχαίου δράματος 1957-2007” (που εξέδωσε η εφημερίδα “ΕΒΔΟΜΗ” σε συνεργασία με το δήμο Καβάλας και το υπουργείο Μακεδονίας-Θράκης το 2007),

ο Καραντινός θεωρούσε το αρχαίο δράμα και την ερμηνεία του δύσκολα, μεγάλα, εθνικά θέματα για τους Έλληνες και ζητούσε να αντιμετωπιστούν με σοβαρότητα από τα Κρατικά Θέατρα, τόσο στην Επίδαυρο όσο και στους Φιλίππους. Υποστήριζε ότι η Επίδαυρος πρέπει να είναι ο χώρος στον οποίον θα δοκιμάζεται αποκλειστικά το Εθνικό Θέατρο και αντίστοιχα οι Φίλιπποι ο χώρος αναμέτρησης του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος με το αρχαίο δράμα. Και επιχειρηματολογούσε πάνω σε αυτό ως εξής: Όχι γιατί τα κρατικά θέατρα μπορούν να περιορίσουν τη δραστηριότητα των άλλων, των ελεύθερων θεάτρων, αλλά γιατί καλλιεργώντας με συνέχεια και με συνέπεια την άποψή τους αποκτούν στέρεη προσωπικότητα ερμηνείας και παρέχουν δυνατότητες για κρίση, για σύγκριση και βάσανο. Υπόθεση μεγάλη, ο ‘αγών’ -αν έτσι παρουσιάζεται- μπορεί να γίνεται αλλού σε άλλα θέατρα, ας πούμε στου Ηρώδη του Αττικού ή σε κάποια από τα 70 άλλα που υπάρχουν σκορπισμένα σε όλη την Ελλάδα. Αλλά τα κρατικά θέατρα πρέπει να αφεθούν με αυτονομία για τη διαμόρφωση ενός δικού τους τρόπου ερμηνείας.”

Από τα παραπάνω λεγόμενα του Καραντινού (τα οποία επρόκειτο να ειπωθούν το 1966) γίνεται ξεκάθαρη η πίστη του τόσο στο ρόλο των κρατικών θεάτρων για την ανάπτυξη της ελληνικής θεατρικής σκηνής αλλά και στην ίδια δυναμική του αρχαίου θεάτρου Φιλίππων και του φεστιβάλ που διοργανωνόταν εκεί. Και αυτό από μόνο του δίνει μια διαφορετική, σαφώς μεγαλύτερη διάσταση στην προσπάθεια που είχαν ξεκινήσει το 1957 οι Δ. Λαζαρίδης και Χ. Λαλένης.

Ακόμα χρειάζεται δουλειά στο αρχαίο θέατρο Φιλίππων

Ας επιστρέψουμε όμως στο 1958, υπενθυμίζοντας παράλληλα ότι ο Σ. Καραντινός δεν ήταν εντελώς άγνωστος στο καβαλιώτικο κοινό, καθώς νωρίτερα μέσα στο ίδιο έτος είχε επισκεφτεί την Καβάλα για με μια σειρά παραστάσεων στο θέατρο Αίγλη.

Μετά τη σύσκεψη μεταξύ του νομάρχη Μπαγλανέα, των Δ. Λαζαρίδη και Χ. Λαλένη, ο Καραντινός δέχτηκε να αναλάβει το ανέβασμα 2 θεατρικών έργων:

– του “Αίαντα” (ή Αίαντα Μαστιγοφόρου) του Σοφοκλή, και

– του “Πλούτου” του Αριστοφάνη

Λίγες ημέρες μετά ο κ. Καραντινός ανεβαίνει στην Καβάλα για να επιθεωρήσει το αρχαίο θέατρο Φιλίππων. Τα όσα αντίκρισε στη διάρκεια της επιθεώρησης αυτής παρατίθενται σε ένα άρθρο που συνέγραψε ο ίδιος λίγους μήνες μετά, και δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΡΩΙΝΗ (στις 9 Αυγούστου 1958):

• 

• 

• 

Το άρθρο παρατίθεται αυτούσιο, ωστόσο άξια λόγου είναι η εξής αναφορά (στην πρώτη εικόνα):

Όταν πρωτοπήγα -δύο μήνες πριν- να δω το θέατρο, όπου θα δινόντουσαν οι παραστάσεις, είδα την κατάσταση στην οποία βρίσκονταν τα αρχαία μνημεία και φοβήθηκα πως θα ήταν αδύνατον να συμμορφωθούν, έτσι που να υπηρετήσουν το σκοπό που είχαν θέσει οι οργανωτές των εορτών. Όταν ξαναήρθα για τις παραστάσεις έτριβα κυριολεκτικά τα μάτια μου. Πόση δουλειά δεν είχε γίνει. Κι όταν παρακολούθησα τις παραστάσεις στην οργάνωσή τους εθαύμασα για το τι μπορεί να πετύχει το δόσιμο και ο ενθουσιασμός μερικών ανθρώπων, όταν βάζουν σε μια δουλειά την ψυχή τους και την ευθύνη τους. Τόσος κόσμος μπήκε και βγήκε στο αρχαίο, ωραίο θέατρο, κάθισε και παρακολούθησε τις παραστάσεις, χειροκρότησε, αντέδρασε -αν θέλετε δείχνει κι αυτό μια ζωντάνια- κι έδωσε νέο παλμό, μια νέα ώθηση προς τη συστηματικότερη καθιέρωση των εορτών.

Από τα παραπάνω συμπεραίνει κανείς ότι ο Σ. Καραντινός, στην πρώτη του επίσκεψη στο αρχαίο θέατρο Φιλίππων, δε θα πρέπει να είδε κάτι διαφορετικό από αυτό που είχαν αντικρίσει την περασμένη χρονιά οι Δ. Λαζαρίδης και Χ. Λαλένης όταν ξεκίνησαν οι εργασίες για την προετοιμασία του αρχαίου θεάτρου για την “Ηλέκτρα” του Ευριπίδη. Το αποτέλεσμα της επιθεώρησης αυτής, αν και ως ένα βαθμό αναμενόμενο, φαίνεται πως αποτέλεσε το έναυσμα για μια νέα, συστηματικότερη προσπάθεια για την αναστήλωση του θεάτρου.

Η προσπάθεια αυτή, όπως ήταν φυσικό, ξεκίνησε από το Δ. Λαζαρίδη, σε συνεργασία με τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή και τη Διεύθυνση Αναστηλώσεως του Υπουργείου Προεδρίας, και ολοκληρώθηκε σε 3 φάσεις:

α) από τον Μάιο έως τον Ιούλιο του 1958
β) από τον Νοέμβριο έως τον Δεκέμβριο του 1958
γ) από τον Ιούνιο έως τον Αύγουστο του 1959

Στην διάρκεια αυτής της προσπάθειας αναστηλώνεται ολόκληρο το θέατρο των Φιλίππων και ανακατασκευάζονται όλα τα εδώλια του κοίλου, ώστε το θέατρο να φτάνει σε χωρητικότητα άνω των 7000 ατόμων. Η αρχαιολογική έρευνα του μνημείου φέρνει στην επιφάνεια νέα στοιχεία για την αρχική μορφή του θεάτρου, σύμφωνα με τα οποία το θέατρο ανασκευάζεται, και τέλος ο χώρος αποκτά μόνιμη ηλεκτρική εγκατάσταση και περίφραξη. Στο σημείο αυτό, βέβαια, αξίζει να αναφέρουμε ότι μαζί με το αρχαίο θέατρο Φιλίππων, την ίδια χρονιά ξεκίνησε ένα καθαρά ερευνητικό ανασκαφικό πρόγραμμα στον ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων -υπό την εποπτεία του εφόρου Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Μακεδονίας Στυλιανού Πελεκανίδη -ένα πρόγραμμα που θα αποκαλύψει το Οκτάγωνο της αρχαίας ρωμαϊκής αγοράς και τον πρώτο ευκτήριο οίκο της Ευρώπης -αφιερωμένο στον Απόστολο Παύλο.

Λίγες μέρες πριν τις παραστάσεις

Με αυτά και με αυτά φτάνουμε στον Ιούλιο του 1958, λίγες ημέρες πριν τις παραστάσεις στο αρχαίο θέατρο Φιλίππων. Η αναμονή είναι μεγάλη, οι προσδοκίες ακόμα μεγαλύτερες μετά και την επιτυχία της παράστασης του 1957 -όπως τονίζεται σε άρθρα της εποχής (όπως το παρακάτω, γραμμένο από το Ζήση Μπρουκάκη, το οποίο δημοσιεύτηκε στις 5 Ιουλίου 1958 στην ΠΡΩΙΝΗ) αλλά και σε αναφορές στην υπόθεση του “Αίαντα” και του “Πλούτου”–

• 

• 

ενώ οι προβλέψεις για την αθρόα προσέλευση τουριστών για τις παραστάσεις είναι τόσο πολλές που αναγκάζουν τον διοικητή της Τουριστικής Αστυνομίας Καβάλας να εκδώσει ανακοίνωση (στις 12 Ιουλίου) με την οποία καλούνταν οι ντόπιοι να ανοίξουν τα σπίτια τους και να προσφέρουν -έναντι αντιτίμου- κατάλυμα στους επισκέπτες (μια πρώιμη μορφή AirBnb)!

Οι εργασίες αναστήλωσης του αρχαίου θεάτρου των Φιλίππων συνεχίζονταν μέχρι και ελάχιστες ημέρες πριν τις παραστάσεις, αν και τα παράπονα για την ανυπαρξία οιασδήποτε ενίσχυσης από το επίσημο κράτος παρέμεναν έντονα (όπως και οι ευχαριστίες προς την ΧΙ Μεραρχία Πεζικού, η οποία για μια ακόμα χρονιά κλήθηκε να “βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά” -και το έκανε με μεγάλη προθυμία).

Παραστάσεις με προσωπεία!

Και φτάνουμε στο Σαββατοκύριακο 19-20 Ιουλίου 1958, ημερομηνίες στις οποίες το θέατρο Φιλίππων αποτέλεσε το επίκεντρο του πολιτιστικού ενδιαφέροντος για το νομό Καβάλας. Η αρχή έγινε στις 6:30 το απόγευμα του Σαββάτου, με την πρώτη κωμωδία που παίχτηκε στην ιστορία του φεστιβάλ (τον Πλούτο του Αριστοφάνη), αλλά μόλις 300 θεατές κατάφεραν να την δουν -στα δημοσιεύματα της εποχής αναφέρεται ως βασικότερος λόγος το γεγονός ότι “η ώρα ήταν ακατάλληλη” (προφανώς λόγω της ζέστης του Ιουλίου). Λίγες ώρες αργότερα, και συγκεκριμένα στις 9 το βράδυ, το θέατρο των Φιλίππων γέμισε από 3500 θεατές (μεταξύ αυτών ο υπουργός Βορείου Ελλάδος Αύγουστος Θεολογίτης, ο οποίος λίγες ώρες νωρίτερα είχε κηρύξει την έναρξη του πανελλήνιου πρωταθλήματος κλασικού αθλητισμού στη Δράμα, καθώς και ο υπουργός Βιομηχανίας Νικόλαος Μάρτης) που παρακολούθησαν τον Αίαντα Μαστιγοφόρο του Σοφοκλή. Την επομένη το πρόγραμμα των παραστάσεων αντιστράφηκε, με τον “Αίαντα” να ανεβαίνει στις 6:30 και τον “Πλούτο” στις 9.

• 

• 

Η επιτυχία των παραστάσεων -τις οποίες παρακολούθησαν θεατές προερχόμενοι όχι μόνο από την Καβάλα και τους γύρω οικισμούς αλλά και τη Δράμα, την Ξάνθη, τις Σέρρες και τη Θεσσαλονίκη- είχε σαν αποτέλεσμα την είσπραξη ενός ποσού της τάξης των 100.000 δραχμών (όπως αναφέρεται σε δημοσίευμα της ΠΡΩΙΝΗΣ στις 22 Ιουλίου 1958). Άξιο αναφοράς, όμως, είναι το γεγονός ότι, ενώ στην “Ηλέκτρα” το 1957 οι ηθοποιοί εμφανίζονταν με τα κανονικά τους πρόσωπα, ο Σ. Καραντινός το 1958 αποφάσισε να φορέσει προσωπεία στους ηθοποιούς του (ακριβώς όπως γινόταν στην αρχαιότητα).

Οι συντελεστές των παραστάσεων

ΑΙΑΣ ΜΑΣΤΙΓΟΦΟΡΟΣ

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ	Σωκράτης Καραντινός
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ	Γιώργος Τσαντίλης
ΠΡΟΣΩΠΕΙΑ-ΚΟΣΤΟΥΜΙΑ	Αλέξανδρος Μυλωνάς
ΜΟΥΣΙΚΗ	Ιωσήφ Γκρέκας
ΜΟΥΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ	Στέφανος Βασιλειάδης
ΒΟΗΘΟΣ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ	Νίκος Παπαδάκης
ΑΘΗΝΑ	Μαρούλα Ρώτα
ΟΔΥΣΣΕΥΣ	Μπάμπης Γιωτόπουλος
ΑΙΑΣ	Σταύρος Χριστοφίδης
ΤΕΚΜΗΣΣΑ	Μιράντα
ΑΓΓΕΛΟΣ	Θοδωρής Αρώνης
ΤΕΥΚΡΟΣ	Κώστας Ματσακάς
ΜΕΝΕΛΑΟΣ	Γιώργος Μάζης
ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ	Θοδωρής Αρώνης
ΠΑΙΔΑΓΩΓΟΣ	Ευρυσάκης
ΧΟΡΟΣ ΣΑΛΑΜΙΝΙΩΝ ΝΑΥΤΩΝ
ΚΟΡΥΦΑΙΟΣ	Νίκος Παπαδάκης
ΒΟΥΒΑ ΠΡΟΣΩΠΑ

ΠΛΟΥΤΟΣ

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ	Κανέλλος Αποστόλου
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ	Κώστας Βάρναλης
ΠΡΟΣΩΠΕΙΑ-ΚΟΣΤΟΥΜΙΑ	Λίζα Φ. Ζαΐμη
ΜΟΥΣΙΚΗ	Γεώργιος Πλάτωνας
ΜΟΥΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ	Στέφανος Βασιλειάδης
ΠΛΟΥΤΟΣ	Μπάμπης Γιωτόπουλος
ΧΡΕΜΥΛΟΣ	Κώστας Ματσακάς
ΚΑΡΙΩΝ	Γιώργος Μάζης
ΒΛΕΨΙΔΗΜΟΣ	Θοδωρής Αρώνης
ΠΕΝΙΑ	Μιράντα
ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΟΥ ΧΡΕΜΥΛΟΥ	Μαρούλα Ρώτα
ΔΙΚΑΙΟΣ	Νίκος Παπαδάκης
ΣΥΚΟΦΑΝΤΗΣ	Σταύρος Χριστοφίδης
ΓΡΙΑ	Μιράντα
ΝΕΑΝΙΑΣ	Θοδωρής Αρώνης
ΕΡΜΗΣ	Νίκος Παπαδάκης
ΙΕΡΕΑΣ	Σταύρος Χριστοφίδης
ΒΟΥΒΑ ΠΡΟΣΩΠΑ
ΠΑΙΔΙ	Γιάννης Κανδηλάς
ΜΑΡΤΥΡΑΣ	Μισέλ Πολάτος

Παραστάσεις και στη Θάσο! – Αρχή με “Αίαντα”

Στο κλείσιμο της ομιλίας του, λίγο πριν την έναρξη της παράστασης του “Αίαντα” στις 19 Ιουλίου, ο Δ. Λαζαρίδης είχε πει τα εξής:

“Η συνέχεια θα είναι πιο εύκολη και πιστεύω ολόψυχα, πως οι Εορτές των Φιλίππων μπορούν και πρέπει να καθιερωθούν σε μόνιμο ετήσιο καλλιτεχνικό θεσμό. Η ολοκλήρωση των εργασιών του θεάτρου και ο εξωραϊσμός και διαμόρφωση του χώρου, που είναι μπροστά και γύρω απ’ αυτό, έτσι που και άνετη να είναι η προσέλευση των θεατών και η στάθμευση των αυτοκινήτων και η αξιοποίηση του ωραίου θεάτρου της Θάσου θα πρέπει να είναι το προσεχές μέλημά μας.”

Λίγοι, όμως, ήταν αυτοί που περίμεναν ότι το αρχαίο θέατρο Θάσου θα φιλοξενούσε παράσταση μέσα σε ελάχιστες ημέρες. Και όμως, χάρη στην προτροπή του Χαράλαμπου Λαλένη, την επόμενη Πέμπτη 24 Ιουλίου οι συντελεστές του “Αίαντα” μετέβησαν στο Λιμένα Θάσου και έδωσαν μια ακόμα –μη προγραμματισμένη– παράσταση (στις 6 το απόγευμα), εγκαινιάζοντας για τους νεότερους χρόνους και το θέατρο της Θάσου και προσφέροντας ταυτόχρονα στο Φεστιβάλ το δεύτερο σκέλος του: «Φεστιβάλ Φιλίππων και Θάσου». Αν και η προετοιμασία ήταν και πάλι στοιχειώδης, καθώς οι ανασκαφές του θεάτρου δεν είχαν ολοκληρωθεί, αν και ο χρόνος για διαφήμιση της παράστασης ήταν εξαιρετικά περιορισμένος, η προσέλευση του κόσμου ήταν μεγάλη. Ο Χ. Λαλένης θυμάται ότι:

“Δεν μπορούσε να γίνει λόγος για σκηνικά. Κόψαμε τα πουρνάρια που κάλυπταν τα ερείπια της σκηνής και μ’ αυτά έγινε το σκηνικό, πρόχειρο, αλλά ότι χρειαζόταν για το στρατόπεδο του Αίαντα, όπου εξελίσσεται η υπόθεση της τραγωδίας. Χωρίς προετοιμασία και προβολή ο κόσμος, ντόπιοι και ξένοι παραθεριστές, πλημμύρισαν το Αρχαίο Θέατρο. Το θέαμα ήταν συγκινητικότατο.“

Κριτικές

Όπως ήταν αναμενόμενο, δε θα μπορούσαν να λείψουν και οι κριτικές για τις 2 παραστάσεις. Μια πρώτη κριτική -που αφορούσε μόνο τον “Αίαντα”– διαβάζουμε στις 23 Ιουλίου, στην εφημερίδα ΠΡΩΙΝΗ, από το Λευτέρη Νεγρεπόντη, ο οποίος μπορεί στο μεγαλύτερο μέρος του κειμένου του να περιγράφει το μύθο πίσω από την παράσταση αλλά σχολιάζει με καυστικό τρόπο τα κοστούμια. Πιο συγκεκριμένα, θεωρεί υπερβολικό τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάστηκαν ντυμένα τα πρόσωπα, με πολύ έντονα φωτεινά χρώματα, “που τους μετέτρεπαν σε μορφές φανταστικών ανθρώπων του Άρη που κάποιο διαστημόπλοιο μάς τους έφερε στη γη” και περιγράφει τα προσωπεία με χαρακτηρισμούς όπως “άλλα μας θύμισαν γιαπωνέζικο κουκλοθέατρο και άλλα μορφές παριζιάνικου θεάτρου παραστάσεων γκραν-γκινιόλ” . Πηγαίνοντας, ωστόσο, ένα βήμα παραπέρα ο Λ. Νεγρεπόντης έφτασε στο σημείο να μιλάει για μεγάλη προχειρότητα στο ενδυματολογικό (αλλά και στον οπλισμό του Αίαντα), να χαρακτηρίσει την όψη τους «περιφρόνηση προς την επαρχιακή καλαισθησία» και ότι δεν οδηγεί παρά στο «να αποξενώσει τον μέσο Έλληνα από το αρχαίο μας δράμα». Αξίζει, δε, να αναφερθεί ότι στην κριτική του Λ. Νεγρεπόντη απάντησε ο Σ. Καραντινός με το άρθρο που δημοσιεύτηκε στην ΠΡΩΙΝΗ στις 9 Αυγούστου (το οποίο και παραθέσαμε νωρίτερα)

• 

• 

• 

Αναλυτικότερη κριτική για τον “Αίαντα”, αλλά και για τον “Πλούτο”, έγραψε ο καθηγητής Γιάννης Σχινάς (στην εφημερίδα ΕΡΕΥΝΑ – στο φύλλο της 28ης Ιουλίου 1958) -όπως ακριβώς έκανε και την προηγούμενη χρονιά.

Όσον αφορά τον Αίαντα, ο Γ. Σχινάς χαρακτηρίζει την παράσταση απόλυτα συνεπή με τις απόψεις του σκηνοθέτη, δίνοντας έμφαση στο πομπώδες και τελετουργικό ύφος της υποκριτικής των ηθοποιών, την χρήση των προσωπείων, την κίνηση του χορού με γεωμετρικούς σχηματισμούς, την ομαδική απαγγελία και το τραγούδι των χορικών μερών, τον διαχωρισμό του χώρου δράσης των υποκριτών από τον χώρο δράσης του χορού. Θεωρεί όμως ότι τα χαρακτηριστικά που προσέδωσε ο Καραντινός σ’ αυτή την παράσταση οδήγησαν τελικά στην έλλειψη επικοινωνίας σκηνής, ορχήστρας και θεατών. Η αναφορά που κάνει ο κριτικός στην όψη της παράστασης –σε αντίθεση με την κριτική του κ. Νεγρεπόντη– αφορά μόνο τα προσωπεία που φορούσαν οι ηθοποιοί, που αν και οδήγησαν σε μια πιο εκφραστική κίνηση στο σώμα, ωστόσο ξένισαν και απομάκρυναν τους θεατές από την ταύτιση με τους ήρωες. Διαπιστώνει την αδυναμία των νεότερων ηθοποιών του θιάσου να ακολουθήσουν την σκηνοθετική γραμμή και την αδυναμία του Σταύρου Χριστοφίδη να ανταπεξέλθει στο μέγεθος του ρόλου του. Ξεχωρίζει τους ηθοποιούς Μιράντα και Κώστα Ματσακά που έσπασαν την φόρμα της υποκριτικής με ένα πιο ρεαλιστικό ύφος και εξαίρει την απόδοση του χορού, την ομαδική απαγγελία των χορικών και των τραγουδιών και την θεατρική μετάφραση του Γιώργου Τσαντίλη.

Όσον αφορά τον Πλούτο, ο Γ. Σχινάς εντοπίζει κοινή σκηνοθετική γραμμή -παρά το ότι εδώ πρόκειται για διαφορετικό σκηνοθέτη, τον κ. Κανέλλο Αποστόλου- αλλά μιλάει για ένα πιο «ανάλαφρο ύφος» στην υποκριτική των ηθοποιών και επιρροές της λαϊκής παράδοσης του Καραγκιόζη στην κίνηση τους, που οδήγησαν σε μια πιο άμεση σχέση επικοινωνίας με το κοινό της παράστασης. Κάνει επίσης λόγο για την χρήση των προσωπείων –κοινή και στις δυο παραστάσεις– που δεν ξενίζει στην περίπτωση του Πλούτου τόσο τον θεατή, αλλά δεν υπάρχει καμιά άλλη αναφορά στην όψη της παράστασης. Τέλος βρίσκει την μετάφραση του Κώστα Βάρναλη πιστή στο πνεύμα του Αριστοφάνη, αλλά αναγκαία κάποιων διορθώσεων (όπως στη λέξη “Συκοφάντης”, η οποία αποδίδεται ως “καταδότης”), και χαρακτηρίζει ικανοποιητικό το επίπεδο υποκριτικής των ηθοποιών γενικότερα, ξεχωρίζοντας τη Μιράντα, το Θ. Αρώνη, τον Μ. Γιωτόπουλο και τη Μαρούλα Ρώτα.

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

Πηγές:

1) Όλγα Μάμαλη, “Φίλιπποι: Το θέατρο-οι παραστάσεις αρχαίου δράματος 1957-2007”, εφημερίδα “ΕΒΔΟΜΗ”-δήμος Καβάλας-υπουργείο Μακεδονίας-Θράκης, 2007

2) Μαρίτα Τσαλκιτζόγλου, “Φεστιβάλ Φιλίππων-Θάσου: Τα πρώτα χρόνια (1957-66)”, Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία, Τμήμα Θεάτρου, Σχολή Καλών Τεχνών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 2009

3) Ευτέρπη Κοντίδου, “Φεστιβάλ Φιλίππων-Θάσου και παραστάσεις αρχαίου ελληνικού δράματος. Η αναζήτηση της ταυτότητας του Φεστιβάλ”, Διπλωματική Εργασία, Τμήμα Θεατρικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Πατρών, 2015

4) Χάιδω Κουκούλη Χρυσανθάκη, “Φίλιπποι 1861-1961: Ανασκαφές και ανασκαφείς”

5) Σωκράτης Καραντινός, “Σαράντα χρόνια θέατρο ΙΙ Σκαμπανεβάσματα Β'”, 1976

6) Χαράλαμπς Λαλένης, “Εορταί Φιλίππων-Θάσου. Το Αρχαίο Δράμα. Προσωπική μαρτυρία”, Καβάλα, 1994

Το βράδυ της Κυριακής 8 Σεπτεμβρίου 1957 ήταν σημαδιακό για την έναρξη ενός μεγάλου “ταξιδιού” στον πολιτισμό για τον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων, το θέατρο των Φιλίππων αλλά και για ολόκληρο το νομό Καβάλας.

Εκείνη τη βραδιά ο θίασος του Κωστή Λειβαδέα ανέβασε στο Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων την τραγωδία του Ευριπίδη “Ηλέκτρα” (μπροστά σε 6.000 θεατές) και “έκανε ποδαρικό” σε ένα θεσμό που, 60 χρόνια μετά, έχει καθιερωθεί στις συνειδήσεις όλων μας ως “Φεστιβάλ Φιλίππων” (για κάποια χρόνια και “Φεστιβάλ Φιλίππων-Θάσου”).

Με την ευκαιρία της συμπλήρωσης των 60 αυτών χρόνων, το Kavala Portal επιχειρεί μια ανασκόπηση (ανά έτος) της ιστορίας του Φεστιβάλ – μια ανασκόπηση με αρθρογραφία στηριζόμενη σε μαρτυρίες, ιστορικές πηγές και δημοσιεύματα των εφημερίδων της εποχής.

Ξεκινάμε, λοιπόν, το αφιέρωμά μας αρχίζοντας από το 1957

Η Καβάλα της εποχής

Στη δεκαετία του 50 η Καβάλα έμοιαζε με “σκιά” της πόλης που άκμαζε και αποτελούσε καπνοπαραγωγικό κέντρο μείζονος σημασίας πριν τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Κάτι τέτοιο, βέβαια, ήταν ως ένα βαθμό αναμενόμενο, μιας και τα προηγούμενα 40 περίπου χρόνια η πόλη πέρασε κυριολεκτικά από 40 κύματα, ζώντας 2 βουλγαρικές κατοχές (τις περιόδους 1916-1918 και 1941-1943), την εγκατάσταση ενός μεγάλου κύματος προσφύγων από τη Μικρά Ασία και τον Πόντο -ένεκα της ανταλλαγής των πληθυσμών το 1923-, την έξαρση του καπνεργατικού κινήματος την περίοδο του Μεσοπολέμου -που οδήγησε ακόμα και στην εκλογή κομμουνιστή δημάρχου, του Δημήτρη Παρτσαλίδη το 1934- και την κατακόρυφη πτώση της καπνικής παραγωγής. Και μπορεί, μετά από 4 δεκαετίες αναταραχών, κατοχών και άλλων ζυμώσεων, η Καβάλα να μη βρήκε την “ησυχία” της, ωστόσο στη δεκαετία του 50 παρατηρούνται τα πρώτα μικρά βήματα ανάκαμψης -αν και όντως πολύ δειλά, αν λάβουμε υπόψη και τα εξώφυλλα των εφημερίδων της εποχής (με την “ΠΡΩΙΝΗ“, στις 29 Αυγούστου 1957, να τονίζει ότι “Η Καβάλα πρέπει να κηρυχθή εις κατάστασιν εκτάκτου ανάγκης υπό των οργανώσεών της και να αξιώση την άμεσον λύσιν των τοπικών προβλημάτων” αναφερόμενη στο μεγάλο πρόβλημα της ανεργίας).

Η ανάκαμψη αυτή παρατηρείται και στον τομέα του πολιτισμού, με αρχικό μπροστάρη το Δημοτικό Ωδείο -το οποίο μπορεί να ιδρύθηκε το 1938 αλλά, λόγω των συνθηκών της εποχής, δεν μπόρεσε να δραστηριοποιηθεί ουσιαστικά παρά μόνο μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ωστόσο, η δημιουργία -το 1951- του “Συνδέσμου Φίλων Γραμμάτων και Τεχνών” (του γνωστού και ως ΣΦΓΤ) αποτέλεσε την απαρχή για μια άνοδο και μια συστηματικότερη προσπάθεια ανάδειξης της πολιτισμικής ταυτότητας της Καβάλας. Αρχικά, βέβαια, ο ΣΦΓΤ δεν κατάφερε να ξεφύγει από το δυσχερές περιβάλλον της εποχής και τα μέλη του αναγκάστηκαν να τον διαλύσουν, όμως το 1957 -όταν και επανιδρύθηκε- στάθηκε “τυχερό” λόγω της συνύπαρξης, στην ηγεσία του, δύο σπουδαίων προσωπικοτήτων:

– του αρχαιολόγου και τότε έφορου αρχαιοτήτων Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης Δημητρίου Λαζαρίδη (ο οποίος πέρα από τις αναστηλώσεις και τα έργα αναστήλωσης και ανάδειξης μνημείων στους αρχαιολογικούς χώρους των Φιλίππων και της Θάσου, είχε ξεκινήσει το 1954 τις ανασκαφές στην Αμφίπολη και μερικά χρόνια αργότερα άρχισε τις έρευνες στον τύμβο Καστά), και

– του γαμπρού του, φιλόλογου, διευθυντή του Γυμνασίου Θηλέων Καβάλας και έκτακτου επιμελητή αρχαιοτήτων Χαράλαμπου Λαλένη

Οι προετοιμασίες για τις παραστάσεις

Οι 2 αυτοί άνδρες έβαλαν σαν στόχο τους την αναβάθμιση του πολιτιστικού ενδιαφέροντος στην Καβάλα, με πολλές εκδηλώσεις όπως λογοτεχνικές βραδιές και εκθέσεις ζωγραφικής, ωστόσο ο βασικότερος στόχος τους ήταν η αναβίωση των αρχαίων θεάτρων των Φιλίππων και της Θάσου. Έτσι, στις 3 Αυγούστου του 1957 (όπως πληροφορούμαστε από το φύλλο που εξέδωσε η εφημερίδα ΠΡΩΙΝΗ την επόμενη ημέρα) ο τότε νομάρχης Καβάλας Κώστας Κουκουρίδης δήλωσε ότι δόθηκε άδεια από το Συμβούλιο Αρχαιοτήτων του υπουργείου Παιδείας για να χρησιμοποιηθεί το αρχαίο θέατρο Φιλίππων για 2 παραστάσεις αρχαίας τραγωδίας.

Όπως διαβάζουμε στο σχετικό άρθρο, το έργο που επρόκειτο παρουσιαστεί στο αρχαίο θέατρο Φιλίππων ήταν η “Ηλέκτρα” του Ευριπίδη από τον “Όμιλο Αρχαίας Τραγωδίας” του Κωστή Λειβαδέα (έναν θίασο που “ειδικευόταν” στην εγκαινίαση θεάτρων, καθώς από το 1955 ως και το 1957 είχε ανεβάσει 8 πρώτες παραστάσεις σε θέατρα που μέχρι εκείνα τα χρόνια παρέμεναν αδρανή).

Το βασικότερο πρόβλημα όμως, όπως αναφέρεται και στο κλείσιμο του άρθρου, ήταν ότι “ελάχισται ημέραι απομένουν μέχρι τον Σεπτέμβριο” και το θέατρο Φιλίππων ήταν σε άσχημη κατάσταση. Όπως αναφέρει ο Χ. Λαλένης στο βιβλίο του “Εορταί Φιλίππων-Θάσου, το Αρχαίο Δράμα. Προσωπική Μαρτυρία” (Καβάλα 1994, εκδ. δήμος Καβάλας),

“το θέατρο ήταν άσκαφτο και μονάχα η ορχήστρα είχε αποκαλυφθεί Ο φωτισμός ήταν φυσικά ανύπαρκτος”

• 

• 

Οι εργασίες διαμόρφωσης και καθαρισμού του θεάτρου -οι οποίες είχαν σαν στόχο να δώσουν τη δυνατότητα σε 5 με 6 χιλιάδες θεατές να παρακολουθήσουν την παράσταση- ξεκίνησαν την Τρίτη 13 Αυγούστου (όπως πληροφορούμαστε από το φύλλο της ΠΡΩΙΝΗΣ της 15ης Αυγούστου 1957), με ιδιαίτερα πενιχρά οικονομικά μέσα. Μοναδικός πόρος που “κλείδωσε” εκείνες τις ημέρες (καθώς, όπως θα δούμε παρακάτω, δεσμεύτηκαν από άλλους φορείς και άλλα χρηματικά ποσά) ήταν οι 13.267 δραχμές που διέθεσε -όπως πληροφορούμαστε από το ίδιο φύλλο- η Τοπική Επιτροπή Τουρισμού, ενώ άξια αναφοράς -αν και, εκείνα τα χρόνια, αναμενόμενη- είναι η επισήμανση ότι πέραν από την Κοινότητα Κρηνίδων (με τον πρόεδρο Σ. Κυριακίδη, το δήμο Καβάλας και το γραφείο Νομομηχανικού, συνέδραμε και η ΧΙ Μεραρχία (με την προσφορά γρύλων για την απομάκρυνση των μαρμάρινων όγκων που κάλυπταν την ορχήστρα και γεννήτριας για τη φωταγώγηση του θεάτρου). Ο Χ. Λαλένης θυμάται:

Στο κοίλο του θεάτρου σκάφτηκε το χώμα σε αναβαθμούς, όπου κάθησαν κατάχαμα οι χιλιάδες θεατές, πλημμύρισαν το θέατρο, ενώ με απομεινάρια σανιδιών από το Βουλγαρικό Εργοστάσιο της Θάσου, που υπήρχε ακόμα, σχηματίσαμε 2-3 σειρές εδωλίων για … “πρώτες θέσεις”. Η απογευματινή παράσταση έγινε με το φως της ημέρας. Για τη βραδινή η Μεραρχία μας έδωσε μια μικρή γεννήτρια, που τη στήσαμε έξω από το θέατρο και με φανάρια αυτοκινήτων για προβολείς και με λίγα λαμπιόνια “εγένετο φως”. Σκηνικά δεν διέθετε ο θίασος – οι ηθοποιοί παρουσιάζονταν μέσα από τα ερείπια”

2 χρόνια αργότερα, όπως ανέφερε σε συνέντευξή του στον ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ ο κ. Λαζαρίδης:

Η συστηματική ανασκαφή του κοίλου του θεάτρου αποκάλυψε τις οκτώ πρώτες σειρές εδωλίων. Παράλληλα άρχισε η αναστήλωση του περιφερειακού τοίχου της ορχήστρας με την επανατοποθέτηση των μαρμάρινων εδωλίων που είχαν διασωθεί. Πάνω από τα μαρμάρινα εδώλια κατασκευάστηκαν οκτώ σειρές ξύλινων εδωλίων, ενώ το πιο ψηλό κατηφορικό τμήμα του κοίλου αναδιαμορφώθηκε με μικρούς αναβαθμούς ώστε να είναι κατάλληλο να φιλοξενήσει θεατές. Τέλος διευθετήθηκε ο χώρος της ορχήστρας και των παρόδων για την διευκόλυνση της μετακίνησης των ηθοποιών και του χορού

• 

• 

Οι εργασίες συνεχίστηκαν με εντατικούς ρυθμούς (αν και, όπως αναφέρει η δρ. θεατρολόγος-φιλόλογος Όλγα Μάμαλη στο βιβλίο “Φίλιπποι: Το θέατρο-οι παραστάσεις αρχαίου δράματος 1957-2007” που εξέδωσε η εφημερίδα “ΕΒΔΟΜΗ” σε συνεργασία με το δήμο Καβάλας και το υπουργείο Μακεδονίας-Θράκης το 2007, “οι εργασίες ήταν κάποτε βάναυσες για τα μνημεία”) με τα εισιτήρια για τις 2 παραστάσεις να έχουν ήδη παραγγελθεί (και τα οποία επρόκειτο να πωληθούν προς 5, 10, 20 και 30 δραχμές –οι εφημερίδες, εκείνη την εποχή, κόστισαν 1,5 δραχμή). Μάλιστα, όπως διαβάζουμε σε δημοσιεύματα των επόμενων ημερών, η ζήτηση ήταν αυξημένη για τα ακριβά εισιτήρια (!), κάτι που ανάγκασε τους διοργανωτές να προχωρήσουν σε ορισμένες αναπροσαρμογές των τιμών για τη διευκόλυνση των θεατών.

Η κινητοποίηση των τοπικών φορέων παρέμενε ιδιαίτερα σημαντική (με την Κοινότητα Φιλίππων να ψηφίζει πίστωση 5.000 δραχμών και την Κοινότητα Υδρόμυλων να ψηφίζει, με τη σειρά της, πίστωση 3.000 δραχμών), δεν μπορούμε όμως να πούμε το ίδιο και για τον Εθνικό Οργανισμό Τουρισμού -καθώς, όπως διαβάζουμε στις 27 Αυγούστου, παρότι είχε υποσχεθεί ότι θα ενισχύσει οικονομικά την Τοπική Επιτροπή Τουρισμού, δεν προσέφερε ούτε μια δραχμή!)

Καθώς πλησιάζουμε στην 8η Σεπτεμβρίου 1957 πληθαίνουν τα δημοσιεύματα-προσκλήσεις προς το κοινό της Καβάλας για να δώσει μαζικά το παρόν στις 2 παραστάσεις της “Ηλέκτρας” του Ευριπίδη (όπως μεγαλώνει, επίσης, και η πικρία για το γεγονός ότι η κεντρική εξουσία περιορίστηκε στο να…εγκρίνει τη διεξαγωγή των παραστάσεων, χωρίς να προσφέρει καμία άλλη βοήθεια), δημοσιεύματα τα οποία έχουν αποτέλεσμα, καθώς όπως διαβάζουμε στις 31 Αυγούστου “υπάρχει μεγάλη ζήτησις εισιτηρίων τόσο εις την πόλιν μας όσο και εις τα Κοινότητας του κάμπου από Αμυγδαλεώνος μέχρι Δοξάτου”. Την 1η Σεπτεμβρίου δημοσιεύεται στον τοπικό τύπο η επίσημη ανακοίνωση της Τοπικής Επιτροπής Τουρισμού (με υπογραφές των κ. Κουκουρίδη και Λαζαρίδη) για τη διεξαγωγή των παραστάσεων -με σειρά διευκρινίσεων διαδικαστικού χαρακτήρα σχετικά με τα εισιτήρια και τις ώρες διεξαγωγής των παραστάσεων -στις 6 το απόγευμα και στις 9 το βράδυ).

Και εγένετο παράσταση

Και φτάνουμε στη μεγάλη ημέρα. Την παραμονή 7 Σεπτεμβρίου καταφτάνει στην Καβάλα ο θίασος και ολοκληρώνονται οι εργασίες στο αρχαίο θέατρο Φιλίππων.

Η αισιοδοξία για την επιτυχία της παράστασης ήταν πολύ μεγάλη, όπως παρατηρείται και στην αρθρογραφία της εποχής. Ενδεικτικό ήταν το άρθρο του Χαράλαμπου Λαλένη με τίτλο “Η αρχαία τραγωδία και εμείς” που δημοσιεύτηκε στις 8 Σεπτεμβρίου του 1957.

Οι καταρρακτώδεις βροχές, όμως, των προηγούμενων ημερών -οι οποίες μετέτρεψαν σε βούρκο ολόκληρη την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, προκαλώντας πολύ μεγάλες ζημιές και το θάνατο 8 θανάτων (3 από πνιγμό και 5 από κεραυνούς)- λίγο έλειψε να προκαλέσουν τη ματαίωση των παραστάσεων. Οι διοργανωτές, όμως, ήταν αποφασισμένοι και ευτυχώς ουδέν πρόβλημα παρουσιάστηκε.

Οι πρώτοι ηθοποιοί που έπαιξαν στο αρχαίο θέατρο των Φιλίππων ήταν οι εξής:

Μάκης Πρωτοπαπάς (Γεωργός)
Μαλαίνα Ανουσάκη (Ηλέκτρα)
Κωστής Λειβαδέας (Ορέστης – σκηνοθέτης της παράστασης)
Μέμος Ορφανίδης (Πυλάδης)
Αλέξης Δαμιανός (Γερο βοσκός)
Νίκος Δενδρινός (Αγγελιοφόρος)
Μπέμπα Μωραϊτοπούλου (Κλυταιμνήστρα)
Βασίλης Μαυρομμάτης (Κάστωρ, Διόσκουροι)
Σαπφώ Νοταρά (Α’ Κορυφαία Χορού)
Μαρίνα Κρασσά (Β’ Κορυφαία Χορού)
Νάντια Τζάκα (Γ’ Κορυφαία Χορού)
Κ. Ζάκκα, Μ. Περάνθη, Κ. Χειλά, Μ. Λήδα, Α. Παπά (λοιπά μέλη Χορού)
Ακόλουθοι-Υπηρέτες-Τρωαδίτισσες-Δούλες

Όπως τελικά αναμενόταν, οι 2 παραστάσεις ανέβηκαν κανονικά και οι εντυπώσεις που άφησαν στους θεατές ήταν κάτι παραπάνω από θετικές. Ο πρώτος σπόρος είχε πλέον πέσει, ενώ από την επόμενη κιόλας ημέρα γράφονταν και τα πρώτα δημοσιεύματα που έκαναν προτάσεις για τη διεξαγωγή ενός ετήσιου φεστιβάλ με περισσότερες παραστάσεις.

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

Αξίζει, πάντως, να αναφέρουμε και μια πλήρη κριτική της παράστασης, η οποία συντάχθηκε από τον καθηγητή Ιωάννη Σχινά στην εβδομαδιαία εφημερίδα ΕΡΕΥΝΑ (στις 16 Σεπτεμβρίου)

Από αυτή την κριτική (όπως αναφέρει η Μαρίνα Τσαλκιτζόγλου στη μεταπτυχιακή της εργασία με τίτλο “Φεστιβάλ Φιλίππων-Θάσου: Τα πρώτα χρόνια (1957-66)” που συντάχθηκε το 2009 για τη Σχολή Καλών Τεχνών του ΑΠΘ) διαπιστώνουμε ότι:

η παράσταση της Ηλέκτρας από τον Όμιλο Αρχαίας Τραγωδίας υστερούσε σε καλλιτεχνικό όραμα και σκηνοθετική άποψη και δεν διέθετε υψηλές ερμηνευτικές επιδόσεις. αποτέλεσε «μια υπερμοντέρνα εκδοχή της Ηλέκτρας» με την μετάφραση-διασκευή του αρχαίου ποιητικού λόγου σε πεζό από τον Κ. Λειβαδέα. Ο Κ. Λειβαδέας επιλέγει να διασκευάσει την τραγωδία της Ηλέκτρας σε κοινωνικό δράμα με τόνους ρεαλισμού. Τα σκηνικά της παράστασης ήταν ανύπαρκτα και έτσι οι ηθοποιοί έπαιζαν ανάμεσα στα αρχαία ερείπια του θεάτρου. Όσον αφορά την ερμηνεία των ηθοποιών ο κριτικός είναι αρκετά αναλυτικός. Πιο συγκεκριμένα αναφέρει για την Μαλαίνα Ανουσάκη ότι διέθετε τα προσόντα μιας αρχαίας τραγωδού, «πλούσια κλίμακα φωνής και υποκριτικής τέχνης», αλλά χαρακτηριζόταν από υπερβολικές κινήσεις και μονοτονία στο λόγο.

Ο κριτικός βρίσκει, σε γενικές γραμμές, ικανοποιητική την απόδοση των ηθοποιών Μάκη Πρωτοπαπά, Μπέμπης Μωραϊτοπούλου, Κωστή Λειβαδέα και Νίκου Δενδρινού, αλλά χωρίς να φτάνει σε ένα υψηλό επίπεδο ερμηνείας. Ο Σχινάς διαχωρίζει τον Αλέξη Δαμιανό από τους υπόλοιπους ηθοποιούς, γιατί θεωρεί ότι ήταν ο μόνος που ξέφυγε από το «ρεαλιστικό καλούπι» της σκηνοθεσίας του Κ. Λειβαδέα και έπιασε τον τόνο του κειμένου της αρχαίας τραγωδίας.

Στα αρνητικά σημεία της παράστασης εντάσσει την ερμηνεία του Βασίλη Μαυρομάτη στον ρόλο του Κάστορα χαρακτηρίζοντάς την απογοητευτική και ότι μαζί με την παρουσία του χορού αποτέλεσε το πιο αδύναμο κομμάτι της παράστασης. Κατά τον κριτικό ο χορός των γυναικών που αποτελούνταν από επτά κοπέλες διακρίνονταν από έλλειψη ικανοτήτων και θεατρικής εμπειρίας. Δεν υπάρχει κανένα τεκμήριο για την παρουσίαση των χορικών ή ύπαρξη μουσικών μερών στην παράσταση. Σύμφωνα με τον Σχινά η σκηνοθεσία φάνηκε «σαν να μην είχε ιδέα πώς να διαπραγματευτεί το ζήτημα του χορού». Ο κριτικός δεν δείχνει να έμεινε συνολικά ικανοποιημένος από την παράσταση της Ηλέκτρας, αναγνωρίζει ωστόσο στον θίασο του Κ. Λειβαδέα, την προσφορά του στην επαρχία της Ελλάδας «όπου ξαναζωντανεύει άγνωστα και λησμονημένα αρχαία θέατρα».