Μια εκδήλωση υψηλού πολιτιστικού συμβολισμού και ιστορικής σημασίας πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Τετάρτης 5 Νοεμβρίου 2025, στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Καβάλας «Βασίλης Βασιλικός», όπου παρουσιάστηκε το λεύκωμα με τίτλο «Βασίλης Βασιλικός: Στιγμές… από τη ζωή και το έργο του».

Την εκδήλωση συνδιοργάνωσαν ο Δήμος Καβάλας, η Εταιρεία Θασιακών Μελετών και η Θασιακή Ένωση Καβάλας, στο πλαίσιο των δράσεων μνήμης και τιμής για τη συμπλήρωση δύο ετών από τον θάνατο του μεγάλου Θάσιου συγγραφέα. Το λεύκωμα αποτελεί μια σημαντική συμβολή στην τεκμηρίωση της ζωής και του έργου του Βασίλη Βασιλικού, καταγράφοντας με πληρότητα την πορεία του δημιουργού που συνέδεσε το όνομά του με τη λογοτεχνία, τη δημοκρατία και την πνευματική αναγέννηση της σύγχρονης Ελλάδας.

Την παρουσίαση προλόγισε ο δήμαρχος Καβάλας Θόδωρος Μουριάδης, ενώ στο πάνελ συμμετείχαν ο Κωστής Σιμιτσής, Δικηγόρος και πρώην Δήμαρχος Καβάλας, Πρόεδρος του Αναπτυξιακού Οργανισμού “Φίλιπποι”, ο Κώστας Χατζηεμμενουήλ, Οδοντίατρος και πρώην Δήμαρχος, καθώς και ο Κωνσταντίνος Χιόνης, Ιστορικός και Πρόεδρος της Εταιρείας Θασιακών Μελετών. Τον συντονισμό είχε ο Αντιπρόεδρος της Θασιακής Ένωσης Καβάλας, Νίκος Τσιλογεώργης.

Οι ομιλητές ανέδειξαν, μέσα από τις παρεμβάσεις τους, το πολυδιάστατο έργο του συγγραφέα και τη συμβολή του στην πολιτιστική ζωή της χώρας, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στους δεσμούς του με τη Θάσο και την Καβάλα. Ο Βασίλης Βασιλικός υπήρξε ευεργέτης της Δημοτικής Βιβλιοθήκης, στην οποία δώρισε χιλιάδες τόμους, δημιουργώντας έναν ζωντανό πνευματικό πυρήνα για τις επόμενες γενιές.

Το «παρών» έδωσαν, μεταξύ άλλων, ο αντιδήμαρχος Διοικητικής Αναδιάρθρωσης και Οργάνωσης, Βασίλης Λεμονίδης, ο πρόεδρος του ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας, Αρχέλαος Γρανάς, εκπρόσωποι της Ιεράς Μητροπόλεως Φ.Ν.Θ, και ο διοικητής της 20ης Τεθωρακισμένης Μεραρχίας στην Καβάλα Υποστράτηγος, Ηλίας Κωστάκης

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ

«Με ιδιαίτερη συγκίνηση και τιμή στέκομαι σήμερα ενώπιόν σας, σε μια εκδήλωση αφιερωμένη στη μνήμη και στο έργο ενός μεγάλου Έλληνα δημιουργού – του Βασίλη Βασιλικού. Ενός συγγραφέα που κατόρθωσε να υπερβεί τα όρια της χώρας μας και να καθιερωθεί διεθνώς, μετατρέποντας την ελληνική λογοτεχνία σε όχημα ελευθερίας, μνήμης και ανθρωπισμού.

Η αποψινή παρουσίαση του λευκώματος, που επιμελήθηκαν με ιδιαίτερη φροντίδα η Θασιακή Ένωση Καβάλας και η Εταιρεία Θασιακών Μελετών, με την υποστήριξη του Δήμου Καβάλας, αποτελεί ένα έργο τιμής και ευγνωμοσύνης. Ένα έργο που συνεχίζει την προσπάθεια διατήρησης της μνήμης του Βασίλη Βασιλικού, ενός ανθρώπου που υπήρξε φάρος πολιτισμού, δημοκρατίας και πνευματικής ανησυχίας.

Αξίζει να θυμηθούμε ότι η ιδέα του λευκώματος γεννήθηκε μέσα από τη σημαντική ημερίδα που πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2024, με αφορμή τη συμπλήρωση ενός έτους από τον θάνατό του. Ήταν μια εξαιρετική πρωτοβουλία, όπου άνθρωποι των γραμμάτων, της εκπαίδευσης, της δημοσιογραφίας, της ιστορίας και των τεχνών συναντήθηκαν για να μιλήσουν όχι απλώς για τον συγγραφέα, αλλά για τον άνθρωπο Βασίλη Βασιλικό.

Ο καθένας τους ανέδειξε μια διαφορετική πτυχή της προσωπικότητάς του: τον νεαρό Θάσιο που μεγάλωσε μέσα στη φύση και τις ιστορίες του νησιού, τον ευαίσθητο καλλιτέχνη που δεν έπαψε να αναζητά την αλήθεια μέσα από τη γραφή, τον πολίτη του κόσμου που πίστεψε στην κοινωνική ευθύνη του δημιουργού. Από εκείνη την ημερίδα, που χαρακτηρίστηκε από συγκίνηση και ουσία, προέκυψε το λεύκωμα που σήμερα έχουμε τη χαρά να παρουσιάζουμε.

Ο Βασίλης Βασιλικός υπήρξε ένας δημιουργός με σπάνιο βάθος. Με περισσότερα από εκατόν είκοσι έργα, κατόρθωσε να ενώσει την πολιτική σκέψη με τη λογοτεχνική τέχνη, χαρίζοντας μας διαχρονικά κείμενα, με κορυφαίο το Ζ, το οποίο γνώρισε παγκόσμια απήχηση μέσα από τη σκηνοθετική ματιά του Κώστα Γαβρά. Παράλληλα, μέσα από το Ημερολόγιο Θάσου, το τελευταίο του έργο, επιστρέφει με ευαισθησία στη γενέτειρά του, στον τόπο που του χάρισε τις πρώτες εικόνες και τα πρώτα του όνειρα.

Ως Δήμαρχος Καβάλας, εκφράζω την περηφάνια και την ευγνωμοσύνη μου για αυτή την πρωτοβουλία. Ο Δήμος Καβάλας στέκεται πάντα αρωγός σε δράσεις που τιμούν το πνεύμα, τη γνώση και τη δημιουργία, γιατί πιστεύουμε πως η μνήμη των ανθρώπων του πολιτισμού είναι ζωντανή παρακαταθήκη για το μέλλον.

Ο Βασίλης Βασιλικός ανήκει πια σε όλους μας. Ανήκει σε κάθε άνθρωπο που πιστεύει στη δύναμη του λόγου, στη σημασία της ελευθερίας, στη διαχρονική αξία του ανθρωπισμού.Ας κρατήσουμε τη φλόγα του ζωντανή, ας συνεχίσουμε να μιλάμε για το έργο του και ας επιτρέψουμε στον λόγο του να μας εμπνέει, όπως μόνο οι αληθινοί δημιουργοί μπορούν να κάνουν».

Σε ηλικία 89 ετών άφησε την τελευταία του πνοή, σήμερα Πέμπτη 30 Νοεμβρίου 2023), ο βραβευμένος Έλληνας συγγραφέας Βασίλης Βασιλικός.

Ο Βασίλης Βασιλικός γεννήθηκε στις 18 Νοεμβρίου του 1934 στην Καβάλα. Υπήρξε από τους πιο δημοφιλείς συγγραφείς ενώ σύμφωνα με την UNESCO πρόκειται για έναν από τους δέκα πιο μεταφρασμένους Έλληνες συγγραφείς.

Από το 1967 μέχρι το 1994 έζησε και εργάστηκε στο εξωτερικό (Ιταλία, Γαλλία, Νέα Υόρκη (τα πρώτα 7 χρόνια εξόριστος από τη χούντα), με ένα τριετές διάλειμμα (1981-1984), κατά το οποίο ανέλαβε καθήκοντα αναπληρωτή γενικού διευθυντή της ΕΡΤ επί κυβερνήσεως Ανδρέα Παπανδρέου.

Συνεργάστηκε με τον Νίκο Κούνδουρο στο σενάριο της ταινίας “Μικρές Αφροδίτες”. Διετέλεσε πρέσβης της Ελλάδας στην UNESCO (1996-2004). Ο Βασίλης Βασιλικός, έγραψε, μεταξύ άλλων, το εμβληματικό «Ζ» στο οποίο βασίστηκε και η ταινία «Ζ» του Κώστα Γαβρά.

Στις βουλευτικές εκλογές του 2015 τοποθετήθηκε επικεφαλής του ψηφοδελτίου επικρατείας της εκλογικής συνεργασίας Πράσινοι – Δημοκρατική Αριστερά και στις βουλευτικές εκλογές του 2019 τέθηκε επικεφαλής του ψηφοδελτίου επικρατείας του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία, με τον οποίο και εξελέγη.

Εργάστηκε ως βοηθός σκηνοθέτη σε ξένες παραγωγές, σκηνοθέτης ντοκιμαντέρ, σεναριογράφος, επιμελητής (Dr.) σεναρίων, εισηγητής σεναρίων στην Arte (1990-1993), δημοσιογράφος και συγγραφέας.

Με πληροφορίες από news247.gr

Το τελικό της πόρισμα για την υπόθεση της ονοματοδοσίας της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Καβάλας σε “Βασίλης Βασιλικός” έβγαλε την Τετάρτη 17 Φεβρουαρίου 2021 η νομική υπηρεσία του δήμου Καβάλας. Σύμφωνα με τα όσα δήλωσε στο Kavala Portal ο νομικός σύμβουλος του δήμου Καβάλας Απόστολος Αγελαράκης, η απόφαση που είχε ληφθεί το 2013 (επί δημαρχίας Κωστή Σιμιτσή) ήταν σύννομη, καθώς για τη μετονομασία κτιρίων απαιτείται απλά απόφαση δημοτικού συμβουλίου. Σύμφωνα, δε, με τον κ. Αγελαράκη “Ο Κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων αναφέρει πως η Επιτροπή Ονοματοδοσίας μπορεί να αποφανθεί μόνο για οδούς, πλατείες και συνοικίες – όχι για κτίρια.”

Τι προβλέπει ο Κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων

Άρθρο 8

Η ονομασία συνοικιών, οδών και πλατειών γίνεται με απόφαση του δημοτικού ή κοινοτικού συμβουλίου, η οποία λαμβάνεται ύστερα από εισήγηση του οικείου τοπικού συμβουλίου ή παρέδρου και σύμφωνη γνώμη επιτροπής, στην οποία συμμετέχουν:
   α. Ο προϊστάμενος της Διεύθυνσης Αυτοδιοίκησης και Αποκέντρωσης ή της Διεύθυνσης Τοπικής Αυτοδιοίκησης και Διοίκησης του νομού, ως πρόεδρος.

   β. Δύο εκπρόσωποι της Τοπικής Ένωσης Δήμων και Κοινοτήτων, που ορίζονται με τους αναπληρωτές τους από τη Διοικούσα Επιτροπή της και

   γ. Δύο καθηγητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης κλάδου ΠΕ02, οι οποίοι ορίζονται, μαζί με τους αναπληρωτές τους, από τον Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας.

   Η Επιτροπή συγκροτείται με απόφαση του Γενικού Γραμματέα της οικείας Περιφέρειας. Με την ίδια απόφαση ορίζεται ο γραμματέας και ο αναπληρωτής του, οι οποίοι είναι υπάλληλοι της Περιφέρειας του κλάδου ΠΕ Διοικητικού.

   Η μετονομασία επιτρέπεται, για εξαιρετικούς λόγους και γίνεται με την ίδια διαδικασία.

Πραγματοποιήθηκε το μεσημέρι της Δευτέρας 15 Φεβρουαρίου 2021 η προγραμματισμένη συνάντηση των αρχηγών των δημοτικών παρατάξεων Καβάλας (μετά από αίτημα του επικεφαλής του “Τόπου της Ζωής μας” Μάκη Παπαδόπουλου) με αντικείμενο συζήτησης την υπόθεση της ονομασίας της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Καβάλας (και τα σενάρια περί μετονομασίας της από “Βασίλης Βασιλικός” σε “Λευτέρης Αθανασιάδης”)

Το αποτέλεσμα της συνάντησης ήταν μια άτυπη “ανακωχή”, με το θέμα της μετονομασίας να μπαίνει στον “πάγο” και με τις παρατάξεις να δεσμεύονται πως δεν θα το ανακινήσουν -τουλάχιστον μέχρις ότου αποφανθεί η νομική υπηρεσία του δήμου Καβάλας για το αν η ονοματοδοσία της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Καβάλας το 2013 ήταν νομότυπη ή όχι.

Διαβάζουμε από το μεσημέρι κάποιες αναρτήσεις από συμπολίτες μας, οι οποίοι “πανηγυρίζουν” για την απόσυρση, από το Συμβούλιο Κοινότητας Καβάλας, του θέματος για τη μετονομασία της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Καβάλας από “Βασίλης Βασιλικός” σε “Λευτέρης Αθανασιάδης” (μιλώντας για “τεράστια αντίδραση δημοκρατικών και προοδευτικών πολιτών”),

και αναρωτιόμαστε αν τελικά άκουσαν το ηχητικό της συνεδρίασης!

Διότι τόσο εμείς που ακούσαμε το ηχητικό της συνεδρίασης όσο και μέλη του Συμβουλίου που συμμετείχαν στη συνεδρίαση (και που μίλησαν στο Kavala Portal) καταλάβαμε κάτι εντελώς διαφορετικό:

Πως στην πραγματικότητα:

α) κανείς δεν ξέρει αν η βιβλιοθήκη έχει επίσημα και νομότυπα το όνομα “Βασίλης Βασιλικός” ή αν είναι ανώνυμη!

β) η απόσυρση του θέματος έχει απλά και μόνο προσωρινό χαρακτήρα…μέχρις ότου διαπιστωθεί αν όντως η ονομασία “Βασίλης Βασιλικός” δόθηκε με νόμιμο τρόπο ή όχι!

Επίσης, αυτό που καταλάβαμε από συζητήσεις και άλλες δηλώσεις είναι πως στην περίπτωση που βρεθεί πως η ονομασία δεν δόθηκε νομότυπα και πως η βιβλιοθήκη είναι επισήμως ανώνυμη, δεν θα είναι λίγοι αυτοί που θα ζητήσουν να δοθεί κάποιο άλλο όνομα στην βιβλιοθήκη αντί του Βασίλη Βασιλικού!

Με λίγα λόγια…μπάχαλο!

Για την ιστορία

Συνεδρίασε το μεσημέρι της Παρασκευής 12 Φεβρουαρίου 2021 το Συμβούλιο Κοινότητας Καβάλας – με το βασικότερο θέμα συζήτησης να είναι αυτό της πρότασης που κατέθεσε η πρόεδρός του Φωτεινή Κόγια για τη μετονομασία της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Καβάλας από “Βασίλης Βασιλικός” σε “Λευτέρης Αθανασιάδης“.

Στην εισήγησή της η κ. Κόγια αιτιολόγησε την πρόταση που κατέθεσε τονίζοντας πως “σέβομαι απεριόριστα τον Βασίλη Βασιλικό ως συγγραφέα -μάς έχει κάνει περήφανους παγκοσμίως-, η πρόταση για μετονομασία ήρθε μετά από αιτήματα συμπολιτών μας και αφορά τον Βασίλη Βασιλικό ως Έλληνα βουλευτή που υπερασπίζεται δικαιώματα κρατουμένων (όταν υπάρχει ειδική νομοθεσία για αυτά)” ενώ ζήτησε την απόσυρση του θέματος τονίζοντας πως θα ζητήσει τη γνωμοδότηση της νομικής υπηρεσίας του δήμου για το αν η ονοματοδοσία της βιβλιοθήκης (η οποία έγινε το 2013) έγινε νομότυπα και βάση των προβλεπόμενων διαδικασιών.

Χαρακτηριστικά η κ. Κόγια ανέφερε πως “δεν υπάρχει θέμα για να συζητήσουμε, διότι δεν ξέρουμε αν θα προχωρήσουμε σε μετονομασία ή ονοματοδοσία. Όποιο όνομα και να δοθεί θα πρέπει να δοθεί με νόμιμο τρόπο. Tο μόνο που έχουμε εντοπίσει ήταν μια απόφαση του 2013 για έγκριση και επικύρωση τιµών που εδόθησαν σε ευεργέτες και φορείς που προσέφεραν εξαιρετικές υπηρεσίες – όλα αυτά στο πλαίσιο εκδηλώσεων που διεξήχθησαν στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 100 χρόνια από την απελευθέρωση της Καβάλας”. Μάλιστα η κ. Κόγια εκμυστηρεύθηκε στους συμβούλους πως επικοινώνησε με συνεργάτη του γνωστού Καβαλιώτη συγγραφέα,

Οι απόψεις των υπόλοιπων συμβούλων κινήθηκαν σε διαφορετικά πλαίσια:

– ο Τάσος Καλαφάτης ζήτησε να περιμένει το σώμα την συνάντηση των αρχηγών των δημοτικών παρατάξεων Καβάλας (η οποία έχει προγραμματιστεί για την προσεχή Δευτέρα 15 Φεβρουαρίου 2021)

– ο Νίκος Μελαδιανός και ο Παύλος Χαβιαρόπουλος ζήτησαν την οριστική απόσυρση του θέματος -με τον κ. Χαβιαρόπουλο να σημειώνει πως “θα αποτελέσει ντροπή για την ανθρωπότητα η μετονομασία της βιβλιοθήκης. Θα πρέπει να ζητήσουμε συγνώμη από τον Βασίλη Βασιλικό και να τον καλέσουμε να έρθει στην καβάλα το καλοκαίρι για μια εκδήλωση. Δεν πρέπει ούτε καν να συναντηθούν οι αρχηγοί των παρατάξεων.”

Μετά από συζήτηση μιας ώρας, το θέμα αποσύρθηκε μέχρις ότου γνωμοδοτήσει η νομική υπηρεσία του δήμου Καβάλας.

Σε μια τοπική επικαιρότητα που μοιάζει κυριολεκτικά “βυθισμένη” στο “λήθαργο” του κορωνοϊού και των οικονομικών (αλλά και υγειονομικών) επιπτώσεών του, η ιστορία της επιθυμίας ορισμένων συμπολιτών για μετονομασία της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Καβάλας από “Βασίλης Βασιλικός” σε “Λευτέρης Αθανασιάδης” δεν θα μπορούσε παρά να είναι “μάννα εξ ουρανού“!

Για την ιστορία, όλα ξεκίνησαν μετά από μια δήλωση του πολύ γνωστού Θάσιου συγγραφέα (και βουλευτή Επικρατείας του ΣΥΡΙΖΑ) στην “Εφημερίδα των Συντακτών“, στην οποία εξέφραζε την άποψή του για την απεργία πείνας στην οποία έχει προχωρήσει ο καταδικασθείς για 11 δολοφονίες (στο πλαίσιο της δράσης της τρομοκρατικής οργάνωσης “17 Νοέμβρη“) Δημήτρης Κουφοντίνας με αίτημα τη μεταφορά του στις φυλακές Κορυδαλλού.

Για την ιστορία, ο κ. Βασιλικός είπε τα εξής:

“Ένας τρομοκράτης που παραδίνεται αυτόκλητος στην έδρα της Αστυνομίας δεν είναι κάτι συνηθισμένο, ακόμα και στα αστυνομικά μυθιστορήματα του Σιμενόν ή της Αγκάθα Κρίστι.
Δεν είναι ακόμα σύνηθες ο ίδιος μετά από 20 χρόνια στη φυλακή, όπου τα πρώτα χρόνια τα περνά στην πλήρη απομόνωση, να φτάσει στο σημείο, λόγω της άμεμπτης συμπεριφοράς του σε όλο αυτό το διάστημα (και του βιβλίου που εξέδωσε για την περιπέτειά του πριν από μερικά χρόνια) να τύχει μιας προσωπικής δικαίωσης από την πολιτεία, με την πενθήμερη διαμονή του στο σπίτι της οικογένειάς του ανά εξάμηνο και την πάντα στη μέρα και την ώρα ακριβώς της επιστροφής του στο κελί.
Πρόκειται για τον Κουφοντίνα που εδώ και 28 μέρες διαμαρτύρεται, ζητώντας την επιστροφή του στις φυλακές Κορυδαλλού, με απεργία πείνας που κινδυνεύει να είναι μοιραία. Κι αν συμβεί κάτι τέτοιο -ο μη γένοιτο- θα κληθούν οι υπεύθυνοι να λογοδοτήσουν για την απανθρωπιά τους”.

Οι δηλώσεις του κ. Βασιλικού προκάλεσαν αρκετές, πολύ έντονες και ιδιαίτερα πολωμένες αντιδράσεις στην κοινή γνώμη (όχι μόνο την τοπική αλλά και την πανελλήνια). Οι αντιδράσεις αυτές έγιναν ακόμα περισσότερες μετά και την ανακοίνωση των θεμάτων της ημερήσιας διάταξης του συμβουλίου της Κοινότητας Καβάλας (το οποίο και θα συνεδριάσει την προσεχή Παρασκευή 12 Φεβρουαρίου 2021)

Ένα από τα θέματα αυτά φέρει τον τίτλο:

Αλλαγή ονόματος της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Καβάλας από “Βασίλης Βασιλικός” σε “Λευτέρης Αθανασιάδης”

Τα σχόλια και οι αντιδράσεις; Ποικίλα! Από την άνευ όρων υποστήριξη στο αίτημα για μετονομασία της βιβλιοθήκης, μέχρι και την πρόθεση για συλλογή υπογραφών ενάντια στην μετονομασία!

Τι μπορούμε να κρατήσουμε εμείς από όλη αυτή την ιστορία;

Σπουδαίος συγγραφέας, ατυχής δήλωση

Προτού αναφερθούμε στο πρώτο πράγμα που μπορούμε να κρατήσουμε από όλη αυτή την ιστορία, θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε κάτι:

Ο Βασίλης Βασιλικός είναι ένας συγγραφέας με διεθνή ακτινοβολία, με τα βιβλία του να έχουν μεταφραστεί σε 33 γλώσσες ανά τον κόσμο (όταν τα βιβλία ενός συγγραφέα μεταφράζονται σε τόσες πολλές γλώσσες, δεν μπορεί αυτό να οφείλεται στην τύχη), ενώ το “Ζ” έχει μεταφερθεί και στον κινηματογράφο από τον Κώστα Γαβρά (στην ομώνυμη ταινία που βραβεύτηκε, μεταξύ άλλων, με το Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας).

Όσο και αν δεν αρέσει αυτό σε κάποιους (κυρίως λόγω ιδεολογικών διαφορών), τούτη είναι η αλήθεια. Και αυτό θα είναι, εντέλει, το αποτύπωμα που θα αφήσει στην γη ο Βασίλης Βασιλικός όταν θα πεθάνει.

Η λογοτεχνική αξία, λοιπόν, του Βασίλη Βασιλικού δεν αμφισβητείται (είτε αυτό αρέσει σε κάποιους είτε όχι). Αυτό, όμως, δεν σημαίνει πως δεν μπορούμε να κρίνουμε αυτά που λέει -από τη στιγμή, μάλιστα, που τα λέει και δημόσια.

Ας μην παρεξηγηθούν, λοιπόν, όσοι υποστηρίζουν τον Βασίλη Βασιλικό αλλά οι δηλώσεις του για τον Δημήτρη Κουφοντίνα είναι τουλάχιστον ατυχέστατες!

Ναι, το νομικό σύστημα της χώρας μας προβλέπει διευκολύνσεις (όπως οι άδειες και η εκπαίδευση, ακόμα και η μεταγωγή σε άλλο σωφρονιστικό ίδρυμα) για τους φυλακισμένους, ακόμα και για τους βαρυποινίτες. Ναι, αν και εφόσον ο Δημήτρης Κουφοντίνας πληροί τις προϋποθέσεις που προβλέπει ο νόμος για τις διευκολύνσεις αυτές, θα πρέπει να τύχει όλων αυτών των διευκολύνσεων. Αυτό είναι το σωφρονιστικό μας σύστημα, με αυτό θα πορευτούμε – αν θέλουμε να το αλλάξουμε, εδώ είμαστε για να ζητήσουμε την όποια αλλαγή του.

Όμως:

α) Αυτό με τις διευκολύνσεις των κρατούμενων θα πρέπει να ισχύει για όλους τους κρατούμενους. Σωστά;

Θα θέλαμε πολύ να δούμε αν τυχόν ο κ. Βασιλικός (αλλά και όλοι όσοι υποστηρίζουν τη στάση του – μιας και ήδη ο κ. Βασιλικός είναι πολύ μεγάλος σε ηλικία, και όταν έρθει εκείνη η ώρα πιθανόν να μην είναι εν ζωή) θα στηρίξει στο μέλλον ένα οποιοδήποτε αντίστοιχο αίτημα του Ρουπακιά (του φυσικού αυτουργού της δολοφονίας του Παύλου Φύσσα), του Ηλία Κασιδιάρη ή του Νίκου Μιχαλολιάκου. (*)

Θα θέλαμε, επίσης, να δούμε αν όλοι όσοι υποστήριξαν και υποστηρίζουν τον Δημήτρη Κουφοντίνα θα στηρίξουν και κάποιο αντίστοιχο αίτημα που θα υποβάλλει ο καταδικασθείς ως αρχηγός της “17 Νοέμβρη” Αλέξανδρος Γιωτόπουλος.

Κάτι μάς λέει πως κανείς τους δεν πρόκειται να δώσει καμία απολύτως στήριξη (το βλέπουμε εδώ και τόσα χρόνια -άπαντες μιλάνε για τον Κουφοντίνα, κάποιοι άλλοι για τους αδελφούς Ξηρούς, αλλά ουδέποτε για τον Γιωτόπουλο). Και ας προσπαθούν κάποιοι να μας πείσουν για το αντίθετο: γνωριζόμαστε πολλά χρόνια, ξέρουμε και ποιες είναι οι ιδεολογίες τους και τι ακριβώς θα πράξουν σε μια τέτοια περίπτωση:

Δεν πρόκειται να πουν απολύτως τίποτα -ή, ακόμα χειρότερα, θα ζητήσουν με κάθε τρόπο να μην γίνει αποδεκτό κανένα τέτοιο αίτημα. Και όλο αυτό θα γίνει όχι διότι δεν νοιάζονται για τα δικαιώματα των φυλακισμένων, αλλά διότι οι συγκεκριμένοι δεν είναι απλά “κρατούμενοι” – είναι “φασίστες” και “ναζιστές” (για τους καταδικασθέντες για τη “Χρυσή Αυγή”, είναι “προδότες του αγώνα” (για τον Γιωτόπουλο), είναι γενικά κάτι άλλο από αυτό που υποστηρίζουν.

“Δικαίωμά τους” θα μας πείτε. Όχι! Δεν είναι σωστό αυτό: Αν θέλουμε να μιλάμε για ισονομία και σεβασμό ανθρώπινων δικαιωμάτων δεν θα πρέπει να ξεχωρίζουμε “αμνούς” από “ερίφια”. Αλλιώς δεν μιλάμε για δημοκρατία και ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά “για δημοκρατία και ανθρώπινα δικαιώματα à la carte” – όποτε, δηλαδή, μας βολεύει!

β) Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως ο Δημήτρης Κουφοντίνας ουδέποτε έχει δηλώσει τη μεταμέλειά του για τις 11 δολοφονίες που διέπραξε (με μοναδική, ίσως, “εξαίρεση” τον θάνατο του Θάνου Αξαρλιάν). Και αυτό εύκολα γίνεται κατανοητό πως μετράει στην απόφαση κάποιου δικαστή που θα κρίνει αν τυχόν δικαιούται ο Κουφοντίνας να απολαύσει όλα τα προνόμια που δικαιούται ως κρατούμενος (θυμίζουμε μόνο το βούλευμα του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Βόλου, τον Μάιο του 2019, το οποίο κατόπιν αναιρέθηκε από τον Άρειο Πάγο).

(ΠΡΟΣΟΧΗ: Δεν μιλάμε για ιδεολογική μεταμέλεια. Η δίκη της “17 Νοέμβρη” δεν ήταν ιδεολογική δίκη, αλλά δίκη ποινικού δικαίου – για ανθρωποκτονίες και άλλες παραβάσεις του ποινικού δικαίου)

Και το χειρότερο δεν είναι αυτό, αλλά το κίνητρο πίσω από όλες αυτές τις δολοφονίες. Διότι αντίστοιχες δολοφονίες διέπραξαν, στο παρελθόν, τα μέλη και του IRA στην Ιρλανδία και της ETA στην Ισπανία και στη χώρα των Βάσκων – ενώ δεν πρέπει να ξεχνάμε πως και οι αγωνιστές της ΕΟΚΑ (στην Κύπρο) είχαν χαρακτηριστεί από τους Βρετανούς ως “τρομοκράτες”.

Όμως σε όλες αυτές τις περιπτώσεις το κίνητρο ήταν εντελώς διαφορετικό: ήταν εθνικοαπελευθερωτικό – ή, έστω, αυτονομιστικό στην περίπτωση της ETA (χωρίς να λείπουν και οι εξαιρέσεις). Στην περίπτωση της “17 Νοέμβρη” ποιο ήταν το κίνητρο; Οι ιδεολογίες περί “ένοπλης ανατροπής του κρατικού μονοπωλίου της βίας” (κατά δήλωση του Κουφοντίνα) και περί “πίστης στην οικοδόμηση ενός επαναστατικού κινήματος και το όραμα για μια σοσιαλιστική κοινωνία” (και πάλι κατά δήλωση του Κουφοντίνα, την ημέρα που παραδόθηκε στην Αντιτρομοκρατική το 2002) ;

Διότι αν θυμηθούμε τις προκηρύξεις της οργάνωσης αλλά και αυτά π.χ. που έλεγε στις 5 Σεπτεμβρίου 2002 (όταν και παραδόθηκε στην Αντιτρομοκρατική) ο Δ. Κουφοντίνας (πως μιλούσε για “πίστη στην οικοδόμηση ενός επαναστατικού κινήματος και το όραμα για μια σοσιαλιστική κοινωνία”) θα διαπιστώσουμε πως τα κίνητρά τους παραπέμπουν σε εκείνες τις ακροαριστερές τρομοκρατικές οργανώσεις της δεκαετίας του 60 και του 70 (όπως η RAF και οι “Ερυθρές Ταξιαρχίες”).

Αυτές οι οργανώσεις, πλέον, έχουν μπει εδώ και πολύ καιρό στο χρονοντούλαπο της ιστορίας, τόσο από εγκληματική όσο και (κυρίως) από πολιτική και ιδεολογική σκοπιά. Και ούτε καν πείθουν, πλέον, για το αν ο μόνος δρόμος προς την σοσιαλιστική κοινωνία είναι αυτού του είδους η βία…

Ποινικοποιώντας τον “ελεύθεροι λόγο” – απλά διότι “δεν μας βολεύει”

Με βάση τα παραπάνω, κρίνουμε -και αυτό είναι η προσωπική μας άποψη, φυσικά και ο καθένας έχει τη δική του άποψη– πως οι δηλώσεις του Βασίλη Βασιλικού ήταν ατυχέστατες.

Αλλά εδώ τίθεται ένα βασικό ερώτημα:

“Από πότε ποινικοποιείται ο ελεύθερος λόγος;”

Η απάντηση είναι πολύ απλή: “Ο ελεύθερος λόγος, εφόσον δεν εμπεριέχει ύβρεις ή συκοφαντίες, δεν ποινικοποιείται.”

Τώρα θα μας πείτε: Μα καλά, για ποια ποινικοποίηση μιλάμε; Δεν τον δικάσαμε τον άνθρωπο…

Και όμως: όχι απλά τον “δικάσαμε” (και μάλιστα από “λαϊκό δικαστήριο”), όχι απλά τον καταδικάσαμε, αλλά προσπαθούμε και να τον βάλουμε στη λήθη!

Και όλα αυτά γιατί; Διότι εξέφρασε δημόσια την άποψή του! Καλή ή κακή, συμφωνούμε ή διαφωνούμε, αυτό είναι άλλο!

Δεν σκότωσε κανέναν, δεν λήστεψε κανέναν, δεν έκανε καμία σεξουαλική παρενόχληση, δεν κακοποίησε κανέναν (που εκεί ναι, θα μιλούσαμε υπό πολύ διαφορετικούς όρους). Απλά είπε την άποψή του!

Δηλαδή το περίφημο ρητό

Διαφωνώ με αυτό που λες, αλλά θα υπερασπιστώ μέχρι θανάτου το δικαίωμά σου να το λες”

έχει καταλήξει, πλέον, στον κάλαθο των σκουπιδιών (και επί τη ευκαιρία, ο Βολταίρος -στον οποίο αποδίδεται αυτό το ρητό- δεν είπε ποτέ του ακριβώς αυτά τα λόγια, αλλά το νόημα των λόγων του ήταν -πάνω κάτω- ακριβώς αυτό).

Τι, δηλαδή; Επειδή ο Βασίλης Βασιλικός στήριξε έναν καταδικασμένο τρομοκράτη και δολοφόνο; Ναι, το είπαμε: λάθος του, μεγάλο λάθος του.

Τι, δηλαδή; Επειδή έκλεισε τη δήλωσή του λέγοντας πως “θα λογοδοτήσουν οι υπεύθυνοι αν συμβεί το μοιραίο”;

Μα, αν ο Κουφοντίνας δικαιούται να μεταχθεί στις φυλακές Κορυδαλλού, τότε το αίτημά του θα πρέπει να γίνει δεκτό με αυστηρά νομικούς όρους. Και αυτοί που θα φταίνε, αν δεν ικανοποιηθεί αυτό το αίτημα, είναι οι “υπεύθυνοι”.

Αν δεν δικαιούται, τότε αφενός το αίτημά του πρέπει να απορριφθεί (πέραν πάσης αμφιβολίας, με αυστηρά νομικούς όρους και χωρίς κανένα άλλο “κίνητρο” να κρύβεται πίσω από αυτή την απόρριψη), αφετέρου οι “υπεύθυνοι” θα πρέπει να πείσουν τον Δημήτρη Κουφοντίνα πως ενήργησαν αποκλειστικά βάση νόμου (και αν δεν τα καταφέρουν, θα φέρουν την ευθύνη – μαζί, φυσικά, με τον Κουφοντίνα, μιας και η απεργία πείνας δεν επιβάλλεται με το ζόρι αλλά αποφασίστηκε από τον ίδιο).

Επί της ουσίας, δηλαδή, δεν έστειλε κάποιο απειλητικό μήνυμα ο Βασίλης Βασιλικός – απλά εξέφρασε μια πραγματικότητα. Στο φινάλε, όλοι μας δεν λέμε και δεν ζητάμε “να λογοδοτήσουν οι υπεύθυνοι” για οτιδήποτε μάς αφορά;

Όσο για αυτούς που λένε πως “δεν αναγνώρισε ο Κουφοντίνας δικαιώματα σε αυτούς που σκότωσε”, δεν θα διαφωνήσουμε. Αλλά απλά και κατηγορηματικά: θα τους παραπέμψουμε σε αυτό που είπαμε νωρίτερα:

Το νομικό σύστημα της χώρας μας προβλέπει διευκολύνσεις (όπως οι άδειες και η εκπαίδευση, ακόμα και η μεταγωγή σε άλλο σωφρονιστικό ίδρυμα) για τους φυλακισμένους, ακόμα και για τους βαρυποινίτες. Αυτό είναι το σωφρονιστικό μας σύστημα, με αυτό θα πορευτούμε – αν θέλουμε να το αλλάξουμε, εδώ είμαστε για να ζητήσουμε την όποια αλλαγή του.

Και ξαφνικά…στην πυρά και στη λήθη…για μια δήλωση

Όπως αναφέραμε και πριν, οι αντιδράσεις στις δηλώσεις Βασιλικού ήταν ακριβώς αυτές που περιμέναμε: “Από το ένα άκρο στο άλλο”, ολότελα πολωμένες, με σαφή πολιτική και ιδεολογική σκοπιά (όσοι είναι “δεξιοί” έβαλλαν ομαδικά εναντίον του Βασιλικού, όσοι είναι “αριστεροί” τόν υποστήριξαν σχεδόν “τυφλά”) και χωρίς έστω και την παραμικρή διάθεση να δουν τα πράγματα λίγο πιο ψύχραιμα.

Και αυτό ακριβώς συμβαίνει και στην περίπτωση της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Καβάλας: τα βλέπουμε όλα ανάλογα με το ποια ιδεολογία υποστηρίζουμε και ποια όχι!

Πώς αλλιώς να εκφραστούμε όταν βλέπουμε να μπαίνει η μετονομασία της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Καβάλας ως τακτικό θέμα από ένα Συμβούλιο της Κοινότητας Καβάλας (ένα γνωμοδοτικό όργανο, για να μην ξεχνιόμαστε) στο οποίο την πλειοψηφία έχει η παράταξη της τέως δημάρχου Δήμητρας Τσανάκα – δηλ. μια παράταξη με δεδηλωμένη στήριξη προς (και από) τη δεξιά και τη ΝΔ;

Πώς αλλιώς να εκφραστούμε όταν αυτοί ακριβώς που υποστηρίζουν επί χρόνια τη δεξιά έχουν “βγάλει φλύκταινες” κατά του Βασίλη Βασιλικού και προσπαθούν με κάθε τρόπο (**) να διαγράψουν το όνομά του από τον τόπο μας – ξεχνώντας, όμως, πως το όνομά του και το έργο του είναι αναγνωρισμένο παγκοσμίως (σε αντίθεση με τους ίδιους, τους οποίους γνωρίζουν μόνο όσοι ζουν εντός των στενών ορίων της Καβάλας) ;

Πώς αλλιώς να εκφραστούμε όταν αυτοί ακριβώς που υποστηρίζουν επί χρόνια την αριστερά έχουν ξεσηκωθεί για να αποτρέψουν την μετονομασία της βιβλιοθήκης και προσπαθούν να αιτιολογήσουν τα λεγόμενα του Βασίλη Βασιλικού μιλώντας για “ανθρώπινα δικαιώματα” – την ώρα, όμως, που άπαξ και τους πει κανείς για δικαιώματα άλλων κρατούμενων πολύ πιθανόν να “βγάλουν και αυτοί φλύκταινες”;

Μπορεί κανείς να βγάλει άκρη από όλο αυτό το “μαύρο χάλι”; Μάλλον όχι…

Σε κάθε περίπτωση, για να συνοψίσουμε:

Είτε αρέσει σε κάποιους είτε όχι, ο Βασίλης Βασιλικός είναι (αυτή τη στιγμή) η σημαντικότερη λογοτεχνική φυσιογνωμία που έβγαλε τις τελευταίες δεκαετίες ο νομός Καβάλας. Και αυτό πλέον δεν αλλάζει – είτε αρέσει σε κάποιους είτε όχι.

Ναι, το είπαμε και πριν: η δήλωσή του ήταν άστοχη και ατυχής. Αλλά μέχρι εκεί. Κανένας άλλος (σοβαρός) λόγος δεν υπάρχει ούτε για να τον “σταυρώσουμε”, ούτε για να επιχειρήσουμε να τον διαγράψουμε από την ιστορία μας και τον τόπο μας.

Η όποια συζήτηση για τη μετονομασία της Δημοτικής μας Βιβλιοθήκης (την οποία έχει στηρίξει πολλάκις με δωρεές ο Βασίλης Βασιλικός – και συνεχίζει ακόμα να την στηρίζει) όχι απλά δεν έχει καμία λογική -ειδικά σε μια εποχή που θα έπρεπε να μας απασχολούν πολύ σοβαρότερα προβλήματα- αλλά επιβεβαιώνει και το χαμηλό επίπεδο όσων ασχολούνται με την τοπική αυτοδιοίκηση.

Ανθρώπων, με λίγα λόγια, που νομίζουν πως με αυτό τον τρόπο θα καταφέρουν να μειώσουν τον ίδιο και την αξία του.

Αν πιστεύουν πως με αυτόν τον τρόπο θα καταφέρουν και να τον μειώσουν αλλά και να “ανεβάσουν τις μετοχές τους”, δικαίωμά τους – αλλά καλό είναι να κατέβουν από το συννεφάκι τους και να θυμηθούν τα λόγια του Φρίντριχ Νίτσε:

“Όσο πιο ψηλά πετάμε, τόσο πιο μικροί φαινόμαστε σ’ αυτούς που δεν μπορούν να πετάξουν”

Όχι άλλον Λευτέρη Αθανασιάδη!

Και για το κλείσιμο, θα αναφερθούμε και στην πρόθεση για μετονομασία της βιβλιοθήκης σε “Λευτέρης Αθανασιάδης”.

Γενικότερα υπάρχει, εδώ και πολλά χρόνια, μια τάση “αγιοποίησης” του Λευτέρη Αθανασιάδη – ενδεχομένως διότι, σε σχέση με όλους τους δημάρχους από την εποχή του και μετά, μπορεί να θεωρηθεί ως ο λιγότερα χειρότερος.

Ωστόσο, αν θέλουμε να μιλήσουμε ειλικρινά ουδείς έχει καταφέρει με σοβαρά και απτά επιχειρήματα να μάς τεκμηριώσει αυτή την τάση “αγιοποίησης”!

Διότι αν μελετήσουμε ψύχραιμα και αντικειμενικά (μακριά από ιδεολογίες) τα έργα και τις ημέρες του αείμνηστου Λευτέρη Αθανασιάδη θα διαπιστώσουμε πως ναι μεν ήταν ένας άνθρωπος “δυναμικός” και “μαχητικός”, με αγάπη για την Καβάλα (αυτό δεν το αμφισβητεί κανένας), πλην όμως το τελικό του αποτύπωμα σε αυτή την πόλη παραμένει εξαιρετικά θολό!

Διότι αν εξαιρέσουμε τον σταθμό βιολογικού καθαρισμού (και μια συμβολική κατάληψη της Μεγάλης Λέσχης), για ποια άλλα πράγματα μπορούμε να τον θυμόμαστε τον Λευτέρη Αθανασιάδη; Σε βαθμό, μάλιστα, που να κοντεύουμε να τον “αγιοποιήσουμε” και να θυμόμαστε με νοσταλγία τις καλές ημέρες της δημαρχίας του;

Ο πλέον απρόσμενος “σύμμαχος” σε αυτά που αναφέρουμε (και λέμε “ο πλέον απρόσμενος” διότι στο παρελθόν έχουμε ασκήσει αυστηρή κριτική σε βάρος του) είναι ο γνωστός αρχαιολόγος Μιχάλης Λυχούνας – και το παρακάτω κείμενό του, που αναρτήθηκε στα social media στις 16 Ιανουαρίου 2017 (πριν από 4 χρόνια):

Κάνοντας ζάπινγκ κουρασμένος έπεσα πάνω σε video, μάλλον της προεκλογικής περιόδου του 1990 του δημάρχου της περιόδου, του συγχωρεμένου Λευτέρη Αθανασιάδη. Δεν θα αναφερθώ στην καπήλευση έργων που δεν ανήκουν στο Δήμο (π.χ. λιμάνι ή ΤΕΙ) παλιά και γνωστή μέθοδος, ούτε για την περηφάνεια για τη ΔΕΠΟΣ, το νέο πολεοδομικό έκτρωμα. ή για τη δημοτική αγορά (η αστοχία φαίνεται έντονα σήμερα).Εκεί που χλώμιασα ήταν στην περιγραφή ενός υπό μελέτη έργου (κατά τον θανόντα είχε τη μελέτη στα χέρια του) για την κατασκευή πάρκινγκ πίσω από το τελωνείο! Υπόγειο (ένα επίπεδο), ισόγειο (το δεύτερο) και εκεί που κέντησε ήταν στη δυνατότητα ανέγερσης και ορόφου, όπου στρέφοντας την κάμερα, δείχνει ένα φορτηγό, στο ύψους του οποίου θα έφτανε ο όροφος, μπροστά από το τοιχίο (μπρρρρ και sic, το παράλιο τείχος της πόλης)! Ευτυχώς το έργο δεν έγινε και μια ακόμη ασχήμια δεν ολοκληρώθηκε. Πασοκοαισθητική της εποχής!

Σε κάθε περίπτωση, ο Λ. Αθανασιάδης ήταν μια εμβληματική περίπτωση, αλλά η πραγματικότητα παραμένει πως στο πλαίσιο του περιφερειακού και εθνικού ανταγωνισμού πόλεων. παρέλαβε την Καβάλα το 1982 ως το μείζον αστικό κέντρο της περιφέρειας και την παρέδωσε το 1998 ασθμαίνουσα στην περιφέρεια (ούτε καν prima inter pares) και μια κατηγορία κάτω στο εθνικό πλαίσιο (Βόλος, Λάρισα, Ηράκλειο ξέφυγαν). Η κατάσταση δεν έχει βέβαια έκτοτε αλλάξει, ίσως λόγω ……..του δριμέος ψύχους.

Αν μη τι άλλο, τα λέει όλα…

---

(*) Προς αποφυγή παρεξηγήσεων, και επειδή είναι βέβαιο πως θα βγουν αρκετοί “καλοθελητές” και “έξυπνοι” και θα μιλήσουν για “ξέπλυμα των ναζιστών” (ασχέτως αν τους χρησιμοποιήσανε μια χαρά στο παρελθόν για να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντα τους -όπως το 2014 με την μη εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας- και τώρα παριστάνουν τους “ιδεαλιστές” και τους “αντιναζιστές”):

Σε καμία περίπτωση δεν λέμε πως οι 3 τους (Ρουπακιάς, Κασιδιάρης, Μιχαλολιάκος) αλλά και τα υπόλοιπα μέλη της “Χρυσής Αυγής” μπήκαν στη φυλακή χωρίς λόγο. Δικαίως καταδικάστηκαν, δικαίως φυλακίστηκαν. Και το έχουμε πει πάρα πολλές φορές πως κάτι τέτοιο έπρεπε να γίνει εδώ και πάρα πολύ καιρό – η εγκληματική οργάνωση που άκουγε στο όνομα “Χρυσή Αυγή” έπρεπε να είχε “τελειώσει” εδώ και πολλά χρόνια. Αλλά από τη στιγμή που φυλακίστηκαν θεωρούνται και αυτοί κρατούμενοι -οι οποίοι θα πρέπει και αυτοί, εφόσον θα πληρούν τις απαραίτητες προϋποθέσεις, να έχουν και εκείνοι τις ίδιες διευκολύνσεις. Σωστά;

---

(**) Διαβάσαμε σήμερα ένα άρθρο που δήθεν ισχυριζόταν πως η απόφαση για τη μετονομασία της βιβλιοθήκης είναι έωλη – και καλά διότι, όταν ψηφίστηκε το 2012, κάποιοι σύμβουλοι της αντιπολίτευσης ψήφισαν “παρών” δηλώνοντας “παρεξηγημένοι” διότι το θέμα της μετονομασίας δεν συζητήθηκε μεμονωμένα αλλά στο πλαίσιο διαφόρων άλλων εκδηλώσεων για τα 100 χρόνια για την απελευθέρωση της Καβάλας! Δηλαδή τώρα περιμένετε να σας πάρουμε στα σοβαρά;