Με αφορμή το Δελίου Τύπου από το Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας στις 10 Σεπτεμβρίου 2023 με τίτλο: «Αποτίμηση επιπτώσεων πυρκαγιάς στο Εθνικό Πάρκο- Δάσους Δαδιάς – Λευκίμης Σουφλίου», προβαίνουμε στη δημιουργία ερευνητικού ρεπορτάζ, βασισμένοσε  επιστημονικές βιβλιογραφικές πηγές.

• Οι κρίσιμες στιγμές στη χώρα μας

Κάθε στιγμή της πυρκαγιάς είναι κρίσιμη και παρά τις απεγνωσμένες προσπάθειες των ιθυνόντων της Ελληνικής Πολιτείας ο έλεγχος πλέον περιέρχεται στα «χέρια» της φύσης με κυρίαρχο στοιχείο, τις φονικές πυρκαγιές. Μάλιστα εδώ ταιριάζει απόλυτα το ρητό:

Πηγή της ανθρώπινης δυστυχίας είναι η άγνοια για τη φύση.!

Έχει αποδειχτεί περίτρανα αυτές τις μέρες, και κάθε φορά που ξεσπούν πυρκαγιές, ότι η φύση είναι μεγάλη και ο άνθρωπος μικρός. Η φύση μπορεί να ζήσει χωρίς τον άνθρωπο, όμως ο άνθρωπος δεν μπορεί να ζήσει χωρίς τη φύση. Μάλιστα το περιβάλλον αποτελεί κοινωνικό αγαθό που ανήκει στις μελλοντικές μας γενιές.

• Ορισμός της Πυρκαγιάς

Πυρκαγιά: είναι η ανεξέλεγκτη φωτιά, η οποία προκαλείται από μη ελεγχόμενη καύση με το οξυγόνο και συνοδεύεται από πρόκληση μεγάλων ποσών θερμότητας και φωτός, γεγονός που έχει ως συνέπεια την καταστροφή του καιγόμενου υλικού. Έχει παρατηρηθεί ακόμα και σήμερα ένα σημαντικό τμήμα της Γης, υπόκειται σε περιοδικές πυρκαγιές.

• Δάση και Δασικές Πυρκαγιές

Τα δάση αποτελούν το καταφύγιο για χιλιάδες είδη φυτών και ζώων. Έχουν, τους δικούς τους κανόνες και λειτουργίες, συχνά αόρατες στο ανθρώπινο μάτι. Αποτελούν τη φυσική μας ασπίδα έναντι των πλημμυρών, της διάβρωσης του εδάφους και της κλιματικής κρίσης, ενώ παράλληλα είναι οι πνεύμονες Γης και ανθρώπου. Δυστυχώς όμως, όσο εντείνεται η κλιματική αλλαγή, τόσο πιο ευάλωτα γίνονται σε όλο τον πλανήτη.

Μία δασική πυρκαγιά έχει σοβαρές άμεσες συνέπειες σε χερσαία ζώα, πουλιά και φυτά, μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ζημιές στο αγροτικό εισόδημα, σε ανθρώπινες περιουσίες και υποδομές.  Έχει σοβαρό οικονομικό κόστος για την καταστολή της και μπορεί όπως έχουμε δυστυχώς διδαχθεί – τα τελευταία χρόνια με τραγικό τρόπο – να καταλήξει σε απώλειες ανθρώπινων ζωών, όπως στο «Μάτι» και όχι μόνον[…]!

Σε βάθος χρόνου, η πυρκαγιά μπορεί να οδηγήσει στην οριστική απώλεια βλάστησης, στη διάβρωση του εδάφους και τελικά στην αύξηση των πλημμυρών και την ερημοποίηση. Την τελευταία εικοσαετία, στην Ελλάδα εκδηλώνονται κάθε χρόνο περίπου 10.000 πυρκαγιές υπαίθρου και καίγονται κατά μέσο όρο 534.121 στρέμματα. Το μεγαλύτερο ποσοστό εξ αυτών οφείλεται σε ανθρώπινη αμέλεια. Αναφορικά στο τρίγωνο της πυρκαγιάς, είναι γνωστό ότι για να υπάρξει καύση θα πρέπει οπωσδήποτε να συνυπάρχουν, οι τρεις βασικοί παράγοντες του τριγώνου της πυρκαγιάς όπως: η καύσιμη ύλη, το οξυγόνο και η θερμότητα.

Σε ότι αφορά στο Εθνικό Πάρκο Δάσους Δαδιάς – Λευκίμης Σουφλίου ο Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων (Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α.) διεξήγαγε έλεγχο στην περιοχή και στη συνέχεια αποτύπωσε σε χάρτη την έκταση και τη σφοδρότητα της πυρκαγιάς. Αξιοποίησε, μάλιστα, εξειδικευμένο εργαλείο για τη λήψη δορυφορικών εικόνων υψηλής ανάλυσης, πραγματοποιώντας, παράλληλα, επιτόπια επαλήθευση (TSI Post Fire Biodiversity Hub).

*Η χαρτογραφική αποτύπωση των επιπτώσεων από την πυρκαγιά στο Εθνικό Πάρκο Δάσους Δαδιάς – Λευκίμης Σουφλίου.

Εξ όσων ενημερωθήκαμε από το σχετικό δελτίο τύπου, με τον ίδιο τρόπο θα καταγράφεται και η σταδιακή πορεία αποκατάστασης του οικοσυστήματος της πληγείσας περιοχής. Σε αυτή την κατεύθυνση, ο Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. δρομολογεί την κατάρτιση και την υλοποίηση προγράμματος παρακολούθησης, ενώ θα πραγματοποιήσει και μελέτη αποκατάστασης.

Ο έλεγχος διεξήχθη στις 6/9, κατόπιν εντολής του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Θόδωρου Σκυλακάκη, που δόθηκε στις 5/9.

Αναλυτικά τα αποτελέσματα του ελέγχου:

➢ Συνολική έκταση Εθνικού Πάρκου: 424.248 στρέμματα

Καμένη έκταση: 245.299 στρέμματα (57,74%)

Άκαυτη έκταση: 178.949 στρέμματα (42,26%)

➢ Σφοδρότητα πυρκαγιάς σε όλο το Πάρκο

Υψηλή σφοδρότητα: 23,30%

Χαμηλή/μέση σφοδρότητα 34,44%

Άκαυτη έκταση: 42,26%

➢ Έκταση που καταλαμβάνουν οι δύο πυρήνες (Ζώνες Α)

Άκαυτη έκταση: 42.709 στρέμματα (55,46%)

Καμένη έκταση: 34.294 στρέμματα (44,54%)

➢ Σφοδρότητα πυρκαγιάς στους δύο πυρήνες

Υψηλή σφοδρότητα: 14,44%

Χαμηλή/μέση σφοδρότητα: 30,10%

Άκαυτη έκταση: 55,46%

Σημειώνεται πως η υψηλή σφοδρότητα σημαίνει, επί της ουσίας, πως κάηκε όλη σχεδόν η βλάστηση και όλα τα δέντρα!!! Αντιστοίχως, η χαμηλή/μέση σφοδρότητα σημαίνει πως κάηκε μόνον ο υπόροφος (δηλαδή χαμηλοί θάμνοι και πόες) και τα χαμηλά σημεία των δέντρων ως τα 3 μέτρα ύψος, αλλά με υψηλό ποσοστό άκαυτων φύλλων και βελονών.

• Διδάγματα από τις Φονικές Πυρκαγιές στη Χώρα μας

Από βιβλιογραφικές μας παραπομπές, σημειώνουμε ότι είναι η πρώτη φορά από το 2018 που πραγματοποιείται μελέτη σε περιοχή όπου υπέστη τη φονική πυρκαγιά, με τόσο ενισχυμένο δείγμα από 40 διαφορετικά σημεία της καταστροφικής πυρκαγιάς όπως π.χ. στο «Μάτι».

Είναι επίσης η πρώτη μελέτη χρονικά που πραγματοποιήθηκε σε περιοχή μία εβδομάδα μετά την πυρκαγιά. Ταυτόχρονα είναι η μόνη μελέτη που προσφέρει εκτίμηση κινδύνου!.

Τα ευρήματα κατέληξαν μεταξύ άλλων στην άμεση απομάκρυνση απορριμμάτων που περιέχουν αμίαντο με ασφαλείς διαδικασίες από εταιρείες εξειδικευμένες στη διαχείριση επικίνδυνων αποβλήτων. Αφαίρεση των πρώτων 2-3 εκατοστών του εδάφους σε περιοχές με υψηλότερο κίνδυνο καρκινογένεσης (είτε από τον αμίαντο, είτε από όλες τις άλλες πηγές πέρα του αμιάντου). Το χώμα που θα απομακρυνθεί, θα πρέπει να το διαχειριστούν ως επικίνδυνο απόβλητο.

• Για τα παραπάνω, το Ρεπορτάζ δεν Υποκαθιστά την Δικαστική Εξουσία

Επιστρέφοντας στο 2023, στη χώρα μας πραγματοποιήθηκαν 177 πυρκαγιές από τις 25/7 έως 27/7. Εκ του αποτελέσματος, δέχθηκε και δέχεται «επίθεση κορεσμού το σύστημα πυρασφάλεια της»  σε όλη την επικράτεια.

Είδαμε πλήρως συντονισμένα, εδώ και μεγάλο διάστημα να «φυτρώνουν» πυρκαγιές φωτιές σε κορυφαίους τουριστικούς προορισμούς που αποφέρουν πολλά «δις» στην ελληνική οικονομία. Οι πυρκαγιές ξεκίνησαν από βιομηχανικές περιοχές εντός Αθηνών, και στη συνέχεια χτυπήθηκε η Ρόδος, που είναι η ναυαρχίδα του τουρισμού στα νησιά μας, έπειτα είχαμε μεγάλη φωτιά στην Κέρκυρα. Στην συνέχεια χτυπήθηκαν από φωτιές το Αίγιο και άλλες περιοχές στην Βόρεια Πελοπόννησο, Αν. Μακεδονία και Εύβοια (όπου χάθηκαν και οι δύο ήρωες της Πολεμικής μας Αεροπορίας), ταυτόχρονα δε φωτιές είχαμε κοντά σε καίριες αεροπορικές εγκαταστάσεις της Πολεμικής μας Αεροπορίας όπως Αγχίαλος, Τανάγρα, μαζί με την έκρηξη πυρομαχικών σε αποθήκες στην Αγχίαλο.

Οι εκτιμήσεις λένε ότι η Ρόδος θα μπορούσε να σβήσει από την πρώτη μέρα αν υπήρχε σοβαρή εξωτερική πολιτική και μια μοντέρνα Πυροσβεστική υπηρεσία[…], όπως και οι φωτιές στο Βόλο που ανατινάχτηκε η αποθήκη πυρομαχικών κτλ…Τυχαίο;;;!!!

** Μήπως οι φετινές πυρκαγιές, με τις περίεργες ενδείξεις και συμπτώσεις, αποτελούν προπαρασκευαστικές ενέργειες των επερχομένων[…];;

Ως γνωστόν, ο Έβρος και όλη η ΑΜΘ είναι πολύ μακριά για την Αθήνα. Τόσο μακριά που κάποτε ακούγανε πως θα πάνε στον Έβρο (για θητεία) και ένιωθαν πως πήγαιναν στην άλλη άκρη του κόσμου.

Πού να ασχοληθούν τώρα τα αθηναϊκά ΜΜΕ με τις μεγάλες φωτιές στην ΑΜΘ; Σιγά τώρα…

Όχι πως στα τοπικά μας ΜΜΕ η κατάσταση ήταν καλύτερη, για να λέμε και του στραβού το δίκιο (κάτι ο φόβος του πανικού, κάτι το ότι άλλοι έβγαλαν φωτογραφίες και όχι εμείς, καταλαβαίνετε τώρα…)

Ο Τάσος και ο Θαλής-Παναγιώτης, ο Θαλής-Παναγιώτης και ο Τάσος (μαζί με τον Νίκο Αρβανίτη από το komotinipress.gr) επιχειρούν για μια ακόμα να λεηλατήσουν το τοπίο των ΜΜΕ, σε μια προσπάθεια να απαντήσουν στο απλό αυτό ερώτημα:

“Τι έκανες, αγαπητό ΜΜΕ, στις μεγάλες φωτιές;”

Άραγε η σωστή απάντηση είναι “Τον Κινέζο” ; Για να δούμε…

Με αφορμή τις τραγικές συνέπειες από τις πυρκαγιές που πλήττουν τη δεδομένη στιγμή πολλές περιοχές της πατρίδας μας, συνομιλούμε σήμερα με τον Καθηγητή στο τμήμα ΑΕΙ κο Καραγιάννη Στέφανο, επιθυμώντας να δώσουμε την επιστημονική διάσταση στην καταστροφή αυτή!!

• Κύριε καθηγητά, το «KAVALA PORTAL» σας καλωσορίζει στη γνωστή σελίδα «Ακαδημαϊκοί Διάλογοι» που καλεί καθηγητές Πανεπιστημίου εγνωσμένου επιστημονικού κύρους» και συζητάει θέματα επιστημονικά όλων των κλάδων, με χρηστικές προτάσεις. Και χωρίς να χρονοτριβούμε, σας ερωτώ, υπήρξαν αρνητικές επιδράσεις του προϊστορικού ανθρώπου στο φυσικό περιβάλλον;

Βεβαίως, αν και δεν είμαι του ιδίου γνωστικού αντικειμένου, από δευτερογενείς πηγές πληροφόρησης, γνωρίζουμε ότι, οι συμπεριφορές του τότε Ανθρώπου επιδρούσαν αρνητικά, έναντι των άλλων ζώων. Γι αυτό και λέγεται ότι πολλές συμπεριφορές του ανθρώπου, προκάλεσαν ήδη από την προϊστορική περίοδο (και συνεχίζουν να προκαλούν μέχρι σήμερα) την εξαφάνιση άλλων ζωικών ειδών.

• Για το σήμερα μπορείτε να μας απαριθμήσετε κάποια περιβαλλοντικά προβλήματα, για τα οποία ευθύνεται ο άνθρωπος;

Και βέβαια όπως:

Το Φαινόμενο του Θερμοκηπίου,

η Κλιματική αλλαγή,

η Τρύπα του Όζοντος,

η Ατμοσφαιρική Ρύπανση,

η Ρύπανση και η Εξάντληση των Υδάτων,

τα Πάσης Φύσεως Επικίνδυνα Απόβλητα,

η Πληθυσμιακή αύξηση,

η Καταστροφή των Δασών,

η Απειλή της Εξαφάνισης πολλών ζωικών οργανισμών,

η Υπερεκμετάλλευση των Φυσικών Πόρων

αλλά και οι Πυρκαγιές!!.

• Την τελευταία εβδομάδα (και δεν είναι η πρώτη φορά) παρατηρούμε και στη χώρα μας καύσωνες και πυρκαγιές. Τι έχετε να πείτε επ’ αυτών;

Πολλοί ειδικοί εμπειρογνώμονας επί θεμάτων κλίματος ισχυρίζονται ότι, το φαινόμενο του θερμοκηπίου (που προαναφέρθηκε) καθώς και η μεγάλη καταστροφή του περιβάλλοντος, συνδέονται με τους καύσωνες και με τις πυρκαγιές που πλήττουν σχεδόν όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Το παράδειγμα ήδη υπάρχει: όταν πριν από κάποια χρόνια, η Ευρώπη, «ψήθηκε» σε ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες αλλά και «κάηκε» από ανελέητες πυρκαγιές που έπληξαν: Ισπανία, Πορτογαλία, Γαλλία αλλά και την Ελλάδα μας.

Την ίδια ώρα, η πύρινη λαίλαπα, κατέστρεψε ορισμένα από τα ωραιότερα πευκοδάση της Ευρώπης και του κόσμου στη Ν. Γαλλία, στην Ισπανία, την Πορτογαλία, αλλά και την Ιταλία.

• Οι πυρκαγιές είναι σε πλανητικό επίπεδο;

Θέλω να σημειώσω ότι το 2020 ακόμα και στη Σιβηρία  το φαινόμενο αυτό εκφράστηκε με πολλές ανησυχίες, μάλιστα  για ολόκληρο τον κόσμο. Αξίζει να σημειώσουμε ότι το θερμόμετρο στη Σιβηρία  έφτασε στα επίπεδα ρεκόρ των 38 βαθμών Κελσίου στη ρωσική πόλη Βερκχογιάνσκ, μια θερμοκρασία δηλαδή που θα σήμαινε πυρετό για ένα άτομο – αλλά εδώ επρόκειτο για τη Σιβηρία…

• Επανερχόμαστε στην Ελλάδα ζητώντας μία ενδεικτική αναφορά των συνεπειών στην Ελλάδα λόγω κλιματικής αλλαγής με επικέντρωση στις πυρκαγιές, που τη δεδομένη χρονική στιγμή ξεπερνούν κάθε προηγούμενο για τη χώρα μας.  

Οι συνέπειες από την κλιματική αλλαγή θα θέσουν σε τρομερή δοκιμασία τους εθνικούς δρυμούς της χώρας, σύμφωνα με επιστημονική έκθεση που εκπόνησε από κοινού η περιβαλλοντική οργάνωση WWF Ελλάς και το Εθνικό Αστεροσκοπείο, με αντικείμενο την πρόβλεψη στην Ελλάδα κατά το άμεσο μέλλον (2021–2050).

• Με άλλα λόγια, επιστημονική έκθεση, δείχνει για πρώτη φορά, τι μας επιφυλάσσει το μέλλον, οι συνθήκες που θα επικρατήσουν στις αστικές, τουριστικές, γεωργικές και δασικές περιοχές, δηλαδή σχεδόν το σύνολο της κοινωνικής, οικονομικής και περιβαλλοντικής ζωής του;

Μάλιστα σύμφωνα με τα κλιματικά μοντέλα, η Ελλάδα κατά την περίοδο 2021 – 2050 θα βιώσει ιδιαίτερα έντονα τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. (σύμφωνα με τον Χ. Γιαννακόπουλο, εντεταλμένο ερευνητή του Εθνικού Αστεροσκοπείου και βασικό συντάκτη της έρευνας).

• Κύριε Καθηγητά, υπάρχει αναγκαιότητα συμβουλών στην Ελληνική πολιτεία από επιστήμονες του χώρου;;

Μπροστά σε καταστροφικές αλλαγές, κρίνεται  αναγκαίο η Ελληνική Πολιτεία να προτάξει πολιτική και παρέμβαση που θα περιλαμβάνει:

• αναθεώρηση του συστήματος δασικής διαχείρισης

• έμφαση στην προσαρμογή των οικοσυστημάτων

• αλλαγή και ενίσχυση των φορέων και των υπηρεσιών που έχουν την ευθύνη προστασίας και διαχείρισης των δασών

• δέσμη μέτρων για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των πολλών πυρκαγιών όπως υποστηρίζει και το WWF.

• Και κάτι ακόμα, αλλά όχι το τελευταίο, υπάρχουν κι άλλες απαισιόδοξες προβλέψεις;!!

Ως Πρόταση επί του θέματος, σύμφωνα με τις προβλέψεις η μεταβολή των κλιματικών συνθηκών αναμένεται να αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των ημερών με εξαιρετικά αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιάς, κατά 40 ημέρες το 2071-2100 σε όλη την Ανατολική Ελλάδα από τη Θράκη ως την Πελοπόννησο, ενώ μικρότερες αυξήσεις αναμένονται στη Δυτική Ελλάδα. Οι συνέπειες για όλους τους τομείς της εθνικής οικονομίας προβλέπονται αρνητικές και, σε πολλές περιπτώσεις, εξαιρετικά αρνητικές.

Οι συνέπειες π.χ. στα δάση ελάτης, οξιάς και πεύκης θα είναι σημαντικές, ενώ και η διόγκωση του κόστους λόγω της αύξησης του αριθμού και της έκτασης των δασικών πυρκαγιών είναι ουσιώδης. Επιπλέον, αναμένεται μείωση της αφθονίας των ειδών και της βιοποικιλότητας γενικότερα.

• Τι έχετε να πείτε για τη μη χρήση του Ρωσικού αεροσκάφους στις πιο επικίνδυνες πυρκαγιές Ρόδου και Κέρκυρας και γενικότερα σε όλη τη επικράτεια;

Η Χώρα μας οφείλει να βοηθήσει το φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον και τους πολίτες της με το βιός τους, από τις δολοφονικές πυρκαγιές. Οφείλει κατά την άποψή μου να λύσει τα πολιτικά της προβλήματα για το καλό όλων, αφού η εχθρότητα και η απαξία δεν οδηγεί πουθενά.

Αυτή τη στιγμή, η Ελλάδα καίγεται και τα Ευρωπαϊκά μέσα, δεν μπορούν να σβήσουν τις πυρκαγιές!!

Σύμφωνα με ειδικούς, το πρόβλημα θα μπορούσε να λυθεί, με Ρωσικά αεροσκάφη Be-200, τα οποία, είχαν παλαιότερα σώσει την Ελλάδα, από τις καταστροφικές πυρκαγιές! Τώρα καίγονται οι δυο βασικότερες ναυαρχίδες του Ελληνικού τουρισμού ( Ρόδος και Κέρκυρα) και μπορεί η χώρα να μείνει αβοήθητη και να μην ζητήσει τη βοήθεια των Ρωσικών αεροσκαφών Be-200;;;!!

**Το KAVALA PORTAL ευχαριστεί δημόσια τον εγνωσμένου κύρους, Καθηγητή του Παντείου Πανεπιστημίου κο Στέφανο Καραγιάννη για την παρουσία του στους «Ακαδημαϊκούς Διαλόγους» της  δημοφιλούς ηλεκτρονικής μας εφημερίδας.

**Η επιλογή του φωτογραφικού υλικού δίνει την πραγματική διάσταση της περιβαλλοντικής καταστροφής σε πλανητικό επίπεδο…