28η Οκτωβρίου σήμερα, και συμπληρώνονται 85 χρόνια από την ημέρα που η Ελλάδα δέχτηκε την επίθεση των Ιταλικών στρατευμάτων από τα ελληνοαλβανικά σύνορα, μια επίθεση που αποτέλεσε την αρχή για το “έπος της Πίνδου”.

Με δεδομένο πως η επίσκεψη του Ιταλού πρεσβευτή στην Αθήνα κόμη Γκράτσι στο σπίτι του αρχηγού (και δικτάτορα) της ελληνικής κυβέρνησης Ιωάννη Μεταξά έλαβε χώρα στις 3 τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940,

και πως η ιταλική επίθεση ξεκίνησε στις 05:30 το πρωί (μισή ώρα πριν εκπνεύσει το ιταλικό τελεσίγραφο),

ήταν πολύ λογικό οι εφημερίδες της εποχής (το μοναδικό μέσο μαζικής ενημέρωσης που υπήρχε εκείνα τα χρόνια, εκτός του ραδιοφώνου) να μην έχουν προλάβει να καταγράψουν στα πρωτοσέλιδά τους την αναγγελία της έναρξης του πολέμου,

κάτι όμως που οι περισσότερες από αυτές έκαναν σε έκτακτες εκδόσεις που δημοσιεύτηκαν μέσα στην ημέρα.

Αυτό ακριβώς έγινε και στην Καβάλα, με την μοναδική εφημερίδα που κυκλοφορούσε εκείνη την περίοδο σε καθημερινή βάση: τον ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ.

Σύμφωνα και με τα όσα ανέφερε στο Kavala Portal ο ιστορικός και δημοσιογράφος Κώστας Παπακοσμίας μέσα στον Μεσοπόλεμο εκδίδονταν και άλλες εφημερίδες, όπως τα ΠΡΩΙΝΑ ΝΕΑ (πρόδρομος της σημερινής “Πρωινής”), ο ΚΗΡΥΚΑΣ (που, από καθημερινή εφημερίδα, είχε μετατραπεί σε εβδομαδιαία με την επωνυμία “ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΚΗΡΥΚΑΣ”) και η ΠΡΟΟΔΟΣ. Ωστόσο την ημέρα της έναρξης του ελληνοϊταλικού πολέμου μόνο ο ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ κυκλοφορούσε.

Η αλήθεια, βέβαια, είναι πως εκείνες τις ημέρες κυκλοφορούσε και η εβδομαδιαία έκδοση του “ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΚΗΡΥΚΑ”, ωστόσο το τελευταίο φύλλο που εντοπίσαμε στα αρχεία των εφημερίδων της Βουλής (σε ψηφιακή μορφή) εκδόθηκε την Δευτέρα 21 Οκτωβρίου 1940 (ακριβώς μια εβδομάδα πριν την εισβολή των Ιταλών). Εικάζεται πως την Δευτέρα 28 Οκτωβρίου δεν εκδόθηκε ο “ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΚΗΡΥΚΑΣ” διότι οι συντάκτες του είχαν ήδη επιστρατευτεί.

Ας δούμε, λοιπόν, το πώς υποδέχτηκε ο “ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ” την έναρξη του πολέμου στην Πίνδο (μέσα από το ψηφιοποιημένο αντίγραφο του φύλλου εκείνης της ημέρας, που εντοπίσαμε στα αρχεία των εφημερίδων της Βουλής).

Όπως αναφέραμε και νωρίτερα, το φύλλο που επρόκειτο να κυκλοφορήσει εκείνη την Δευτέρα 28 Οκτωβρίου 1940 ήταν ήδη έτοιμο από την προηγούμενη ημέρα. Αποτελείτο από μόλις 2 σελίδες (μπρος-πίσω), όπως συνηθιζόταν εκείνα τα χρόνια, και -όπως θα περίμενε κανείς- περιλαμβάνει απλώς τις τελευταίες εξελίξεις της επικαιρότητας.

Μάλιστα, στην δεύτερη σελίδα του φύλλου τονίζεται πως “Ο αθηναϊκός τύπος ανασκευάζει τους μύθους περί μεθοριακών επεισοδίων” (με αφορμή, όπως καταγράφεται στο σχετικό άρθρο, μια σειρά δημοσιευμάτων από την Ιταλία που έκαναν λόγο για εισβολή “ελληνικής συμμορίας” στην ιταλοκρατούμενη Αλβανία!!!) και πως “Η Ελλάς εργάζεται δια την ειρήνη των Βαλκανίων”!

Το ενδιαφέρον είναι πως, εκείνη την εποχή, οι δημοσιογράφοι του “ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΥ” δεν εργάζονταν την Δευτέρα (έτσι δεν εκδιδόταν φύλλο την Τρίτη),

ωστόσο οι εξελίξεις εκείνων των ωρών “ανάγκασαν” τους εκδότες της εφημερίδας να κινητοποιήσουν το προσωπικό της και να εκδώσουν ένα έκτακτο, εσπερινό παράρτημα της εφημερίδας, μεγέθους μόλις 1 σελίδας!

Στο παράρτημα αυτό καταγράφονται οι επίσημες ανακοινώσεις για την επιστράτευση και τα διαγγέλματα του πρωθυπουργού Μεταξά και του βασιλέως Γεωργίου Β‘, οι πρώτες αναφορές για την ιταλική εισβολή (αλλά και για αεροπορικούς βομβαρδισμούς στην Πάτρα, στην Κόρινθο και στο Τατόϊ), η κατάρριψη 2 ιταλικών αεροπλάνων, μια σειρά δηλώσεων και “διαβεβαιώσεων” περί βρετανικής βοήθειας,

τα μέτρα που ελήφθησαν για την κυκλοφορία και τον φωτισμό στην Καβάλα (κυκλοφορία πεζών μόνο από τα πεζοδρόμια, απαγόρευση χρήσης φωτός στα σπίτια τις νύχτες σε περίπτωση που τα παράθυρα δεν έχουν καλυφθεί με κουβέρτες),

καθώς και η πρόσκληση που απευθύνθηκε ονομαστικά σε νοσοκόμες (αναφέρονται και τα ονόματα) ώστε να παρουσιαστούν άμεσα στο Στρατιωτικό Νοσοκομείο.

γράφει ο Κώστας Παπακοσμάς, ιστορικός-δημοσιογράφος

Αποφράδα ημέρα η σημερινή πριν 51 χρόνια, η Κύπρος προσβάλλονταν από τις τουρκικές δυνάμεις, η εισβολή στα βόρεια του νησιού σήμαινε πόλεμο. Είχε προηγηθεί το προδοτικό πραξικόπημα στις 15 Ιουλίου. Στην Ελλάδα κηρύσσονταν γενική επιστράτευση και στην Καβάλα η ζωή άλλαξε μέσα σε λίγα λεπτά…

Το άκουσμα της εισβολής στην Κύπρο και της ανακοίνωσης της επιστρατεύσεως , το πρωί του Σαββάτου της 20ης Ιουλίου βρήκε τους πολίτες αναστατωμένους . Έδρα Μεραρχίας η Καβάλα αλλά και κέντρου επιστρατεύσεως η Ελευθερούπολη συγκέντρωσε σε χρόνο ρεκόρ εκατοντάδες επίστρατους.

Οι ξένοι , που ήταν τότε για διακοπές, προσπαθούν να βρουν τρόπους να φύγουν ενώ στα καταστήματα τροφίμων άρχισαν να σχηματίζονται .. ουρές, (το κατοχικό σύνδρομο αναβίωσε για πολλούς..).

Από το βράδυ της 20ης Ιουλίου 1974 άρχισαν να διέρχονται από το κέντρο της πόλης εκατοντάδες αυτοκίνητα , κυρίως μικρά φορτηγά, που είχαν επιστρατευτεί με κατεύθυνση τα σύνορα του Έβρου. Στρατιωτικά οχήματα κινήθηκαν μέσω ορεινών δρόμων της Ξάνθης και της Κομοτηνής.

Στο Νοσοκομείο Καβάλας υψώθηκε μια μεγάλη σημαία του σήματος του Ερυθρού Σταυρού λευκή με κόκκινο σταυρό στην μέση. Τις βραδινές ώρες ζητήθηκε προαιρετική συσκότιση κατοικιών και δημοσίων κτιρίων.

Η τηλεόραση και το ραδιόφωνο μετέδιδαν τα νέα , τόσο από την Κύπρο και τις εχθροπραξίες όσο και από την επιστράτευση. Η γενική επιστράτευση που κηρύχθηκε, αποκάλυψε και το άλλο έγκλημα της δικτατορίας η οποία άφησε τον στρατό, επί χρόνια, χωρίς ανανέωση του εξοπλισμού και χωρίς καμία ετοιμότητα των υπηρεσιών του να ανταποκριθούν σε καθήκοντα επιστράτευσης. Εικόνα διάλυσης λέγεται ότι επικρατούσε σε όλα τα στρατόπεδα, πράγμα που αποτέλεσε το υπόστρωμα κατάρρευσης και ανατροπής της χούντας. Το γεγονός αυτό έχει αμφισβητηθεί και υποστηρίζεται ότι ο εξοπλισμός ήταν επαρκής και στη διάρκεια της επταετίας έγιναν πολλές αγορές οπλικών συστημάτων και ειδικά ενισχύθηκε το στράτευμα και η αεροπορία ειδικότερα Την επομένη ημέρα Κυριακή, οι δυο τοπικές εφημερίδες της Καβάλα “Πρωινή” και “Ταχυδρόμος” βγήκαν σε κοινή έκδοση λόγο της επιστράτευσης του προσωπικού τους.

Διορισμένος Νομάρχης από την χούντα ήταν ο Ιωάννης Βουλιώτης, που με ανακοίνωση του στον τύπο διαβεβαίωνε για επάρκεια τροφίμων στην Καβάλα και ανέφερε τις επιπτώσεις που θα είχε η απόκρυψη τροφίμων και η άνοδος των τιμών. Ο Βουλιώτης και η οικογένεια του μερικά χρόνια μετά, το 1978, σκοτώθηκαν στον μεγάλο σεισμό της Θεσσαλονίκης.

Εκλεγμένος Δήμαρχος, από το λαό της Καβάλας, στις εκλογές τον Ιούλιο του 1964, ήταν ο Κωνσταντίνος Τσολάκης που άσκησε καθήκοντα Δημάρχου από 6 Ιουλίου 1964 μέχρι το ..ξημέρωμα της 21ης Απριλίου 1967. Το στρατιωτικό καθεστώς της 21ης Απριλίου τοποθέτησε Δήμαρχο στην πόλη τον Δημοτικό Σύμβουλο Άγγελο Αγγελίδη. Ο Αγγελίδης ήταν Δήμαρχος μέχρι την 25η Αυγούστου 1967. Τον διαδέχθηκε ο απόστρατος αξιωματικός Ευάγγελος Ευαγγελίου που ήταν Δήμαρχος στην πόλη μέχρι το πρωί της 20ης Ιουλίου 1974, ο Ευαγγελίου επιστρατεύθηκε και το διορισμένο δημοτικό συμβούλιο, σε έκτακτη συνεδρίαση του, ανέθεσε τα καθήκοντα του Δημάρχου, στον αρχαιότερο Δημοτικό Σύμβουλο τον Κωνσταντίνο Σκλάβη.

Ένα περίεργο γεγονός απασχολεί από το μεσημέρι της Δευτέρας 18 Ιανουαρίου 2021 τις αστυνομικές αρχές της Καβάλας.

Συγκεκριμένα, όπως καταγγέλθηκε στην αστυνομία, ένας άγνωστος πήδηξε τα κάγκελα του μαντρότοιχου του 19ου Δημοτικού Σχολείου (στη συνοικία του Βύρωνα), έφτασε μέχρι την αίθουσα της κουζίνας (στον 1ο όροφο) και έκλεψε μια τσάντα που ανήκε στην καθαρίστρια του σχολείου.

Το περιστατικό έλαβε χώρα το μεσημέρι, την ώρα που πολλά παιδιά σχολούσαν ενώ άλλα παρέμεναν στο κτίριο και έκαναν διάλειμμα (το σχολείο είναι ολοήμερο). Για το λόγο αυτό και η εξωτερική πόρτα του σχολείου ήταν ανοιχτή.

Ο άγνωστος έγινε αντιληπτός από μαθητές του σχολείου (οι οποίοι και μίλησαν για έναν μαυριδερό άνδρα -όπως ανέφερε στο Kavala Portal και η πρόεδρος των σχολικών καθαριστριών Φωτεινή Στρομπούλη), ωστόσο διέφυγε άμεσα.

Από μια καθαρή συγκυρία -μιας και άλλο ψάχναμε και άλλο βρήκαμε- “πέσαμε” σε ένα εξαιρετικά σπάνιο βίντεο που δείχνει την αρχή μιας από τις πλέον “μαύρες” περιόδους στην ιστορία της Καβάλας.

Ο λόγος…για την είσοδο των βουλγαρικών στρατευμάτων στην Καβάλα, στα τέλη Απριλίου του 1941, και την έναρξη της 3ης Βουλγαρικής Κατοχής!

Το βίντεο αποτελεί απόσπασμα από μια εκπομπή με την επωνυμία “Die Deutsche Wochenschau”, παραγωγός της οποίας ήταν το Γ’ Ράιχ (η ναζιστική Γερμανία). Η εκπομπή αυτή αποτέλεσε (από τον Ιούνιο του 1940 ως και τον Μάρτιο του 1945) το ναζιστικό αντίστοιχο των “Επίκαιρων” που προβάλλονταν από τους ελληνικούς κινηματογράφους στα μεταπολεμικά χρόνια πριν από κάθε ταινία, και περιελάμβανε προπαγανδιστικά ρεπορτάζ με πολιτικό, στρατιωτικό, πολιτιστικό και αθλητικό περιεχόμενο τόσο από την Γερμανία όσο και από άλλες χώρες (είτε τις συμμάχους των Ναζί είτε κατεχόμενες χώρες)

Το βίντεο προέρχεται από το επεισόδιο αρ. 562, το οποίο και προβλήθηκε στις 11 Ιουνίου του 1941 (δηλ. περίπου 40 ημέρες μετά την είσοδο των Βουλγάρων στην Καβάλα – κάτι φυσιολογικό, αν λάβουμε υπόψη τα ). Το επεισόδιο αυτό, συνολικής διάρκειας 26 λεπτών και 22 δευτερολέπτων, έχει αναρτηθεί στον ιστότοπο Internet Archive (https://archive.org/) – έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό, με έδρα το Σαν Φρανσίσκο στις ΗΠΑ, που έχει θέσει ως στόχο τη δημιουργία μιας ελεύθερης ηλεκτρονικής βιβλιοθήκης στο Internet.

Το επεισόδιο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, αποσπάσματα από μια συνάντηση μεταξύ του Χίτλερ και του Μουσολίνι στο Μπρένερ του νότιου Τιρόλο (στην σημερινή Ιταλία), από βομβαρδισμούς του Μπέρμιγχαμ από ναζιστικά πολεμικά αεροσκάφη, καθώς και σκηνές από την Μάχη της Κρήτης και από τις συγκρούσεις στην Βόρεια Αφρική (η εισβολή στην ΕΣΣΔ ξεκίνησε 10 μέρες αργότερα, στις 21 Ιουνίου 1941).

Το απόσπασμα που μας ενδιαφέρει φέρει τον τίτλο “Einmarsch bulgarischer Truppen in Kavala“, το οποίο μεταφράζεται ως “Εισβολή βουλγαρικών στρατευμάτων στην Καβάλα” (αν και η λέξη “Einmarsch” μεταφράζεται, συχνά, και ως “είσοδος”). Μπορεί η διάρκειά του να είναι πολύ μικρή (μόλις 21 δευτερόλεπτα), ωστόσο αναμφίβολα αποτελεί ντοκουμέντο!

Σχόλιο γράφοντος: Το υδατογράφημα του Internet Archives προστέθηκε από τον γράφοντα – διότι “καλοθελητές” υπάρχουν πολλοί…