Παρά το γεγονός πως, σύμφωνα με εκτιμήσεις που είχε κάνει πριν από 2 μήνες η Διεπαγγελματική Οργάνωση Επιτραπέζιας Ελιάς (ΔΟΕΠΕΛ), η συνολική παραγωγή των τριών βασικών ελληνικών επιτραπέζιων ποικιλιών (Αμφίσσης, Καλαμάτα, Χαλκιδική) επρόκειτο να ανέλθει στους 445 χιλιάδες τόνους,
νεότερα δεδομένα που βγαίνουν στη δημοσιότητα αφενός χαρακτηρίζουν αυτές τις εκτιμήσεις ως εξαιρετικά υπερβάλλουσες, αφετέρου κάνουν λόγο για τεράστια προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κλάδος της ελαιοπαραγωγής.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το πόρισμα του καθηγητή Δενδροκομίας του ΑΠΘ Αθανάσιου Μολασιώτη, το οποίο εκπρόσωποι 13 συλλογικών και συνεταιριστικών φορέων ελαιοκαλλιεργητών θέτουν υπόψη του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, με επιστολή τους στον υπουργό Λευτέρη Αυγενάκη, η ακαρπία στις ελιές τη φετινή καλλιεργητική περίοδο στην Περιφερειακή Ενότητα Χαλκιδικής ξεπερνάει το 90% (εκτιμήσεις που αφορούν το Παγγαίο, όπου και καλλιεργείται η ίδια ποικιλία, κάνουν λόγο για ακαρπία που ξεπερνάει το 80% – με απλά λόγια, παρόμοια κατάσταση)
Οι φορείς ζητούν με την επιστολή τους τη στήριξη και ενίσχυση των ελαιοκαλλιεργητών της Π.Ε. Χαλκιδικής «ως ένδειξη ενδιαφέροντος για την επιβίωση της ίδιας της ελαιοκαλλιέργειας», ενώ υπογραμμίζουν ότι οι οικονομικές συνέπειες της ακαρπίας, έχουν και κοινωνικές προεκτάσεις στον νομό.
Οι ασυνήθιστα αυξημένες θερμοκρασίες, που επικράτησαν στην περιοχή της Χαλκιδικής από τον Οκτώβριο έως και τον Δεκέμβριο του 2022, αλλά και τον Ιανουάριο του 2023, όπως σημειώνεται, «επηρέασαν σε μη αναστρέψιμο βαθμό το στάδιο επαγωγής των οφθαλμών και των ενδοοφθαλμικών μορφολογικών μεταβολών των ελαιόδεντρων, με αποτέλεσμα τη μη διαφοροποίηση ή τη μερική διαφοροποίηση, των ανθοφόρων οφθαλμών ανεξάρτητα από τις θερμοκρασίες, που επικράτησαν στη συνέχεια».
Η κύρια ποικιλία ελιάς που καλλιεργείται στη Χαλκιδική η «Χονδρολιά Χαλκιδικής» και η «Χαλκιδικής», σύμφωνα με τη βιβλιογραφία απαιτεί έκθεση σε χαμηλές θερμοκρασίες για 900 τουλάχιστον ώρες κάτω των 7,2⁰C κατά τη χειμερινή περίοδο, ώστε να ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις του δένδρου σε ψύχος.
Τα συμπεράσματα της μελέτης επιπτώσεων
Μερικά από τα πιο σημαντικά ευρήματα που προκύπτουν από αυτή τη μελέτη των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στις παραγωγικές περιοχές ελαιοκαλλιέργειας της Χαλκιδικής είναι:
-Η θερμοκρασία δείχνει τη χαρακτηριστική μεσογειακή κατανομή. Οι μέγιστες θερμοκρασίες παρατηρούνται το καλοκαίρι ενώ οι ελάχιστες θερμοκρασίες παρατηρούνται το χειμώνα. Παρατηρείται n αύξηση της μέσης θερμοκρασίας κατά 1.5-2 οC σύμφωνα με το κλιματικό σενάριο RCP4.5. Η αντίστοιχη αύξηση για το κλιματικό σενάριο RCP8.5 είναι περίπου 3oC.
Υπάρχει μεταβολή του βροχομετρικού καθεστώτος στη περιοχή της Χαλκιδικής, με τις πιο ηπειρωτικές περιοχές να υφίστανται τις μεγαλύτερες μεταβολές.
-Οι ανάγκες σε νερό για την ελαιοκαλλιέργεια στη Χαλκιδική είναι σημαντικές. Οι κύριες περιοχές ελαιοκαλλιέργιας βρίσκονται στις πιο ξηροθερμικές περιοχές της Χαλκιδικής με τις απαιτήσεις για άρδευση να είναι μεγάλες.
-Μη αρδευόμενες καλλιέργειες ελιάς δεν θα μπορούν να διατηρηθούν στην περιοχή της Χαλκιδικής.
-Η μείωση της βροχόπτωσης σε πιο βόρειες και ηπειρωτικές περιοχές θα έχει ως πιθανό αποτέλεσμα να μειώσει τα αποθέματα νερού στην περιοχή άρα και τις αρδευτική ικανότητα της κάθε περιοχής.
-Όλο και πιο συχνά, οι ελαιοκαλλιέργειες θα βρίσκονται σε συνθήκες θερμικού stress, γεγονός που θα έχει αρνητική συνέπεια στην ποιότητα του καρπού.
-Η αύξηση της θερμοκρασίας, ειδικότερα τη χειμερινή περίοδο, φαίνεται να επηρεάζει την έκπτυξη των ανθοφόρων οφθαλμών. Τη χειμερινή περίοδο όλο και λιγότερες ημέρες θα έχουν χαμηλές θερμοκρασίες, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα να μην είναι να δυνατό να συλλεχθούν οι απαραίτητες βαθμομονάδες ψύχους για την διακοπή του λήθαργου και την ανθοφορία της ελιάς.
-Η μειωμένη ανθοφορία θα έχει ως αποτέλεσμα την μείωση του αριθμού των ελιών ανά δέντρο αλλά και της ποιότητας του λαδιού.
-Οι αθροιστικές βαθμομονάδες που επιδρούν στην εμφάνιση των εχθρών της ελιάς, και ειδικότερα του πυρηνοτρύτη, φαίνεται ότι θα αυξηθούν.
-Η ποιότητα της φυτικής παραγωγής θα αλλάξει σημαντικά κατά τους κύριους εαρινούς και καλοκαιρινούς μήνες.
«Όλοι οι προαναφερόμενοι παράγοντες συμβάλλουν σε λιγότερο παραγωγικές συγκομιδές και πολύ μικρότερος οικονομικό κέρδος», τονίζεται στην μελέτη επιπτώσεων.
Τεράστιες καταστροφές στις ελιές του Έβρου από τη φωτιά
Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ήρθαν και οι μεγάλες φωτιές στον νομό Έβρου για να δώσουν το τελειωτικό χτύπημα στην παραγωγή ελιάς στην περιφέρεια ΑΜΘ.
Τις μεγαλύτερες ζημιές υπέστη ο ελαιώνας της Μάκρης, όπου σύμφωνα με πρόχειρες εκτιμήσεις μια έκταση με την μοναδική ποικιλία της ελιάς Μάκρης, τουλάχιστον 2 χιλιόμετρα ύψους και 9 χιλιόμετρα πλάτους έγινε καμένη γη.
«Όλο το βουνό κάηκε. Μαζεύουμε στάχτες από το ελαιοτριβείο» περιγράφει στο agronews.gr η Βάλια Κελίδου, του ξακουστού και πολυβραβευμένου ελαιοτριβείου Κύκλωπα. Η φωτιά την προηγούμενη ημέρα σταμάτησε 100 μέτρα από το ελαιοτριβείο και έφτασε δυο βήματα από τα υπεραιωνόβια δέντρα που στολίζουν την Μάκρη. «Θα είχε καεί αν κατέβαινε ως τη θάλασσα η πυρκαγιά» συνεχίζει την περιγραφή της η κ. Κελίδου, που μαζί με τους συντοπίτες της και τις δυνάμεις της πυροσβεστικής κατάφεραν να εμποδίσουν το πέρασμα της πυρκαγιάς μέσα από τα αρχαία δέντρα και τα σπίτια της περιοχής, δίπλα από το σπήλαιο του ομηρικού Κύκλωπα.
«Ανοίξαμε όλες τις γεωτρήσεις μας, επί τρεις ημέρες παλεύαμε με τις φλόγες» συνεχίζει η ίδια, αναφέροντας πως ακόμα δεν υπάρχει εικόνα για το μέγεθος της καταστροφής στα ελαιόδεντρα, χωρίς να αποκλείει την εξέλιξη πως σε μια χρονιά που ούτως ή άλλως δεν υπήρχε καρπός στα δέντρα, τώρα δεν θα υπάρχει τίποτα. «Ακόμα η γη καίει, δεν μπορούμε να πάμε να δούμε» αναφέρει χαρακτηριστικά.
Πρόκειται για μια τεράστια καταστροφή σε κάθε επίπεδο, περιβαλλοντική, οικονομική, μια πραγματική ανθρώπινη τραγωδία που γίνεται εύκολα αντιληπτή και από τις εξαντλημένες φωνές συνομιλητών της Agrenda, φιλόδοξων και δραστήριων παραγωγών οι οποίοι έχουν στο ιστορικό τους σημαντικές εγχώριες και διεθνείς βραβεύσεις για τα ελαιόλαδα τους.
Στον λόφο Κώνο, ακριβώς πάνω από την Εγνατία Οδό και το πανεπιστημιακό νοσοκομείο Αλεξανδρούπολης, δεν έμεινε κομμάτι γης πάνω από το οποίο να μην πέρασαν οι φλόγες. Ανάμεσα στους ελαιώνες, μηχανήματα, αποθήκες και τα όνειρα, συντετριμμένων τώρα παραγωγών.
«Όταν ακούσαμε ότι εκκενώνεται το νοσοκομείο, δεν το πιστεύαμε πως η φωτιά είναι τόσο κοντά. Μέσα σε ώρες, ακαριαία έφτασε στη Μάκρη, 4 χιλιόμετρα παραπέρα» αναφέρει η κ. Κελίδου. Την στιγμή της επικοινωνίας, το πρωί της Τετάρτης 23 Αυγούστου, το μέτωπο είχε φτάσει στο διπλανό χωριό, τη Δικέλλα, ένα εξίσου σημαντικό κέντρο παραγωγής ελαιολάδου Μάκρης. Κανένας δεν γνωρίζει αν τελικά οι ελιές γλίτωσαν και σε τι βαθμό, πόσο σύντομα θα «ξαναπετάξουν» και πόσος χρόνος θα χρειαστεί ώσπου να βρουν οι έμπειροι ελαιοπαραγωγοί της περιοχής ξανά πατήματα στις αγορές που με κόπο άνοιξαν.
Πηγές: AΠΕ-ΜΠΕ – agronews.gr
