Το φως της δημοσιότητας έχει δει, τις τελευταίες ημέρες, μια είδηση σχετικά με τον εντοπισμό του κρανίου ενός πολεμιστή, ο οποίος φέρεται να είχε αποκεφαλιστεί από τους Οθωμανούς Τούρκους περίπου 650 χρόνια πριν (δηλ. στα τέλη του 14ου αιώνα).

Η είδηση αυτή αναπαρήχθη και από τοπικά μέσα μαζικής ενημέρωσης, καθώς ο τίτλος της (όπως δημοσιεύτηκε αρχικά στον ιστότοπο www.skai.gr) μιλούσε για τον εντοπισμό του κρανίου στην Καβάλα -και συγκεκριμένα στο Πολύστυλο.

Όμως μια προσεκτικότερη ανάγνωση του κειμένου μάς προκάλεσε ερωτηματικά σχετικά με το κατά πόσο αληθής ήταν αυτή η είδηση – καθώς ναι μεν γινόταν αναφορά στο “Πολύστυλο” αλλά μιλούσε για “φρούριο” και “Δυτική Θράκη”.

Τελικά εντοπίσαμε την αρχική πηγή της είδησης (στο LiveScience.com – δείτε εδώ) και διαπιστώσαμε πως το κρανίο ναι μεν εντοπίστηκε στο Πολύστυλο,

όχι όμως στο Πολύστυλο Καβάλας

αλλά στο φρούριο του Πολύστυλου στα Άβδηρα Ξάνθης!

Φυσικά αυτό δεν μειώνει τη σημασία της είδησης για τον εντοπισμό του κρανίου – αλλά απλά το τοποθετεί στα σωστά πλαίσια.

Για την ιστορία,

το κρανίο και η κάτω γνάθος του πολεμιστή εντοπίστηκαν το 1991 μέσα σε έναν τάφο, μαζί με τα οστά ενός νηπίου -ηλικίας περίπου 5 ετών.

Σύμφωνα με την έρευνα που πραγματοποίησε ο καθηγητής ανθρωπολογίας στο Τμήμα Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Adelphi της Νέας Υόρκης Αλέξανδρος Αγελαράκης, εικάζεται πως ο πολεμιστής συνελήφθη από τους Οθωμανούς μετά την κατάληψη του φρουρίου του Πολύστυλου και, στη συνέχεια, αποκεφαλίστηκε. Το γιατί βρέθηκε το κεφάλι του στον τάφο του 5χρονου παιδιού (ενός τάφου που προϋπήρχε) δεν είναι γνωστό, ωστόσο εικάζεται πως θάφτηκε κρυφά από ένα άγνωστο άτομο -χωρίς την άδεια των Οθωμανών, δεδομένου ότι το υπόλοιπο σώμα δεν ανακτήθηκε.

Το ενδιαφέρον, όμως, με το εντοπισθέν κρανίο έγκειται στο γεγονός πως -σύμφωνα με τις αναλύσεις που πραγματοποιήθηκαν- η κάτω γνάθος του είχε υποστεί βαρύ κάταγμα -πιθανόν από πτώση κατά την ιππασία ή λόγω τραυματισμού σε παλαιότερη μάχη- και επανασυγκολλήθηκε με χειρουργικό τρόπο!

Σύμφωνα με τον Α. Αγελαράκη, μετά από ανάλυση που διενεργήθηκε στα δόντια του πολεμιστή εντοπίστηκαν ίχνη από λεπτό σύρμα, το οποίο έκανε ζιγκ ζαγκ γύρω από τη βάση των δοντιών του προκειμένου να κρατήσει σταθερό το σαγόνι ενώ επουλωνόταν.

Το σύρμα έχει φύγει από καιρό, αλλά το πιθανότερο είναι να είχε κατασκευαστεί από χρυσό (όπως ακριβώς είχε συστήσει ο Ιπποκράτης, ήδη από τον 5ο αιώνα π.Χ.).

Αυτού του είδους η θεραπεία ενδεχομένως να υποδηλώνει ότι ο πολεμιστής ήταν ένα πολύ σημαντικό άτομο. Σύμφωνα, δε, με τις εκτιμήσεις του κ. Αγελαράκη, “Ήταν στρατιωτικός ηγέτης, πιθανότατα του οχυρού. Επομένως, αποκεφαλίστηκε… από τους Οθωμανούς όταν κατέλαβαν το φρούριο”.

Μια νέα έρευνα ενός Έλληνα ανθρωπολόγου της διασποράς, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Παλιόκαστρο της Θάσου, έφερε στο φως, μεταξύ άλλων ανακαλύψεων, ένα κρανίο πρωτοβυζαντινής περιόδου (τετάρτου έως έβδομου αιώνα μ.Χ.). Το κρανίο φέρει ίχνη χειρουργικής επέμβασης, η οποία είναι «απίστευτα πολύπλοκη», σύμφωνα με τον ίδιο.

Η ανακάλυψη έγινε από ερευνητές του Πανεπιστημίου Adelphi της Νέας Υόρκης, με επικεφαλής τον καθηγητή ανθρωπολογίας Αναγνώστη Αγελαράκη. Συνολικά βρέθηκαν και μελετήθηκαν οστά από δέκα σκελετούς τεσσάρων γυναικών και έξι ανδρών, πιθανώς με υψηλή κοινωνική θέση, με βάση την θέση και την αρχιτεκτονική του χώρου ταφής.

«Σύμφωνα με τα σκελετο-ανατομικά χαρακτηριστικά τους, τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες έκαναν σωματικά απαιτητικές ζωές. Τα πολύ σοβαρά τραύματα που έφεραν τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες, είχαν αντιμετωπιστεί χειρουργικά ή ορθοπεδικά από κάποιον πολύ έμπειρο γιατρό/χειρουργό με μεγάλη πείρα στη φροντίδα των τραυμάτων. Πιστεύουμε πως ήταν στρατιωτικός γιατρός», δήλωσε ο δρ. Αγελαράκης, σύμφωνα με ανακοίνωση του πανεπιστημίου του.

Ειδικά για τη χειρουργική επέμβαση εγκεφάλου, ο κ. Αγελαράκης εκτιμά ότι «ακόμη και παρά τη δυσοίωνη πρόγνωση, έγινε εκτεταμένη προσπάθεια στον συγκεκριμένο άνδρα. Ήταν συνεπώς πιθανό ότι επρόκειτο για κάποιο πολύ σημαντικό άτομο μεταξύ του πληθυσμού του Παλιόκαστρου».

Ίσως η αιτία για τη χειρουργική επέμβαση ήταν κάποια λοίμωξη, ενώ ο άνδρας τοξότης φαίνεται να πέθανε λίγο μετά ή κατά τη διάρκεια της προσπάθειας του γιατρού να τον σώσει.

«Η χειρουργική επέμβαση είναι η πιο πολύπλοκη που έχω δει ποτέ στα 40 χρόνια που κάνω ανθρωπολογική έρευνα. Είναι απίστευτο ότι πραγματοποιήθηκε σε μια εποχή πριν την ανακάλυψη των αντιβιοτικών», όπως είπε ο κ. Αγελαράκης, ο οποίος παρουσιάζει τα ευρήματα αναλυτικά σε ένα νέο βιβλίο από τις εκδόσεις Archaeopress (‘Eastern Roman Mounted Archers and Extraordinary Medico-Surgical Interventions at Paliokastro in Thasos Island during the ProtoByzantine Period).

Ο Α. Αγελαράκης σπούδασε κλασσική αρχαιολογία και ευρωπαϊκή εθνολογία στο σουηδικό Πανεπιστήμιο Λουντ, έκανε μεταπτυχιακά στην ανθρωπολογία στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Ν.Υόρκης, από όπου πήρε και το διδακτορικό του το 1989 στη φυσική ανθρωπολογία και αρχαιολογία.

^{Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ}