Ένα μεγάλο οικοδόμημα, που το μέγεθός του το ανάγει στην κατηγορία των δημοσίων κτηρίων και για το οποίο μέχρι σήμερα δεν υπήρχε κάποια μαρτυρία, και κάθετοι δρόμοι που συνδέουν το αρχαίο θέατρο με την αρχαία Εγνατία οδό, αποκάλυψε η γεωφυσική διασκόπηση, που πραγματοποιήθηκε πριν από λίγες εβδομάδες στον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων.

Οι εκτεταμένες εργασίες που εκτελούνται από την περασμένη Άνοιξη στο πλαίσιο της ενοποίησής του αρχαιολογικού χώρου, δίνουν μια νέα οπτική στον επισκέπτη, προσφέροντας πλέον εντυπωσιακή θέαση των μνημείων στο σύνολο σχεδόν του αρχαιολογικού χώρου. Ωστόσο, εκείνο που έχουν προσδώσει οι εργασίες ενοποίησης, είναι τα σημαντικά ευρήματα που ακόμα δεν είδαν το φως, καθώς εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από το χώμα, προμηνύοντας το μεγαλείο της άλλοτε φημισμένης πόλης.

Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καβάλας- Θάσου Σταυρούλα Δαδάκη υπογράμμισε ότι «η Εφορεία συμμετέχει ως εταίρος σε ένα πρόγραμμα της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας που αφορά τη συστηματική διασκόπηση εδάφους εντοπισμού υπόγειων αρχαιολογικών χώρων, που υλοποιείται από τον καθηγητή Γεωλογίας του ΑΠΘ Γρηγόρη Τσόκα. Στο πλαίσιο αυτό έγινε μια γεωφυσική διασκόπηση στο σημείο νότια του αρχαίου θεάτρου, που μέχρι πρότινος υπήρχε πυκνή βλάστηση. Τα αποτελέσματα είναι πράγματι εντυπωσιακά. Οι διασκοπήσεις μας δίνουν τη δυνατότητα να ξέρουμε πού πρέπει να σκάψουμε. Δημιουργούν τρόπον τινά, ένα χάρτη εργασιών που μας κατευθύνει για το πού πρέπει να σκάψουμε ώστε να επιτευχθεί ο σχεδιασμός της ενοποίησης του αρχαιολογικού χώρου».

Πώς συνδέονταν τα δυο μέρη της αρχαίας πόλης

Μέχρι σήμερα δεν έχει ανασκαφεί παρά ένα πάρα πολύ μικρό μέρος της αρχαίας πόλης των Φιλίππων και όσο προχωρούν οι ανασκαφικές εργασίες, τόσο η πόλη θα αποκαλύπτεται. Γεγονός είναι πάντως ότι οι αρχαιολόγοι, εκείνο που φιλοδοξούν να βρουν κατά τις εργασίες ενοποίησης είναι στοές και κλίμακες που θα μαρτυρούν τους τρόπους επικοινωνίας- σύνδεσης των δυο μερών της πόλης και πιθανότατα αντικείμενα καθημερινής χρήσης των κατοίκων. Σύμφωνα με τις επιστημονικές έρευνες κι ιστορικές τεκμηριώσεις, στο επάνω μέρος της αρχαίας πόλης των Φιλίππων βρίσκονταν οι ναοί, οι χώροι πολιτισμού (το αρχαίο θέατρο) και τα λοιπά λατρευτικά κτίσματα και στο κάτω μέρος το διοικητικό κέντρο με την αγορά (Forum).

Το τμήμα της παλιάς εθνικής οδού Καβάλας- Δράμας, που διέρχονταν κυριολεκτικά μέσα από τον αρχαιολόγο χώρο και τον χώριζε στα δυο δεν υφίσταται από καιρό και η απομάκρυνση του ασφαλτοτάπητα προσφέρει πλέον μια νέα εικόνα. Στο σημείο αυτό (της ενοποίησης των δυο τμημάτων της αρχαίας πόλης) εκτελούνται πλέον εκτεταμένες εργασίες καθώς υπήρχαν κατασκευές που συνέδεαν το άνω τμήμα με την αρχαία Εγνατία και τη ρωμαϊκή αγορά, που σταδιακά τώρα εντοπίζονται.

«Έχουμε καθαρίσει πάρα πολλούς χώρους και έχουμε αφαιρέσει αρκετή βλάστηση, για να μπορεί ο επισκέπτης να έχει οπτικές διαφυγές με το βλέμμα του. Γενικότερα, το σύνολο του αρχαιολογικού χώρου άλλαξε σημαντικά. Νομίζω αυτό είναι εμφανές και εντυπωσιάζει τον επισκέπτη που γνώριζε πως ήταν όλα τα προηγούμενα χρόνια», σημειώνει η κ. Δαδάκη.

Αναστήλωση τμήματος της Βασιλικής Β’

Νότια του αρχαιολογικού χώρου, εκεί που δεσπόζουν τα ερείπια της εντυπωσιακής Βασιλικής Β’, οι σκαλωσιές που έχουν τοποθετηθεί σηματοδοτούν το μεγάλο και ουσιαστικό έργο της αναστήλωσής τους. Ήδη, άρχισαν να ορθώνονται οι τοίχοι του μνημείου που θα του εξασφαλίσουν καλύτερη στατικότητα, ενώ το επόμενο στάδιο είναι να γίνει η αναστήλωση των μαρμάρινων τόξων, με τα οποία θα ολοκληρωθεί η παρέμβαση.

Τα ερείπια της μεγάλης και εντυπωσιακής Βασιλικής Β’, που πιθανολογείται ότι κτίσθηκε το 550 μ.Χ. αλλά καταστράφηκε πριν ολοκληρωθούν οι εξωραϊστικές εργασίες του εσωτερικού χώρου καθώς κατέρρευσε ο τρούλος, θα υποστούν για πρώτη ίσως φορά μια τόσο σημαντική αναστήλωση, σε μια προσπάθεια συντήρησης και διατήρησής τους στο χρόνο.

Ειδικότερα, αναστηλώνονται οι νότιες τοιχοποιίες του παλαιού ναού εξασφαλίζοντας μεγαλύτερη στήριξη στα εναπομείναντα μέρη της Βασιλικής και προσφέροντας ταυτόχρονα μια καλύτερη εικόνα στον επισκέπτη για το πώς πραγματικά ήταν ο ναός που δέσποζε στο κεντρικότερο σημείο της αρχαίας πόλης. Για τις ανάγκες, μάλιστα, αυτής της ιδιότυπης αναστήλωσης θα χρησιμοποιηθούν υλικά που συνάδουν απόλυτα με το μνημείο ώστε να μην υπάρχει καμία αλλοίωση της εικόνας του.

Μετά τις αναστηλωτικές εργασίες, ο επισκέπτης θα μπορεί να θαυμάζει από κοντά όχι μόνο το σύνολο των ερειπίων της Βασιλικής Β’ αλλά και τον ιδιαίτερο γλυπτό διάκοσμό της, όπως μαρτυρούν τα κιονόκρανα, τα επίκρανα και τα επιθήματα που αποτελούν έξοχα δείγματα διακοσμητικής τέχνης.

Η νέα είσοδος από την πύλη της Νεαπόλεως

Από τα πιο ενδιαφέροντα και σημαντικά έργα που όταν ολοκληρωθούν αναμένεται να αλλάξουν τη συνολική εικόνα του αρχαιολογικού χώρου των Φιλίππων είναι η νέα του είσοδος από τη λεγόμενη πύλη της Νεαπόλεως που βρίσκεται κοντά στο σημερινό πάρκινγκ των αυτοκίνητων και την παλιά εθνική οδό Καβάλας- Δράμας.

Η κ. Δαδάκη εξηγεί ότι για τις ανάγκες διαμόρφωσης της νέας εισόδου «θα κατεδαφιστεί το τσιμεντένιο γεφύρι που υπάρχει, ενώ θα αναδειχθούν και θα αποκατασταθούν τα τείχη. Ο επισκέπτης που θα έρχεται από το πάρκινγκ θα φτάνει ομαλά στο αρχαίο επίπεδο του εδάφους που είναι το πλακόστρωτο μπροστά από την πύλη. Στη συνέχεια θα ανεβαίνει ομαλά στο επίπεδο του 1911, στο καλντερίμι που αποκαλύψαμε από τις επιχωματώσεις. Στη συνέχεια, θα περπατάει σε ύψος ενός μέτρου πάνω από την αρχαία Εγνατία και θα τη συναντάει μέχρι το σημείο της σκάλας καθόδου στο Οκτάγωνο με το εντυπωσιακό ψηφιδωτό δάπεδο».

Η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καβάλας- Δράμας επισημαίνει πως η νέα είσοδος από τη πύλη της Νεαπόλεως θα είναι εντυπωσιακή, ανάλογη της φήμης που είχε η αρχαία πόλη των Φιλίππων, και θα προετοιμάζει τον επισκέπτη για όσα πρόκειται να δει από κοντά μέσα σε ένα χώρο με σημαντική ιστορική διαδρομή.

Οι Φίλιπποι, το τελευταίο μνημείο της πατρίδας μας που εγγράφηκε στον κατάλογο μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομίας της UNESCO, συνεχίζει αιώνες μετά την ακμή τους να αποτελεί έναν προικισμένο τόπο, όπου ο χριστιανισμός συναντάει τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό και το ρωμαϊκό δίκαιο. Εξακολουθούν να συγκεντρώνουν τη μοναδική ομορφιά της φύσης με τη ζωντανή ανάμνηση μεγάλων γεγονότων που σημάδεψαν την παγκόσμια ιστορία.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Από την εφορεία αρχαιοτήτων Καβάλας απεστάλη η παρακάτω ανακοίνωση:

Οι  ανοικτοί αρχαιολογικοί χώροι είναι επισκέψιμοι από 22.3.2021, μαζί με αυτούς και ο αρχαιολογικός χώρος των Φιλίππων.

Με την σημερινή ολοκλήρωση της απομάκρυνσης των χωματοσωρών που δημιουργήθηκαν από τους χειρωνακτικούς καθαρισμούς που έγιναν από το προσωπικό του έργου, την επιλεκτική κοπή δένδρων, τη συγκέντρωση των διάσπαρτων λιθοσωρών προς διαλογή και επαναχρησιμοποίηση και την αφαίρεση του τελευταίου τμήματος της παλαιάς εθνικής οδού Καβάλας-Δράμας, η ενοποίηση του χώρου αρχίζει πλέον να είναι ορατή, ενώ ο ανοιχτός ορίζοντας επιτρέπει πλέον την οπτική επαφή με όλα τα ανασκαμμένα μνημεία από  τα περισσότερα σημεία του χώρου.

Ευχαριστίες οφείλονται σε όλο το προσωπικό του έργου που καθ’ όλη τη διάρκεια της δύσκολης περιόδου που διανύουμε, συνέχισε τις εργασίες του, τηρώντας τα ενδεδειγμένα μέτρα ασφαλείας, στον ανάδοχο του έργου για την προσεκτική δουλειά του, καθώς και στον κ. Γεώργιο Παυλίδη, χειριστή του εκσκαφέα της Εφορείας, πολύτιμο βοηθό στο έργο μας.

Η πυρκαγιά που ξέσπασε πρόσφατα στον αρχαιολογικό χώρο των Μυκηνών, πέραν από την πολιτική διαμάχη που προκάλεσε -και πέραν των παλινωδιών σχετικά με το αν κάηκε η “Πύλη των Λεόντων” ή όχι (με άλλους να λένε πως κάηκε και άλλους να λένε πως δεν κάηκε)-, έφερε στο προσκήνιο ένα ζήτημα που, υπό άλλες συνθήκες, θα έπρεπε να θεωρείται δεδομένο -αλλά στην Ελλάδα του σήμερα δεν είναι:

Την ασφάλεια (και συγκεκριμένα, την πυρασφάλεια) του –ενταγμένου στα μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO- αρχαιολογικού χώρου των Φιλίππων.

Μια πυρασφάλεια η οποία, προς το παρόν, απλά δεν υπάρχει (αν και προβλέπεται στα προαπαιτούμενα που θα πρέπει να καλύπτει ο χώρος προκειμένου να παραμείνει στον κατάλογο των μνημείων της UNESCO, αν και -σύμφωνα με τον φάκελο που κατατέθηκε στην UNESCO προκειμένου να ενταχθεί στον κατάλογο των μνημείων- προβλέπεται η κατασκευή έργων πυρασφάλειας).

Τα μόνα μέτρα που λαμβάνονται για την αποφυγή πρόκλησης πυρκαγιάς -όπως ομολόγησε, πρόσφατα, σε δηλώσεις της η προϊσταμένη της εφορίας αρχαιοτήτων Καβάλας Σταυρούλα Δαδάκη- είναι…η αποψίλωση των χόρτων και η χρήση φορητών πυροσβεστήρων! Και φυσικά…ότι προλάβουν οι πυροσβέστες!

Στην έλλειψη πυρασφάλειας αναφέρθηκε και ο επικεφαλής της δημοτικής παράταξης Καβάλας “Ο Τόπος της Ζωής μας” Μάκης Παπαδόπουλος, στην παρακάτω ανακοίνωση που απέστειλε την Τρίτη 15 Σεπτεμβρίου 2020:

Με αφορμή την πυρκαγιά που ξέσπασε πρόσφατα στον αρχαιολογικό χώρο των Μυκηνών, συζητήσαμε με υπηρεσιακούς παράγοντες το θέμα της πυρασφάλειας στον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων και κάναμε και επιτόπια επίσκεψη για να δούμε από κοντά την κατάσταση. Διαπιστώνουμε ότι υπάρχουν σημαντικές ελλείψεις ως προς την πυρασφάλεια εντός και εκτός του αρχαιολογικού χώρου.

Η διοίκηση του Δήμου Καβάλας δεν μπορεί “να σφυρίζει αδιάφορα” για τις ελλείψεις αυτές: έχει αναλάβει ευθύνες και δεσμεύσεις για την προστασία και την αξιοποίηση του Μνημείου, με βάση και το Σχέδιο Διαχείρισης που εγκρίθηκε με την ένταξη του αρχαιολογικού χώρου των Φιλίππων στην UNESCO.

Υπενθυμίζουμε ότι ο Δήμος μας είναι επίσημο μέλος του Φορέα Διαχείρισης του Μνημείου, ο οποίος δεν έχει συσταθεί ακόμη αφού η διοίκηση του Δήμου Καβάλας δεν ασχολείται συστηματικά με το θέμα και δεν πιέζει το Υπουργείο Πολιτισμού να προχωρήσει στη σύσταση του Φορέα.

Προτείνουμε η διοίκηση του Δήμου, πάντα σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Καβάλας-Θάσου και το Δασαρχείο, να σχεδιάσει ειδική δράση για την εγκατάσταση ενός σύγχρονου συστήματος πυρόσβεσης με όλον τον αναγκαίο εξοπλισμό και τις σχετικές υποδομές, μέσα και έξω από τον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων.  

Είναι καιρός η διοίκηση του Δήμου να αντιληφθεί πόσο σημαντικό είναι για την τοπική κοινωνία να προχωρήσει η αξιοποίηση του Μνημείου UNESCO των Φιλίππων και να ασχοληθεί στα σοβαρά όχι μόνο με τα λόγια, αλλά με συγκεκριμένα έργα.

Με μια ανακοίνωση που απέστειλε στα τοπικά ΜΜΕ, ο (προερχόμενος από τον πρώην δήμο Φιλίππων) δημοτικός σύμβουλος Καβάλας (με την παράταξη “Κοινωνική Αποτελεσματική Παρέμβαση”) Θέμης Καλπακίδης κατηγορεί την δημοτική αρχή και το ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας για υποβάθμιση του φεστιβάλ Φιλίππων και του αρχαιολογικού χώρου των Φιλίππων.

Αφορμή για τις κατηγορίες αυτές αποτέλεσε η δράση του υπουργείου Πολιτισμού “Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός” – που ξεκίνησε φέτος σε μια προσπάθεια να προβληθούν (σύμφωνα με το ΥΠΠΟ) “εμβληματικοί αρχαιολογικοί χώροι ανά την επικράτεια”.

Ο χώρος που προτιμήθηκε από τον δήμο Καβάλας (όπως έγινε γνωστό και στην παρουσίαση του προγράμματος του 63ου Φεστιβάλ Φιλίππων) ήταν το Φρούριο της Καβάλας, και όχι ο (ενταγμένος στα μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO) αρχαιολογικός χώρος των Φιλίππων. Κάτι που προκάλεσε την έντονη αντίδραση του Θ. Καλπακίδη, μέσα από την παρακάτω επιστολή διαμαρτυρίας:

Στο πλαίσιο της δράσης του Υπουργείου Πολιτισμού (Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός ), που αφορά ΕΜΒΛΗΜΑΤΙΚΟΥΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΑΝΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ, η διοίκηση του Δήμου Καβάλας και το ΔΗΠΕΘΕ επέλεξαν να χρησιμοποιήσουν το κάστρο στην Παναγία της Καβάλας! Ένα ακόμη βήμα υποβάθμισης της μοναδικότητας του ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΦΙΛΙΠΠΩΝ!

Γιατί άραγε, ως πιο εμβληματικό ή μήπως πιο αρχαιολογικό; Η απαξίωση του Αρχαιολογικού χώρου των Φιλίππων ενταγμένου ως προστατευόμενου μνημείου στην UNESCO δεν έχει προηγούμενο. Με το πρόσχημα του ανοίγματος της πόλης της Καβάλας στο Φεστιβάλ, εδώ και χρόνια σταθερά μεταβάλλεται το ισοζύγιο. Από κυρίαρχο το αρχαίο θέατρο Φιλίππων, έχει μεταβληθεί σε έναν ακόμη χώρο θεαμάτων μεταξύ πολλών!

Η υποβάθμιση του πρώην δήμου Φιλίππων συνεχίζεται και εντείνεται! Πληθώρα εκδηλώσεων την ίδια μέρα, άπλωμα του Cosmopolis με διάφορα ονόματα ατελείωτους μήνες, όλα οδηγούν σε ένα αποτέλεσμα, την αποδυνάμωση του Φεστιβάλ ΦΙΛΙΠΠΩΝ! Του κυρίαρχου πολιτιστικού γεγονότος του καλοκαιριού στην περιοχή, όχι απλά στο Δήμο.  

Επέλεξαν από τον δήμο Καβάλας να αναδείξουν την αρχιτεκτονική του κάστρου και όχι τον χώρο των Φιλίππων και το φως του πολιτισμού που εκπέμπει.

Τον προβληματισμό τους για τον κίνδυνο απένταξης του Αρχαιολογικού Χώρου Φιλίππων από τον κατάλογο των μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO εκφράζουν με ερώτηση τους 24 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, που κατατέθηκε με πρωτοβουλία της βουλευτή Καβάλας, Τάνιας Ελευθεριάδου.

Τον Ιούλιο του 2016, στη διάρκεια της 40ης Συνόδου Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO που πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, ο Αρχαιολογικός Χώρος των Φιλίππων ανακηρύσσεται Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Όπως είναι γνωστό, υπάρχουν αυστηρές προϋποθέσεις που έχουν τεθεί από τα κλιμάκια της UNESCO για να μπορέσει ο αρχαιολογικός χώρος να ενταχθεί στο μόνιμο Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, όπως, για παράδειγμα η κατάργηση του οδικού δικτύου και η συνεπακόλουθη πλήρης ενοποίηση του χώρου.

Όμως, σύμφωνα με καταγγελίες δημοσιογράφων που βρέθηκαν στις εργασίες αποξήλωσης του οδοστρώματος, το σκαπτικό μηχάνημα άφησε ανεξίτηλα σημάδια σε μαρμάρινο μέλος υποκείμενης στρώσης, ενώ πιθανόν να διέλυσε αρχαίο ψηφιδωτό και να κατέστρεψε κινητά ευρήματα, τα οποία, αν ισχύουν αποδεικνύουν ότι η βιασύνη υλοποίησης των εν λόγω έργων θέτουν σε κίνδυνο το ίδιο το μνημείο.

Πέραν, όμως, του προβληματισμού σε σχέση με τη χρήση προκονήσιου μαρμάρου- θέμα το οποίο απαντήθηκε από την κ. Δαδάκη, την έφορο Αρχαιοτήτων Καβάλας, υπάρχουν δύο δημόσιες, ηχηρές παρεμβάσεις που εντείνουν την αγωνία των φιλάρχαιων πολιτών για τη Βασιλική της Αγοράς.

Η πρώτη είναι του ομότιμο καθηγητή της Βυζαντινής Αρχαιολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης και μέλους της ομάδας ανασκαφής και δημοσίευσης των ανασκαφών των Φιλίππων Αριστοτέλη Μέντζου ο οποίος, σημειώνει μεταξύ άλλων «Στη δημοσιότητα διέρρευσε ότι η λογική της στερέωσης που ακολουθεί η εγκεκριμένη μελέτη αφορά την ανακατασκευή μέρους του κτηρίου γύρω από τους πεσσούς, ώστε να αποκατασταθεί -σε ποιο βαθμό άραγε;- η αρχική ευστάθεια του μνημείου. Αν αυτό συμβαίνει, τότε η εικόνα του μνημείου θα αλλοιωθεί. Το μνημείο κινδυνεύει διότι θα χάσει την αυθεντικότητά του. Επί πλέον, η αποτελεσματικότητα μιας τέτοιας λύσης είναι συζητήσιμη. Η ιδανική αποκατάσταση της στατικής ευστάθειας του μνημείου, σύμφωνα με τη λογική αυτή, θα απαιτούσε την πλήρη ανοικοδόμησή του.»

Η δεύτερη παρέμβαση είναι του ομότιμου καθηγητή του ΔΠΘ και πρώην προϊστάμενου της Εφορείας, Κωνσταντίνου Τσουρή, ο οποίος στην εφημερίδα ΑΥΓΗ (27/6/2020) κρίνει ότι «θα πρέπει να απαντηθεί αν προτείνονται ανακατασκευές τοίχων εκ θεμελίων και σε τι μήκος και ύψος, ποιοι θα είναι οι όγκοι τους, αν προτείνεται επαναχρησιμοποίηση αρχαίων μελών, ποιών και σε ποια θέση, αν είναι βέβαιο ότι τα μέλη αυτά προέρχονται από τη Βασιλική Β΄ και ότι είχαν σε αυτή την ίδια χρήση, αν προτείνεται η κατασκευή νέων μαρμάρινων μελών και από ποιο μάρμαρο θα κατασκευαστούν».

Επειδή, η πιθανότητα απένταξης του Αρχαιολογικού Χώρου των Φιλίππων είναι, σύμφωνα με τους ειδικούς, αυξημένη.

Επειδή, η εν λόγω αναστηλωτική μελέτη εκπονήθηκε από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού, το 2018 (από υπηρεσιακούς παράγοντες του Υπουργείου), εγκρίθηκε από την Διεύθυνση Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων και από την Εφορία Αρχαιοτήτων Καβάλας και η έφορος Καβάλας την εισηγήθηκε στο Κ.Α.Σ., όμως δεν είναι γνωστή τους επιστημονικούς κύκλους των αρχαιολόγων που καταπιάνονται εδώ και δεκαετίες με την Βασιλική Β’.

Επειδή, οι μέχρι τώρα εργασίες στο παλιό επαρχιακό δίκτυο εγείρουν αντιδράσεις ως προς την προστασία των υποκείμενων στοιχείων που φέρνουν στο φως οι παρεμβάσεις.

Οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ ρωτούν την αρμόδια Υπουργό Πολιτισμού:

-Υπάρχει κίνδυνος απένταξης του Αρχαιολογικού Χώρου των Φιλίππων από τον κατάλογο μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO;

-Προτίθεστε να ενημερώσετε, μέσω της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καβάλας τους αρχαιολόγους που ανησυχούν σχετικά με την αναστηλωτική μελέτη της Βασιλικής Β’;

-Είναι εν γνώσει σας τα δημοσιεύματα που αναφέρονται σε καταστροφικές συνέπειες των εργασιών αποξήλωσης του επαρχιακού δρόμου;

Από την προϊσταμένη της εφορείας αρχαιοτήτων Καβάλας Σταυρούλα Δαδάκη λάβαμε την παρακάτω επιστολή:

Το θέμα της στερέωσης της ανωδομής της Βασιλικής Β των Φιλίππων ετέθη για πρώτη φορά σε συζήτηση το Μάιο του 2014, όταν μετά από σεισμική δόνηση διαπιστώθηκε μικρομετατόπιση των άνω λιθοπλίνθων των ιστάμενων πεσσών. Ακολούθησε αυτοψία από στελέχη της Διεύθυνσης Αναστήλωσης, οπότε από κοινού σχεδιάστηκε το πρώτο πλάνο εργασιών. Στη συνέχεια η 12η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων επιχορηγήθηκε με το ποσό των 60.000 ευρώ για την προμήθεια ικριωμάτων, προκειμένου να μπορέσει να γίνει εξέταση της κατάστασης. εκ του σύνεγγυς. Η προμήθεια και τοποθέτηση των ικριωμάτων έγινε το Δεκέμβριο του 2014.

Με δεδομένο ότι η πρώτη μετακίνηση των άνω λιθοπλίνθων σήμανε καμπανάκι για την ευστάθειά των πεσσών, άρχισε η συγκέντρωση του αρχειακού υλικού, (σχεδιαστικού, περιγραφικού, και φωτογραφικού) που θα αποτελούσε τη βάση οποιασδήποτε μελλοντικής ενέργειας, παράλληλα με μια νέα αποτύπωση των ιστάμενων ερειπίων, εργασία που άρχισε από την Εφορεία Καβάλας, και ολοκληρώθηκε από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων.

Μεσολάβησε δηλαδή διάστημα δυο ετών κατά το οποίο και αυτοψίες έγιναν και πολλές συζητήσεις και συναντήσεις, διάστημα κατά το οποίο ο κ. Λυχούνας ήταν απών από τα υπηρεσιακά του καθήκοντα, καθώς πρόσφερε υπηρεσίες στο Δήμο Καβάλας, ως αντιδήμαρχος Πολιτισμού.
Η τελική μορφή της μελέτης εστάλη στην Εφορεία μας στις 2/5/2017 περίοδο κατά την οποία ο κ. Λυχούνας δεν ήταν τμηματάρχης, αλλά απλό στέλεχος της Υπηρεσίας μας. Επιπλέον το συγκεκριμένο διάστημα έλειπε με εκπαιδευτική άδεια ενός μηνός από 24/4/2017.

Η μελέτη ωστόσο ετέθη υπόψη του και συζητήθηκε. Και οι δυο είχαμε την άποψη ότι το εύρος των προτεινόμενων εργασιών ήταν εκτεταμένο, άποψη που καταγράφηκε στην εισήγηση της Εφορείας. Επισημαίνεται ότι ο κ. Λυχούνας δεν κατέθεσε την περίοδο εκείνη κάποια εμπεριστατωμένη υπηρεσιακή αναφορά για να εκφράσει την πλήρη απόρριψη της μελέτης.

Η μελέτη εισήχθη στο Κατά Νόμο αρμόδιο Συλλογικό Όργανο του ΥΠΠΟΑ (Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο) όπου συμμετέχουν και ειδικοί επί στατικών θεμάτων μνημείων και εγκρίθηκε.
Ακολούθησε η προετοιμασία της μελέτης εφαρμογής και όλων εκείνων των βημάτων για να ωριμάσει το έργο ώστε να ενταχθεί σε συγχρηματοδοτούμενο πρόγραμμα. Δεδομένου ότι το έργο θα είχε φορέα εκτέλεσης τη Διεύθυνση Αναστήλωσης του ΥΠΠΟΑ, η ίδια Υπηρεσία ανέλαβε και την ωρίμανση των επόμενων βημάτων, κοινοποιώντας μας τα διάφορα έγγραφα.

Στη συνάντηση της 27ης Μαϊου 2020 με τον ανάδοχο του έργου, τους επιβλέποντες της Αναστήλωσης και μένα συζητήθηκαν πρωτίστως θέματα οργάνωσης του εργοταξίου του αναδόχου και μεταξύ άλλων έγινε αναφορά σε μάρμαρο Προκονήσου.

Επιστρέφοντας στην Εφορεία και επειδή από τη βιβλιογραφία γνώριζα ότι δεν αναφέρεται η χρήση προκονησιακού μαρμάρου στη Βασιλική Β’, συζήτησα το θέμα με τον κο Λυχούνα, ο οποίος μου το επιβεβαίωσε συντάσσοντας και σχετική αναφορά..

Αφού έλεγξα τη μορφή της μελέτης που είχα στη διάθεσή μου (η μορφή πριν την εισαγωγή στο ΚΑΣ) διαπίστωσα ότι δεν αναφέρεται πουθενά το είδος του μαρμάρου που θα χρησιμοποιηθεί. Απεναντίας σε πολλά σημεία της μελέτης τονίζεται ότι τα νέα υλικά θα είναι ίδια με το αυθεντικό υλικό. Για το λόγο αυτό συνέστησα στον κ. Λυχούνα να περιμένουμε να λάβουμε την εγκεκριμένη μελέτη στην τελική της μορφή, αλλά και τη μελέτη εφαρμογής και να επανεξετάσουμε το θέμα σε μια συνάντηση με τα στελέχη της Διεύθυνσης Αναστήλωσης.

Το τελικό σώμα της μελέτης με όλα τα σχετικά τεύχη και σχέδια παρεδόθη στην Εφορεία μας την Παρασκευή 26.6.2020. Τόσο η εγκεκριμένη μελέτη, όσο και η μελέτη εφαρμογής δεν αναφέρει ονομαστικά το είδος του μαρμάρου. Αναφέρεται σε ένα άρθρο της συγγραφής υποχρεώσεων του αναδόχου.

Είναι απορίας άξιο λοιπόν γιατί ο κος Λυχούνας επέλεξε τη συγκεκριμένη στιγμή και τον συγκεκριμένο τρόπο να θέσει το θέμα όταν δεν είχαν δρομολογηθεί ακόμη οι υπηρεσιακοί τρόποι αντιμετώπισης του και χωρίς πλήρη γνώση του θέματος.

Για μένα είναι λυπηρό που στέλεχος της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας αποφάσισε να επιτεθεί με τον πιο ανάρμοστο τρόπο σε στελέχη συναρμόδιας Υπηρεσίας, τους οποίους γνώριζε για πρώτη φορά, άρα δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει το έργο που έχουν επιτελέσει, και με δεδομένη τη μακρόχρονη απουσία του τις εργατοώρες που αφιέρωσαν για την εκπόνηση της μελέτης.

ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΔΑΔΑΚΗ
ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 12Ης ΕΦΟΡΕΙΑΣ
ΚΑΙ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΗ ΕΦΟΡΕΙΑΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΒΑΛΑΣ

αναδημοσίευση από την “Εφημερίδα των Συντακτών”

Ο πρόσφατος θόρυβος για το ζήτημα των εργασιών στη Βασιλική Β΄ των Φιλίππων έφερε στην επιφάνεια τις αστοχίες ενός συστήματος προστασίας μνημείων και χώρων, παραγωγής και εκτέλεσης μελετών επί μνημείων σε μια χώρα με παράλογα συγκεντρωτική δομή. Οι δύο περιπτώσεις που θα παρουσιαστούν, από τη  δεκαετία του 1990 (υπάρχουν και προγενέστερα παραδείγματα) μέχρι σήμερα είναι χαρακτηριστικές του προβλήματος.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 μια μελετητική/προμηθευτική/κατασκευαστική εταιρεία από την Αθήνα σκέφτεται να ανοίξει τις δουλειές της. Συγκροτεί μια σειρά μελετών, προφανώς πρόχειρων, για φωτισμό μνημείων. Παίρνει δηλαδή γραμμικές όψεις και τοποθετεί σχεδιαστικά επ’ αυτών φωτιστικά σώματα και καλώδια.

Αυτό το σώμα, αναμφίβολα με πολιτική  υποστήριξη και διασυνδέσεις (σταματώ εδώ) το παρουσιάζει στην κρατική ΔΕΗ και ¨κερδίζει¨ την υποστήριξη της (no surprise there!). Βουλευτής ΠΑΣΟΚ Καβάλας ενημερώνει τον τότε πρόεδρο της ΔΕΗ πως για να συμφωνήσει θέλει να βάλουν στο πακέτο και το Μεσαιωνικό Υδραγωγείο της Καβάλας. Υποθέτω πως η απάντηση θα ήταν, μετά χαράς!  Η μελέτη εγκρίνεται βεβαίως από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο. Το πάρτι αρχίζει, αλλά κολλάει στην Καβάλα. Την εποχή εκείνη στο υδραγωγείο εκτελούνται εργασίες συντήρησης.

Ο τοπικός διευθυντής αντιδρά τόσο για λόγους ασφαλείας, όσο και για τις συνέπειες που θα είχε στο μνημείο η εγκατάσταση του εκτεταμένου δικτύου. Δέχεται ισχυρές πιέσεις από την τότε γενική γραμματέα και το πρωθυπουργικό γραφείο. Αντέχει. Το έργο δε γίνεται… αλλά προσωρινά! 

Με όπλο την έγκριση από το ΚΑΣ η εταιρεία επανεμφανίζεται στην περιοχή, αυτή τη φορά μέσω του Δήμου Καβάλας. Η Περιφέρεια Αν. Μακεδονίας – Θράκης με το γνωστό σύνδρομο της απορροφητικότητας παράτυπα εντάσσει το έργο.  Οι αντιδράσεις της τότε 12ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων δεν εισακούονται. Έχει απόφαση ΚΑΣ λένε από το ΥΠΠΟ.

Όταν τα πράγματα παίρνουν άσχημη τροπή, ο γράφων, που ήταν και ο αρχαιολόγος του έργου της αποκατάστασης του μνημείου καταφεύγει στη δικαιοσύνη. Ευτυχώς, η εισαγγελέας ανταποκρίνεται και εκκινεί αυτεπάγγελτη έρευνα. Το έργο διακόπτεται. Νέα μελέτη φωτισμού στο ΚΑΣ με αντίπαλο τον πρώτο μελετητή από ιστούς εκτός μνημείου πετυχαίνει καλύτερο αποτέλεσμα.

Κάθε φορά που επισκέπτομαι το μνημείο για να καταγράψω τα προβλήματα, είμαι περήφανος και για το έργο που κάναμε και για τη ζημιά που εμποδίσαμε και με προσωπικό κόστος απέναντι σε ένα ΥΠΠΟ που είχε εγκρίνει κακή μελέτη και αρνούνταν να δει το σφάλμα γιατί ανάμεσα στα άλλα δε ζει στην περιοχή και δεν αναπνέει το μνημείο. ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΑΠΟΤΡΑΠΕΙΣΑ.

Το 2014 γίνεται σεισμός στη Λήμνο. Στο ΝΔ πεσσό της Βασιλικής Β’, του μόνου εν μέρει ισταμένου μνημείου του χώρου διαχρονικά, σημείου αναφοράς στο χώρο, οι αρμοί των μαρμαρόπλινθων έχουν ανοίξει. Η ανάγκη επέμβασης είναι προφανής. Καθώς το έργο έχει τεχνικές δυσκολίες θα εμπλακεί η αρμόδια διεύθυνση από την Αθήνα σε συνεργασία με την τοπική Εφορεία Αρχαιοτήτων.

Στην πορεία η εφορεία και τα δικά της ενδιαφέροντα στο μνημείο μένουν εκτός. Μια μελέτη ολοκληρώνεται εξ αποστάσεως και αποστέλλεται στην Καβάλα. Η διεύθυνση της εφορείας συναινεί υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες εσωτερικής διαφάνειας και εξωτερικών πιέσεων. Κανείς διευθυντής δε βρίσκεται στη θέση του με κρίση, όλοι με τοποθέτηση και … υπό αίρεση.

Η μελέτη περνάει και πάλι από το ΚΑΣ. Αντίγραφό της κατά δήλωση της διεύθυνσης της Εφορείας δεν υπάρχει στην Καβάλα, καμία παρουσίαση ή διαβούλευση, όροι της ένταξης στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Ακολουθεί η μετατροπή της μελέτης σε τεύχη δημοπράτησης και ο διαγωνισμός. Μια κατασκευαστική εταιρεία με έκπτωση 48% θα επέμβει στη βασιλική του 6ου αι. Χάρμα. Να βάλουν και μια αντίστοιχη εταιρεία στην Ακρόπολη, προτείνω ο αμαθής καβαλιώτης. 

Από στοιχεία που διαρρέουν γίνεται φανερό πως η μελέτη έχει αστοχίες. Που οφείλονται; Η Βασιλική Β΄ έχει μια μεγάλη ατυχία. Ευτύχησε να τη δημοσιεύσει ένας βυζαντινολόγος βιβλικών διαστάσεων, o Paul Lemerle, ιστορικός της τέχνης, φιλόλογος και ιστορικός, συγκροτημένη προσωπικότητα. Από το θεμελιώδες του βιβλίο για τους παλαιοχριστιανικούς Φιλίππους, έως τον Πρώτο Βυζαντινό Ουμανισμό και τα Θαύματα του Αγ. Δημητρίου.

Στο βιβλίο για τους Φιλίππους υπάρχουν αποτυπώσεις, σχέδια και προτάσεις αποκατάστασης υψηλής και καλλιτεχνικής ποιότητας. Οι τεμπέληδες κληρονόμοι του Lemerle και ενώ έχουν παρατηρηθεί και οι αστοχίες του συνεχίζουν να θεωρούν δεδομένες τις προτάσεις του και από καιρού εις καιρό να τις κάνουν πραγματικότητα. Στο μεταξύ καμία συστηματική επανεκτίμηση του μνημείου δεν έχει γίνει, και η οποία βέβαια θα περιλαμβάνει από πολλές δοκιμαστικές τομές, μέχρι επαναμετρήσεις και αξιολόγηση νέων στοιχείων.

Μικρής έκτασης μελέτες έχουν ήδη θέσει σε αμφισβήτηση την ιστορία του μνημείου (μία ή δύο φάσεις, Καρύδης) και τη επανατοποθέτηση αρχιτεκτονικών μελών (Βελένης). Αυτό το πλαίσιο της χρήσης των δεδομένων Lemerle χωρίς νέα εκτεταμένη επιτόπια έρευνα (δυστυχώς οι Φίλιπποι δε μεταφέρονται στην Αθήνα!) αποτέλεσε ως φαίνεται τη λύση για τη μελέτη φάντασμα!

Στην πρόσφατη επίσκεψη της υπουργού και κλιμακίου του ΥΠΠΟΑ στο χώρο των Φιλίππων, το πρόβλημα αναδεικνύεται από το πρώτο σχέδιο που παρουσιάζεται. Η μηχανικός δηλώνει αμηχανία για το αρχιτεκτονικό μέλος στη συγκεκριμένη θέση που παρουσιάζεται στο σχέδιο.

Ακολουθεί έντονος και προσβλητικός διάλογος και το βασικό επιχείρημα είναι πως τη μελέτη έχει εγκρίνει και η τοπική εφορεία. Η στάση αυτή διατηρείται και στην ανακοίνωση του ΥΠΠΟΑ λίγες μέρες αργότερα. Αναφορά στα υπαρκτά προβλήματα δε γίνεται. Ούτε σε αναφορές σε λάθος υλικά, ούτε για την κατασκευή ογκώδους τοίχου που θα αλλοιώσει την εικόνα του μνημείο και το αρχαιολογικό τοπίο.

Γιατί όμως το τελευταίο να απασχολήσει τους μελετητές των Αθηνών; Βρέθηκαν στο χώρο ένα χειμωνιάτικο κρυστάλλινο πρωινό να απολαύσουν τους πεσσούς κόντρα στο χιονισμένο Παγγαίο; Διασκέδασαν με τα επιχειρήματα φοιτητών νομικής στον ολάνθιστο χώρο νωρίς την άνοιξη χωρίς έναν μαύρο τοίχο να τους πλακώνει; Χαλάρωσαν στο forum στην εκδήλωση για το αυγουστιάτικο φεγγάρι. Σχέδια του Lemerle βλέπουν, και τοίχους ορθώνουν. Ας τους κάνουν beton armee, γιατί μέσες λύσεις. Και αυτό θα το περάσει το ΚΑΣ. 

Η πραγματικότητα παραμένει πως το μνημείο έχει ανάγκη από μια πολύ πιο σύνθετη μελέτη, από περισσότερες ειδικότητες. Καθόλου δε έχω πειστεί για την στατική συνεισφορά της προτεινόμενης λύσης. Το μνημείο κινδυνεύει και αρχαιολογικά και αισθητικά. Η Αθήνα κωφεύει, ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΕΠΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΗ.

Οι δύο περιπτώσεις ανάγλυφα παρουσιάζουν πως παρά την τήρηση των διαδικασιών και οι καλές και οι κακές προθέσεις βρίσκουν το δρόμο τους σε επικίνδυνα αποτελέσματα. Αθηνοκεντρική διοίκηση, αδύναμες εφορείες, διορισμένα συλλογικά όργανα μπορούν πολύ εύκολα να γίνουν καταστροφικός συνδυασμός (δε μειώνω τις επιτυχίες). Είναι ανάγκη στην παρούσα περίπτωση η ηγεσία του ΥΠΠΟΑ, να ξεπεράσει το σοκ και την οργή (αυτή ας μείνει για το πρόσωπο) και να ανοίξει το φάκελο της μελέτης του μνημείου για να σωθεί ό τι είναι δυνατόν, έστω και την ύστατη ώρα. 

Μια ακόμα παράσταση “για το πάπλωμα” (και με αρκετή δόση μικροκομματικής εκμετάλλευσης) ξεκίνησε από το βράδυ της Δευτέρας 22 Ιουνίου 2020, με φόντο τον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων.

Και ενώ όλα είχαν ξεκινήσει με μια αρκετά σοβαρή καταγγελία για την ποιότητα των εργασιών αναστήλωσης του (ενταγμένου στα μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO) αρχαιολογικού χώρου (με τους καταγγέλλοντες, μάλιστα, να δηλώνουν πως δεν θέλουν να έχουν σχέση με τα κόμματα παρά μόνο με την προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς), τελικά το πράγμα ξέφυγε εντελώς -με αφορμή…μια δήλωση περί “μαγκιάς”!

Όλα άρχισαν μετά την επίσκεψη της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη στον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων, το περασμένο Σάββατο.

Το πρωί της Τρίτης ο αρχαιολόγος Μιχάλης Λυχούνας προχώρησε (μέσα από το προφίλ του στο Facebook) σε μια πολύ σοβαρή καταγγελία σχετικά με τις εργασίες που εκτελούνται για την αναστήλωση της Βασιλικής Β’ των Φιλίππων.

Συγκεκριμένα, ο κ. Λυχούνας ανέφερε ότι, ενώ στην οικοδόμηση της Βασιλικής Β’ (κατά τον 6ο αιώνα μ.Χ.) χρησιμοποιήθηκε χονδρόκοκκο μάρμαρο Φιλίππων (το οποίο είχε βγει από τα λατομεία της περιοχής μας), η αναστήλωσή της πρόκειται να γίνει με Προκονήσιο μάρμαρο (η Προκόνησος είναι ένα νησί που βρίσκεται στην θάλασσα του Μαρμαρά)!

Μάλιστα, ο κ. Λυχούνας κατήγγειλε ότι η χρήση του Προκονήσιου μαρμάρου αποφασίστηκε με βάση την μελέτη για την αναστήλωση της Βασιλικής Β’ -μια μελέτη που εγκρίθηκε το 2018 από την Διεύθυνση Αναστήλωσης του υπουργείου Πολιτισμού (δηλ. επί των ημερών της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ), ενώ σημείωσε ότι αφενός έμαθε…από σπόντα για την μελέτη (και μάλιστα πολύ πρόσφατα), αφετέρου έχει ήδη ενημερώσει το Κέντρο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO για την μελέτη αυτή.

Και ενώ είχαμε ήδη ξεκινήσει μια έρευνα για να διαπιστώσουμε αν ισχύουν τα όσα κατήγγειλε ο κ. Λυχούνας, μια νεότερη ανάρτησή του (το βράδυ της ίδιας μέρας) άλλαξε εντελώς την ατζέντα συζήτησης!

Στην ανάρτησή του αυτή ο κ. Λυχούνας έκανε αναφορά σε μια στιχομυθία που είχε με την κ. Μενδώνη, στην διάρκεια της οποίας έγινε λόγος -από μεριάς του- για τις μελέτες αναστήλωσης. Η απάντηση που έλαβε ο κ. Λυχούνας από την υπουργό Πολιτισμού ήταν η εξής:

ΟΧΙ ΜΑΓΚΙΕΣ ΣΕ ΜΕΝΑ!

Όπως ήταν αναμενόμενο, μια τέτοια ατάκα δεν θα μπορούσε να μείνει “αναπάντητη” και ασχολίαστη, τόσο από τους φίλους του κ. Λυχούνα όσο και –κυρίως– από φίλους και υποστηρικτές του ΣΥΡΙΖΑ. Είναι χαρακτηριστικό ότι ήδη από το βράδυ της Δευτέρας τα μόνα ΜΜΕ που ασχολήθηκαν με το ζήτημα της (ούτως ή άλλως ατυχούς ατάκας περί) “μαγκιάς” ήταν αυτά που κατά παράδοση πρόσκεινται στον ΣΥΡΙΖΑ.

Η δική μας απορία, βέβαια, έχει να κάνει με το γεγονός ότι:

• αφενός οι εργασίες που προβλέπονταν να γίνουν στον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων (μετά την ένταξή του στον κατάλογο των μνημείων παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO) έχουν καθυστερήσει σε σημαντικό βαθμό (κάτι που έχει επισημανθεί πολλάκις από την τοπική επικαιρότητα)
• αφετέρου οι μελέτες για την αναστήλωση της Βασιλικής Β’ (στις οποίες προβλέπεται η χρήση ενός διαφορετικού τύπου μαρμάρου από αυτόν που είχε χρησιμοποιηθεί αρχικά) εκπονήθηκαν και εγκρίθηκαν από τις προηγούμενες ηγεσίες του υπουργείου Πολιτισμού -δηλ. επί των ημερών της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ.

Για αυτά τα θέματα θα απαντήσει, άραγε, κανείς από τον ΣΥΡΙΖΑ; Ή, απλά, θα αρκεστούμε στις ατάκες της κ. Μενδώνη;

Επίσκεψη με χαρακτήρα επιθεώρησης πραγματοποίησε το πρωί του Σαββάτου 20 Ιουνίου 2020 στον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη. Η επίσκεψη της υπουργού -η οποία συνοδευόταν (μεταξύ άλλων) από τον βουλευτή Καβάλας της ΝΔ Γιάννη Πασχαλίδη, τον αντιπεριφερειάρχη Καβάλας Κώστα Αντωνιάδη, τον πρόεδρο του παραρτήματος Ανατολικής Μακεδονίας του ΤΕΕ Απόστολο Παυλίδη και την προϊσταμένη της εφορείας αρχαιοτήτων Καβάλας Σταυρούλα Δαδάκη- εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο επισκέψεων-επιθεωρήσεων που πραγματοποιεί τις τελευταίες ημέρες η κ. Μενδώνη σε διάφορους αρχαιολογικούς χώρους σε ολόκληρη τη χώρα.

Η κ. Μενδώνη δήλωσε, μεταξύ άλλων, ότι η συντήρηση και η περαιτέρω ανάδειξη του Αρχαιολογικού Χώρου των Φιλίππων θα εισφέρει πολλά οφέλη στη τοπική κοινωνία, ενώ ζήτησε από τους τοπικούς φορείς του υπουργείου να επισπευσθούν οι ήδη εγκεκριμένες εργασίες -ούτως ώστε να ξεκινήσουν και τα υπόλοιπα έργα που έχουν προγραμματιστεί. Ενδεικτική είναι η ατάκα που χρησιμοποίησε η κ. Μενδώνη: “Πρέπει να κερδηθεί ο χαμένος χρόνος”.

Παράλληλα, η υπουργός Πολιτισμού υπογράμμισε την ανάγκη να προωθηθεί και να προβληθεί έτι περαιτέρω τόσο ο αρχαιολογικός χώρος όσο και το συνολικό προϊόν της περιοχής γύρω από αυτόν, αλλά και να αναζητηθούν επιπλέον πόροι για την διαχείριση του χώρου -μέσω χρηματοδοτικών προγραμμάτων.

Στην συνέχεια, η κ. Μενδώνη επισκέφτηκε το φρούριο της Καβάλας και τα γραφεία της τοπικής ΝΟΔΕ της ΝΔ, ενώ δεσμεύτηκε ότι θα επισκεφτεί σύντομα και την Θάσο.

Μονοήμερη περιοδεία στην Καβάλα θα πραγματοποιήσει, το Σάββατο 20 Ιουνίου 2020, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη. Η υπουργός θα επισκεφτεί το πρωί τον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων, ενώ το απόγευμα θα βρεθεί στα γραφεία της ΝΟΔΕ Καβάλας της ΝΔ.