Γράφει ο Νικόλαος Σ. Τσιλογεώργης, πρόεδρος της Θασιακής Ένωσης Καβάλας

---

Ο κ. Αναγνώστης Αγελαράκης είναι ένας από τους από τους πολλούς Έλληνες, με καταγωγή από την Καβάλα, επιστήμονες που διαπρέπουν στο εξωτερικό. Ως καθηγητής Φυσικής και Αρχαιολογικής Ανθρωπολογίας στο πανεπιστήμιο Αdelphi της Νέας Υόρκης διευθύνει εδώ και τριάντα χρόνια αρχαιολογικά ερευνητικά έργα σε όλο τον κόσμο, αποσπώντας πολλές επιστημονικές διακρίσεις για αντίστοιχες εργασίες του.

Μία από τις διακρίσεις αυτές του απονεμήθηκε το 2010 για την εργασία του «Οι Ιέρειες στην Ελεύθερνα Ρεθύμνου Κρήτης». Η εργασία αυτή χαρακτηρίστηκε από το Αμερικανικό Ινστιτούτο Αρχαιολογίας ως ένα από τα 10 καλύτερα έργα αρχαιολογικής έρευνας για το 2009, παγκοσμίως.

Τον Οκτώβριο του 2019 ο κ. Αγελαράκης μάς έκανε την τιμή να συμμετάσχει, μέσω της κας Σαπφώς Αγγελούδη – Ζαρκάδα, στο 8^ο Συμπόσιο Θασιακών Μελετών.

Η πολύ ενδιαφέρουσα εργασία του με θέμα: «Πτυχές της ανθρώπινης κατάστασης που ανακύπτουν από οστεολογικά αποτυπώματα κρανιο-μετακρανιακών χειρουργικών επεμβάσεων και θεραπευτικών αγωγών από το Παλιόκαστρο Ραχωνίου της Θάσου την Πρωτοβυζαντινή Περίοδο», δημοσιεύεται στον 20ό τόμο του περιοδικού «Θασιακά» (σελ. 33-48), που εκδόθηκε πριν από λίγους μήνες.

Φαίνεται πως το σιωπηλό αρχαιολογικά Παλιόκαστρο του Ραχωνίου έκρυβε κάποιο σημαντικό επιστημονικό μυστικό για τον διάσημο ερευνητή Αναγνώστη Αγελαράκη, ο οποίος συνέχισε τη σχετική ερευνητική του προσπάθεια.

Καρπός της έρευνας αυτής είναι το τελευταίο του βιβλίο με τίτλο: «Eastern Roman Mounted Archers and Extraordinary Medico-Surgical Interventions at Paliokastro in Thasos Island during the ProtoByzantine Period», Archaeopress, Oxford 2020. («Ρωμαίοι έφιπποι τοξότες στη Ανατολή και εκπληκτικές ιατροχειρουργικές επεμβάσεις στο Πολιόκαστρο της Θάσου κατά τη διάρκεια της Πρωτοβυζαντινής περιόδου»).

Η σπουδαιότητα της έκδοσης αυτής έγκειται στο γεγονός ότι ο κύριος Αγελαράκης φέρνει στο φως της παγκόσμιας επιστημονικής κοινότητας την ύπαρξη ιππέων πολεμιστών στην πρωτοβυζαντινή κοινωνία του οικισμού Παλιόκαστρου Θάσου, η οποία απολάμβανε ιατρικές φροντίδες υψηλού επιπέδου. Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η επέμβαση που εντόπισε ο ερευνητής στη βάση του κεφαλιού άνδρα 35-40 ετών, για την οποία δηλώνει ότι είναι απίστευτο που έγινε χωρίς αντιβιοτικά σε μια τόσο δύσκολη, από κάθε άποψη, χρονική περίοδο.

Αξίζει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με αμερικανική κατάταξη η αρχαιολογική ανακάλυψη του κυρίου Αγελαράκη στο Παλιόκαστρο του Ραχωνίου κατατάσσεται στην 7^η θέση ανάμεσα στις 10 πιο σημαντικές αρχαιολογικές ανακαλύψεις στην Ελλάδα για το 2020.

Κλείνοντας τη σύντομη αυτή αναφορά στο νέο βιβλίο του καβαλιώτη καθηγητή της Ανθρωπολογίας κυρίου Αναγνώστη Αγελαράκη για το Παλιόκαστρο Ραχωνίου Θάσου αισθάνομαι την ανάγκη, με την ιδιότητα του προέδρου της Θ.Ε.Κ., να του εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου, όχι μόνο γιατί το σπουδαίο πόνημα που μας προσέφερε έρχεται να ενισχύσει την ελληνική και παγκόσμια επιστημονική βιβλιογραφία και να πλουτίσει τη θασιακή γραμματεία, αλλά και γιατί μας έδειξε ότι υπάρχει ακόμα ευρύτατο πεδίο έρευνας για τους αρχαιολόγους και τους ιστορικούς στη Θάσο.

Το εξώφυλλο και τα σχέδια του βιβλίου οφείλονται στη σύζυγο τού συγγραφέα κυρία Αργυρώ Μουτάφη – Αγελαράκη, διάσημη ζωγράφο και καθηγήτρια στο ίδιο πανεπιστήμιο Adelphi της Νέας Υόρκης.

Ευχές για μια καλύτερη, πολύ καλύτερη χρονιά.

Μια νέα έρευνα ενός Έλληνα ανθρωπολόγου της διασποράς, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Παλιόκαστρο της Θάσου, έφερε στο φως, μεταξύ άλλων ανακαλύψεων, ένα κρανίο πρωτοβυζαντινής περιόδου (τετάρτου έως έβδομου αιώνα μ.Χ.). Το κρανίο φέρει ίχνη χειρουργικής επέμβασης, η οποία είναι «απίστευτα πολύπλοκη», σύμφωνα με τον ίδιο.

Η ανακάλυψη έγινε από ερευνητές του Πανεπιστημίου Adelphi της Νέας Υόρκης, με επικεφαλής τον καθηγητή ανθρωπολογίας Αναγνώστη Αγελαράκη. Συνολικά βρέθηκαν και μελετήθηκαν οστά από δέκα σκελετούς τεσσάρων γυναικών και έξι ανδρών, πιθανώς με υψηλή κοινωνική θέση, με βάση την θέση και την αρχιτεκτονική του χώρου ταφής.

«Σύμφωνα με τα σκελετο-ανατομικά χαρακτηριστικά τους, τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες έκαναν σωματικά απαιτητικές ζωές. Τα πολύ σοβαρά τραύματα που έφεραν τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες, είχαν αντιμετωπιστεί χειρουργικά ή ορθοπεδικά από κάποιον πολύ έμπειρο γιατρό/χειρουργό με μεγάλη πείρα στη φροντίδα των τραυμάτων. Πιστεύουμε πως ήταν στρατιωτικός γιατρός», δήλωσε ο δρ. Αγελαράκης, σύμφωνα με ανακοίνωση του πανεπιστημίου του.

Ειδικά για τη χειρουργική επέμβαση εγκεφάλου, ο κ. Αγελαράκης εκτιμά ότι «ακόμη και παρά τη δυσοίωνη πρόγνωση, έγινε εκτεταμένη προσπάθεια στον συγκεκριμένο άνδρα. Ήταν συνεπώς πιθανό ότι επρόκειτο για κάποιο πολύ σημαντικό άτομο μεταξύ του πληθυσμού του Παλιόκαστρου».

Ίσως η αιτία για τη χειρουργική επέμβαση ήταν κάποια λοίμωξη, ενώ ο άνδρας τοξότης φαίνεται να πέθανε λίγο μετά ή κατά τη διάρκεια της προσπάθειας του γιατρού να τον σώσει.

«Η χειρουργική επέμβαση είναι η πιο πολύπλοκη που έχω δει ποτέ στα 40 χρόνια που κάνω ανθρωπολογική έρευνα. Είναι απίστευτο ότι πραγματοποιήθηκε σε μια εποχή πριν την ανακάλυψη των αντιβιοτικών», όπως είπε ο κ. Αγελαράκης, ο οποίος παρουσιάζει τα ευρήματα αναλυτικά σε ένα νέο βιβλίο από τις εκδόσεις Archaeopress (‘Eastern Roman Mounted Archers and Extraordinary Medico-Surgical Interventions at Paliokastro in Thasos Island during the ProtoByzantine Period).

Ο Α. Αγελαράκης σπούδασε κλασσική αρχαιολογία και ευρωπαϊκή εθνολογία στο σουηδικό Πανεπιστήμιο Λουντ, έκανε μεταπτυχιακά στην ανθρωπολογία στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Ν.Υόρκης, από όπου πήρε και το διδακτορικό του το 1989 στη φυσική ανθρωπολογία και αρχαιολογία.

^{Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ}