Μπορεί φέτος το καλοκαίρι να συμπληρώνονται 10 χρόνια από την ημέρα που ο αρχαιολογικός χώρος των Φιλίππων εντάχθηκε στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO,

ωστόσο τα χρονίζοντα προβλήματα που σχετίζονται με το “αθάνατο ελληνικό δημόσιο” παραμένουν στη θέση τους!

Αφορμή για το σχόλιό μας αυτό αποτέλεσε η επερχόμενη άφιξη του κρουαζιερόπλοιου CELEBRITY INFINITY στο επιβατικό λιμάνι της Καβάλας “Απόστολος Παύλος” την Τετάρτη 25 Μαρτίου, και η πρόθεση μιας μερίδας επιβατών του να επισκεφτούν τον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίιππων,

μια πρόθεση όμως που έχει ήδη προσκρούσει στο ότι ο χώρος θα είναι κλειστός εκείνη την ημέρα, καθότι εθνική εορτή,

αλλά κυρίως διότι εδώ και χρόνια το προσωπικό που απαιτείται για την απρόσκοπτη και συνεχή λειτουργία του αρχαιολογικού χώρου δεν επαρκεί!

Το πρόβλημα αυτό δεν είναι καινούριο – αντιθέτως, το ότι ο αρχαιολογικός χώρος των Φιλίππων δεν ανοίγει όλες τις ώρες της ημέρας λόγω έλλειψης προσωπικού είναι γνωστό από πολύ καιρό προτού ενταχτεί στα Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.

Το θέμα όμως είναι πως, 10 χρόνια μετά από αυτήν την ένταξη, δεν βλέπουμε να έχουν αλλάξει και πολλά πράγματα όσον αφορά το πώς αντιμετωπίζει το ελληνικό κράτος τον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων.

Δεν μπορούμε να λέμε πως ζούμε σε μια χώρα και σε έναν τόπο που θέλει να ζήσει από την πολιτιστική του και αρχαιολογική του κληρονομιά,

δεν μπορούμε να λέμε πως ζούμε σε μια χώρα και σε έναν τόπο που θέλει να ζήσει από τον τουρισμό (Σχόλιο γράφοντος: Μια κατάσταση που προσωπικά μάς βρίσκει εντελώς αντίθετους, αλλά που δυστυχώς αποτελεί μια πραγματικότητα),

και να μην μπορούμε να αναδείξουμε τουλάχιστον τα Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς (ας μην πάμε παραπέρα, ας σταθούμε μόνο σε αυτά)

εξαιτίας των γνωστών αγκυλώσεων του ελληνικού κράτους που αρνείται είτε να προκηρύξει μόνιμες θέσεις προσωπικού είτε έστω να προχωρήσει πιο γρήγορα στη δημοσίευση προκηρύξεων για πρόσληψη έκτακτου προσωπικού.

Μετά από τόσα χρόνια, κάποια παθήματα έπρεπε να μας έχουν γίνει μαθήματα. Αλλά δυστυχώς δεν μας έχουν γίνει μαθήματα…

Η ανασκαφική έρευνα, που πραγματοποιεί η ομάδα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου στους Φιλίππους, συνεχίστηκε το καλοκαίρι του 2025, με πλούσια ευρήματα, μεταξύ των οποίων και τμήμα μαρμάρινου λέοντα μεγάλων διαστάσεων, που κοσμούσε το κρηναίο οικοδόμημα, το οποίο εντοπίζεται στο σημείο όπου συγκλίνουν οι δύο κύριες οδοί (βόρειος και νότιος deumanus). Επίσης βρέθηκαν, μεταξύ άλλων, δύο θραύσματα επιγραφών σε λατινική γραφή, οι οποίες κοσμούσαν το επιστύλιο, πιθανώς του κρηναίου, και αναφέρονται σε αυτό.

Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει σημερινή ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, η ανασκαφική έρευνα ξεκίνησε με την ολοκλήρωση της ανασκαφής στη στοά που βρίσκεται στη νησίδα 7, νότια του νότιου decumanus -κύριου οδικού άξονα της πόλης. Στο νότιο τοίχο της στοάς αποκαλύφθηκε θύρα, με σωζόμενο in situ μαρμάρινο κατώφλι.

Η ανασκαφή συνεχίστηκε ανατολικά του νότιου decumanus. Εντοπίστηκε η συνέχεια της μαρμαροστρωμένης οδού, καθώς και το ανατολικό τμήμα του cardo, του κάθετου δρόμου, ο οποίος ορίζει το ανατολικό όριο της νησίδας 7. Ανατολικά του cardo εντοπίστηκαν δυο χώροι από την επόμενη, στα ανατολικά, οικοδομική νησίδα. Η έρευνα επικεντρώθηκε στην πλήρη αποκάλυψη του κρηναίου οικοδομήματος, που εντοπίζεται στο σημείο όπου συγκλίνουν οι δύο κύριες οδοί (βόρειος και νότιος deumanus).

Φέτος -συνεχίζει η ανακοίνωση του ΥΠΠΟ- εντοπίστηκε το σύνολο της επιφάνειας, την οποία καταλάμβανε το κρηναίο οικοδόμημα. Αποκαλύφθηκε, επιπλέον, μέρος της μαρμαρόστρωσης της πλατείας, η οποία διαμορφώθηκε στο σημείο σύγκλισης των δύο οδών. Εντοπίστηκαν πλήθος μαρμάρινων ανάγλυφων μελών, που διαμόρφωναν τα σημεία παροχής νερού: πρόκειται για μαρμάρινα καμπύλα θωράκια, που ενώνονταν σε κογχωτή διάταξη. Κατέστη δυνατή η επανατοποθέτηση δύο τεμαχίων στην αρχική τους θέση, πλαισιώνοντας το θωράκιο που σώζεται κατά χώραν.

Τα φετινά ευρήματα της ανασκαφής είναι, κυρίως, κεραμική, χάλκινα νομίσματα, μετάλλινα αντικείμενα και μια ακέραια μαρμάρινη λεκανίδα. Βρέθηκαν, επίσης, δύο θραύσματα επιγραφών σε λατινική γραφή. Οι επιγραφές κοσμούσαν το επιστύλιο, πιθανώς του κρηναίου, και αναφέρονται σε αυτό. Η πρώτη επιγραφή διασώζει, σε μια σειρά με κεφαλαία γράμματα, το εξής: PHILIP. Η δεύτερη επιγραφή σώζεται σε δυο σειρές, σε λατινική γραφή και κεφαλαία γράμματα: στην πρώτη σειρά σώζεται το εξής P·NYMP και στη δεύτερη σειρά REI·PVB.

Κατά την ανασκαφή του νότιου decumanus εντοπίστηκε, σε πολύ καλή κατάσταση, τμήμα μαρμάρινου λέοντα μεγάλων διαστάσεων. Συγκεκριμένα, σώζεται ακέραια η κεφαλή του, με την πλούσια κώμη του, και τμήμα του λαιμού και του σώματός του. Η κεφαλή είναι στραμμένη προς τη δεξιά πλευρά του. Τα χαρακτηριστικά της κεφαλής του λέοντα σώζονται σε άριστη κατάσταση.

Ο μαρμάρινος λέοντας αποτελεί το τελευταίο εντυπωσιακό γλυπτό που εντοπίστηκε, από όσα κοσμούσαν την κρήνη. Αν και πιθανώς εντάσσεται στην αυτοκρατορική εποχή, φαίνεται να μη συνανήκει με κανένα από τα γλυπτά που αποκαλύφθηκαν τις προηγούμενες χρονιές. Η παρατήρηση αυτή ενισχύει την εντύπωση ότι η κρήνη, αν και αποτελούμενη από αρχιτεκτονικά στοιχεία ρωμαϊκής περιόδου (όπως δείχνουν και οι λατινικές επιγραφές στα αρχιτεκτονικά μέλη) και γλυπτά της ίδιας εποχής, έχει αναμορφωθεί και διακοσμηθεί με μία συλλογή ετερόκλητων, μεταξύ τους, στοιχείων. Η πρακτική αυτή ταιριάζει καλύτερα με μια περίοδο ιστορικισμού, στις αρχές της μέσης βυζαντινής περιόδου, χρονολόγηση η οποία ενισχύεται από σημαντικά κατασκευαστικά στοιχεία της κρήνης, αλλά και το γεγονός ότι έχει στηθεί πάνω από τις πλάκες του χώρου σύγκλισης των δύο οδών. Το σημείο αυτό των δύο οδών είναι βέβαιο ότι έχει αναμορφωθεί κατά τον πρώιμο μεσαίωνα. Την ίδια εικόνα έχουμε και από το σύνολο των κινητών ευρημάτων.

Διευθύντρια της ανασκαφής είναι η ομότιμη καθηγήτρια Βυζαντινής Αρχαιολογίας Ναταλία Πούλου και άμεσοι συνεργάτες ο αναπληρωτής καθηγητής Βυζαντινής Αρχαιολογίας Αναστάσιος Τάντσης, καθώς και ο ομότιμος καθηγητής Βυζαντινής Αρχαιολογίας Αριστοτέλης Μέντζος. Μέλη της ομάδας της ανασκαφής είναι οι υποψήφιοι διδάκτορες Βυζαντινής Αρχαιολογίας του ΑΠΘ Νικόλαος Θεοδωρίδης και Κωνσταντίνος – Μιχαήλ Γκανάτσας. Στην ανασκαφή συμμετείχαν προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές/φοιτήτριες του Τμήματος Ιστορίας – Αρχαιολογίας του ΑΠΘ, μια προπτυχιακή φοιτήτρια Αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ και μια προπτυχιακή φοιτήτρια Αρχαιολογίας από το Πανεπιστήμιο Université Paris-Nanterre της Γαλλίας.

Η ανασκαφή χρηματοδοτήθηκε με χορηγία από την εταιρεία RAYCAP.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης συνεχίζει τη δέσμευσή της για την προστασία και την ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, προχωρώντας στη χρηματοδότηση της Β’ φάσης των έργων που αποσκοπούν στην αναβάθμιση της εικόνας και της λειτουργικότητάς του αρχαιολογικού χώρου των Φιλίππων.

Με απόφαση που υπέγραψε ο Περιφερειάρχης κ. Χριστόδουλος Τοψίδης, το έργο ενισχύεται με το ποσό των 1.800.000 ευρώ, στο πλαίσιο συγχρηματοδότησης στο Πρόγραμμα «Ανατολική Μακεδονία, Θράκη 2021-2027» και στην Προτεραιότητα «Ολοκληρωμένη Χωρική Ανάπτυξη στην Περιφέρεια ΑΜΘ (ΕΤΠΑ)»

«Ο αρχαιολογικός χώρος των Φιλίππων είναι ενταγμένος στον κατάλογο των μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO και ως εκ τούτου υπάρχει μια ιδιαίτερη φροντίδα για την βελτίωση της λειτουργικότητας του μαζί με την ανάδειξη της ιστορικότητας και της αρχαιολογικής του αξίας. Είναι ένα μνημείο που κάθε χρόνο δέχεται χιλιάδες ξένους και Έλληνες επισκέπτες και αυτό το αναδεικνύει και ως ένα σημαντικό αναπτυξιακό πόρο για την Περιφέρειας ΑΜΘ» δήλωσε ο Περιφερειάρχης ΑΜΘ κ. Χριστόδουλος Τοψίδης μετά την υπογραφή της απόφασης.

Οι εργασίες της Β’ φάσης περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων:

• Διαμορφωμένα σημεία θέασης με καθιστικά και οριοθετημένες διαδρομές.
• Η περαιτέρω ανασκαφική ενοποίηση του χώρου με προτεραιότητα το αρχαίο δίκτυο πρόσβασης που σχετίζεται με το δίκτυο πρόσβασης επισκεπτών.
• Εργασίες καθαρισμού βλάστησης και αποκάλυψη τμημάτων μνημείων.
• Αποκατάσταση λιθοδομών και μικροστερεώσεις σε οχύρωση και κλίμακες.
• Πληροφοριακό υλικό δίγλωσσο σε έντυπη μορφή και έκδοση σε γραφή Braille.
• Δημιουργία ιστοσελίδας και συναφών υπηρεσιών.
• Προμήθεια μαρμάρου για την αποκατάσταση τμήματος της Ανατολικής Οχύρωσης και συμπλήρωση κλιμάκων της Βασιλικής Α’, καθώς και για την κατασκευή καθιστικών.

Με την ολοκλήρωσε και αυτών των εργασιών ο αρχαιολογικός χώρος των Φιλίππων θα γίνει ελκυστικότερος, για ακόμη περισσότερους επισκέπτες, συμβάλλοντας με αυτό τον τρόπο και στον εμπλουτισμό του τουριστικού προφίλ της Περιφέρειας ΑΜΘ αλλά και ενισχύοντας την επισκεψιμότητα της περιοχής καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Ολοκληρώθηκε την Παρασκευή 15 Σεπτεμβρίου 2023 η ανασκαφική έρευνα που πραγματοποιεί η ομάδα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου στους Φιλίππους υπό την διεύθυνση της καθηγήτριας Βυζαντινής Αρχαιολογίας Ναταλίας Πούλου και με άμεσους συνεργάτες τον επίκουρο καθηγητή Βυζαντινής Αρχαιολογίας Αναστάσιο Τάντση, καθώς και τον ομότιμο καθηγητή Βυζαντινής Αρχαιολογίας Αριστοτέλη Μέντζο.

Στην ανασκαφή έλαβαν μέρος 15 φοιτητές του ΑΠΘ (11 προπτυχιακοί, 2 μεταπτυχιακοί και 2 υποψήφιοι διδάκτορες). Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από τον τακτικό προϋπολογισμό και την Επιτροπή Ερευνών του ΑΠΘ.

Φέτος η ανασκαφή συνεχίστηκε ανατολικά της νότιας κύριας οδού (decumanus) στο σημείο που συναντά τον βόρειο άξονα της πόλης (τη λεγόμενη «Εγνατία»). Αποκαλύφθηκε η συνέχεια του μαρμαροστρωμένου δρόμου, στην επιφάνεια του όπου εντοπίστηκε νόμισμα (χάλκινος φόλλις) του αυτοκράτορα Λέοντος Στ’ (886-912), στοιχείο που βοηθά να προσδιοριστεί η διάρκεια χρήσης του δρόμου.

Στο σημείο σύγκλισης των δύο οδών φαίνεται να διαμορφώνεται μία διεύρυνση (πλατεία) στην οποία κυριαρχεί ένα πλούσια διακοσμημένο οικοδόμημα. Τα στοιχεία της περσινής ανασκαφής οδήγησαν τους ερευνητές στην υπόθεση ότεπρόκειτο για μία κρήνη. Τα ευρήματα της φετινής έρευνας επιβεβαιώνουν την άποψη αυτή και βοηθούν την ερευνητική ομάδα να κατανοήσει καλύτερα το σχήμα και τη λειτουργία της.

Η έρευνα του 2022 έφερε στο φως τμήμα του πλούσιου διακόσμου της κρήνης με εντυπωσιακότερο το άγαλμα που εικονίζει τον Ηρακλή αγένειο με νεανικό σώμα. Η πρόσφατη ανασκαφική έρευνα (2023) αποκάλυψε την κεφαλή άλλου αγάλματος: ανήκει σε μορφή αγένειου ανδρός με πλούσια κόμη την οποία επιστέφει ένα στεφάνι από φύλλα δάφνης. Η κεφαλή αυτή φαίνεται πως ανήκει σε άγαλμα του θεού Απόλλωνα. Όπως και το άγαλμα του Ηρακλή χρονολογείται κατά τον 2ο ή αρχές του 3ου αι. μ.Χ. και πιθανώς κοσμούσε την κρήνη, η οποία έλαβε την τελική της μορφή κατά τον 8ο έως τον 9ο αιώνα.

Σύμφωνα με τις ερευνητικές πηγές, αλλά και από τα αρχαιολογικά δεδομένα, είναι γνωστό ότι στην Κωνσταντινούπολη αγάλματα κλασικής και ρωμαϊκής περιόδου κοσμούσαν κτήρια και χώρους δημόσιας χρήσης έως την ύστερη βυζαντινή περίοδο.

Το εύρημα αυτό ενισχύει την υπόθεση που είχε διατυπώσει η ομάδα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου το 2022 σχετικά με τον τρόπο διακόσμησης των δημόσιων χώρων στις σημαντικές πόλεις της Βυζαντινής αυτοκρατορίας μεταξύ των οποίων και οι Φίλιπποι.

Η ανασκαφή θα συνεχιστεί και την επόμενη χρονιά.

Με πληροφορίες από ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Καβάλας με ανακοίνωση της ενημερώνει το κοινό, ότι από Δευτέρα 26/2/2024 έως Παρασκευή 1/3/2024, η ανατολική είσοδος (από την πλευρά του θεάτρου) προς τον αρχαιολογικό χώρο Φιλίππων δεν θα λειτουργεί λόγω εργασιών που θα εκτελεστούν στο πλαίσιο του έργου της εγκατάστασης πυρόσβεσης στον χώρο.

Οι επισκέπτες θα εισέρχονται στο χώρο από το Μουσείο, όπου και θα εκδίδεται το εισιτήριο.

Τηλ. Επικοινωνίας : 2510 516251.

Στο πλαίσιο διερεύνησης υποθέσεων που αφορούν σε παράβαση της νομοθεσίας για την προστασία των αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς, αστυνομικοί του Τμήματος Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Αρχαιοτήτων της Διεύθυνσης Ασφάλειας Θεσσαλονίκης, απογευματινές ώρες χθες (18-01-2024), κατέλαβαν ημεδαπό άντρα εντός κηρυγμένου αρχαιολογικού χώρου στους Φιλίππους Καβάλας, να διερευνά το έδαφος, με χρήση ανιχνευτή μετάλλων και σκαπτικού εργαλείου (φτυάρι), προς ανακάλυψη αρχαιοτήτων.

Πρόκειται για 39χρονο, ο οποίος διαπιστώθηκε ότι κατείχε μεταλλική λαβή αγγείου που μόλις είχε ανασύρει από το έδαφος.

Επιπρόσθετα, στην οικία του ιδίου σε χωριό της Καβάλας, αλλά και στην πατρική του οικία κατείχε (11) χάλκινα αρχαία νομίσματα που εμπίπτουν στις προστατευτικές διατάξεις του νόμου περί αρχαιοτήτων, σύμφωνα με γνωμάτευση αρμόδιου αρχαιολόγου και (14) αντικείμενα που χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης.

Κατασχέθηκαν ανιχνευτής μετάλλων, ακουστικά και σκαπτικό εργαλείο που χρησιμοποιούσε ο δράστης και θα αποσταλούν στην Εισαγγελία Πλημμελειοδικών Καβάλας ως πειστήρια, ενώ τα (26) συνολικά ανευρεθέντα αντικείμενα θα παραδοθούν στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Καβάλας για αρχαιολογική, ιστορική και εμπορική εκτίμηση.

Ο συλληφθείς, με τη δικογραφία που σχηματίστηκε σε βάρος του, θα οδηγηθεί στην αρμόδια δικαστική Αρχή.

Αναδημοσίευση από το makthes.gr (αρθρογράφος: Βιολέτα Φωτιάδη)

Όσα ήρθαν στο φως από τις ανασκαφικές έρευνες στην αρχαία πόλη των Φιλίππων, το σημαντικότερο αρχαιολογικό χώρο της Ανατολικής Μακεδονίας, παρουσίασε η Προϊστάμενη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καβάλας-Θάσου, Σταυρούλα Δαδάκη από το βήμα της 35^ης διοργάνωσης του συνεδρίου για το αρχαιολογικό έργο στη Μακεδονία και τη Θράκη.

Η κ. Δαδάκη έκανε λόγο για ευρήματα σε τρία σημεία του αρχαιολογικού χώρου τα οποία, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνουν μαρμάρινες πλάκες στην λεγόμενη Εγνατία οδό, κατασκευή που θεωρείται υδατόπυργος, βάσεις κιόνων και ένας κίονας αλλά και τμήματα άλλων κιόνων, διάκοσμοι, οικιστική φάση με αποθηκευτικό – βιοτεχνικό χαρακτήρα, οικοδόμημα μεγάλων διαστάσεων και τάφοι που αφορούν σε ταφές ενηλίκων αλλά και παιδιών.

«Οι ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν επιβεβαιώνουν την εικόνα καταστροφής της πόλης από τους σεισμούς, φέροντας ωστόσο σοβαρά ερωτήματα για την αποτίμηση αυτής της καταστροφής και για τη διαχείρισή της και ανατρέπουν οριστικά τη θεωρία εγκατάλειψης της πόλης μετά την πρώτη καταστροφή. Τα νέα αρχαιολογικά δεδομένα καταδεικνύουν την κατασκευή κτιρίων και διαμορφώσεων του δημόσιου χώρου για να καλύψουν τις ανάγκες των κατοίκων της μεσοβυζαντινής περιόδου. Αποκαλύπτουν ακόμα ένα σημαντικό κτίριο σε θέση κομβική δίπλα στη λεγόμενη «φυλακή» του Αποστόλου Παύλου», είπε χαρακτηριστικά η κ. Δαδάκη.

Αναλυτικά όσα ανέφερε η Έφορος Αρχαιοτήτων Καβάλας – Θάσου για τα ευρήματα από τις ανασκαφικές έρευνες:

«Το ανεσκαμμένο τμήμα της αρχαίας πόλης των Φιλίππων είναι αποτέλεσμα δύο μεγάλων ανασκαφικών προγραμμάτων. Με τις ανασκαφές αυτές αποκαλύφθηκε το θέατρο, η οχύρωση της πόλης και η οχύρωση της πόλης του Μακεδόνα βασιλιά Φίλιππου, το πολιτικό, διοικητικό και εμπορικό κέντρο της colonia Philippensis, το χριστιανικό κέντρο της πόλης του Απόστολου Παύλου, σύνολο 60 στρέμματα από τα 400, μίας πολλά υποσχόμενης πόλης της ύστερης αρχαιότητας αλλά κατακερματισμένης από σύγχρονους δρόμους, τμηματικές περιφράξεις κ.α.

Το έργο που εκτελείται στην παρούσα φάση με τίτλο «Αναβάθμιση Αρχαιολογικού Χώρου Φιλίππων», ενταγμένο στο επιχειρησιακό πρόγραμμα της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης, περιλαμβάνει πλήθος εργασιών όπως αποχωματώσεις, απομακρύνσεις μπάζων και ανασκαφική ενοποίηση του ανασκαμμένου χώρου που σκοπεύουν στην λειτουργική αναβάθμιση του αρχαιολογικού χώρου.

Στην παρούσα ανακοίνωση παρουσιάζονται τα αποτελέσματα των ανασκαφικών εργασιών σε τρία σημεία. Σε τμήμα της λεγόμενης Εγνατίας οδού, σε τμήμα της εμπορικής οδού και το τμήμα μεταξύ forum και Βασιλικής Α’.

H λεγόμενη Εγνατία οδός έχει ανασκαφεί σε μήκος 300 μέτρα κατά μήκους του forum από και κατά μήκους του Οκταγώνου και των ανατολικών νησίδων.

Η ολοκλήρωση της ανασκαφής τμήματός της αποκάλυψε σωζόμενες στη θέση τους τις μαρμάρινες πλάκες του οδοστρώματος οι οποίες φέρουν βαθιές αυλακώσεις, 12 τον αριθμό. Πάνω από αυτές εντοπίστηκε ένα παχύ στρώμα υλικών, ενός μεταγενέστερου επιπέδου κυκλοφορίας.

Στο βόρειο άκρο του δρόμου εντοπίστηκε κατασκευή σωζόμενου ύψους 9,5 μέτρων από τη βάση της οποίας ξεκινούν οι αυλακώσεις και προχωρούν προς τη νότια πλευρά του δρόμου. Όλα τα παραπάνω συνηγορούν στο συμπέρασμα ότι η κατασκευή μαζί με τις αυλακώσεις σχετίζονται με τη μεταφορά νερού. Η ταύτισή της με υδατόπυργο θεωρείται λογική.

Το ανεσκαμμένο τμήμα της λεγόμενης εμπορικής οδού βρίσκεται μεταξύ της νότιας πλευράς του forum και της εμπορικής αγοράς. Μεσολαβεί άσκαφτο τμήμα και το υπόλοιπο προς τα ανατολικά τμήμα της ανασκάφτηκε σχεδόν στο σύνολο ως τη διαγώνια οδό. Η ανασκαφική έρευνα του άσκαφτου τμήματος ξεκίνησε από δυτικά προς ανατολικά χωρίς να έχει ολοκληρωθεί.

Στη νότια πλευρά εντοπίστηκαν δύο βάσεις κιόνων κι ένας ακέραιος κίονας πεσμένος στην επιφάνεια του δρόμου, δίπλα στη βάση του. Προφανώς ανήκουν στη στοά που αναπτύσσεται στη νότια πλευρά του δρόμου. Γύρω από τις βάσεις των κιόνων αποκαλύφθηκε μεταγενέστερη οικιστική φάση με αποθηκευτικό – βιοτεχνικό χαρακτήρα.

Στη βόρια πλευρά του δρόμου αποκαλύφθηκε τμήμα οικοδομήματος μεγάλων διαστάσεων. Μεταξύ άλλων βρέθηκε πως το οικοδόμημα έφερε πλούσιο διάκοσμο τμήματα του οποίου εντοπίστηκαν πεσμένα σε διαφορετικά επίπεδα. Ξεχωρίζουν τμήματα από τουλάχιστον τρεις κίονες εκ των οποίων οι δύο είναι από πράσινο θεσσαλικό λίθο και τμήμα από περιρραντήριο με αναπαράσταση δελφινιού και μια κεφαλή από γυναικείο άγαλμα. Το οικοδόμημα έχει τουλάχιστον δύο οικοδομικές φάσεις. Στη δεύτερη φάση του διαμορφώνεται στο βόρειο τμήμα του στεγασμένος χώρος που λειτουργούσε ως νέο οικοδόμημα. Για τις ανάγκες αυτές ο χώρος χωρίζεται σε δύο τμήματα μέσω ενός τοίχου που φέρει στο κέντρο του ημικυκλική κόγχη που λειτουργεί ως δεξαμενή άντλησης του νερού. Η δεξαμενή συγκέντρωσης του νερού τοποθετείται στο χώρο πίσω από τη δεξαμενή άντλησης. Πρόκειται για μία μικρή κρήνη που εξυπηρετούσε τις ανάγκες των κατοίκων και των επισκεπτών της πόλης. Στο δάπεδο του χώρου εντοπίζονται τουλάχιστον δύο φάσεις. Στην πρώτη φάση το δάπεδο κοσμείται με μαρμάρινο δάπεδο με διάφορα πολύχρωμα μάρμαρα»

Ανάμεσα σε όσα ακόμα αποκάλυψαν οι ανασκαφικές έρευνες βρίσκονται και 15 τάφοι που εντοπίστηκαν, με τους περισσότερους να σχετίζονται με ταφές ενηλίκων ενώ δύο αφορούσαν παιδικές ταφές. Σε κάποιες περιπτώσεις οι τάφοι ορίζονται από λίθους. Σε έναν ακόμα τάφο που ανακαλύφθηκε βρέθηκε και ένα χάλκινο νόμισμα στην περιοχή του στόματος του νεκρού.

Σε έναν ανοικτό, ιστορικό χώρο, όπως αυτός της αρχαίας αγοράς των Φιλίππων, απόλυτα ταυτισμένο με την κοινωνική ζωή, επίκεντρο της εμπορικής δραστηριότητας, αλλά και χώρο όπου διαδραματίστηκαν σημαντικά γεγονότα της εποχής, μαθητές δημοτικών σχολείων της Καβάλας συμμετείχαν σε μια δράση που υλοποίησε το Κέντρο Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία (ΚΕΠΕΑ) Φιλίππων.

Στόχος της δράσης ήταν να αναδειχθεί η σπουδαιότητα της προσφοράς, της αυθεντικής διάδρασης και της αχρήματης σχέσης μεταξύ των ανθρώπων. Μάλιστα, όπως επισημαίνει σε δήλωσή της η προϊσταμένη του ΚΕΠΑ Φίλιππων Δρ. Ελένη Αντωνάρα «σε μια εποχή όπου η κοινωνική συνοχή δοκιμάζεται και η ανάγκη για επαφή, επικοινωνία, ανάπτυξη κοινωνικών δικτύων είναι μεγάλη, η καλλιέργεια της αχρήματης ανταλλαγής κρίνεται πολύ σημαντική».

Στο πλαίσιο της δράσης μαθητές και μαθήτριες περιηγήθηκαν στον χώρο της αγοράς της αρχαίας πόλης των Φιλίππων και αναβίωσαν την αρχαία εμπορική οδό στήνοντας μαγαζάκια και πάγκους, όχι όμως για να πουλήσουν, αλλά για να χαρίσουν δικά τους αγαπημένα βιβλία.

Επίσης, κοντά στον χώρο όπου σύμφωνα με τις ανασκαφές βρισκόταν η βιβλιοθήκη, στην ανατολική πλευρά της αρχαίας αγοράς των Φιλίππων, υλοποιήθηκαν εργαστήρια φιλαναγνωσίας με τίτλο «Περπατώ περπατώ στην αρχαία αγορά, βιβλίο βιβλίο είσαι εδώ;» με δραστηριότητες εμπνευσμένες και βασισμένες στα βιβλία του Αντώνη Παπαθεοδούλου «Αμάλια», και των Αντώνη Παπαθεοδούλου και Δικαίου Χατζηπλή «Χαριστική βιβλιοθήκη».

Η δράση πρόσφερε στα παιδιά έμπνευση για το πώς να «διαλαλούν» όμορφα και ποιητικά τα βιβλία τους, αλλά και πώς να χαρίζουν βιβλία με την καρδιά τους. Δημιούργησαν αφίσα κάνοντας κολάζ με τους αγαπημένους ήρωες να περιδιαβαίνουν την αρχαία αγορά και έκαναν επίκληση στη… θεά τύχη, την προστάτιδα της αρχαίας πόλης, να τους φέρει το καλύτερο δυνατό βιβλίο, διαφορετικό για τον καθένα, μιας και καθένας είναι μοναδικός.

Με το τέλος της δράσης τα παιδιά φεύγοντας, πήραν μαζί τους νέους χάρτινους φίλους και ήρωες, όπως την Αμάλια και τον Σοφοκλή, ενώ το βιβλίο που τους… διάλεξε θα συνοδεύει εμπειρίες, γνώσεις, συναισθήματα από ένα φανταστικό ταξίδι σε μια άλλη εποχή, από ένα αλλιώτικο παζάρι για παιδιά.

Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε με τη συνεργασία του Περιφερειακού Κέντρου Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού της Περιφερειακής Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (ΠΕΚΕΣ ΑΜΘ) και της Εφορείας αρχαιοτήτων Καβάλας – Θάσου, με θέμα «ανταλλακτικό – χαριστικό παζάρι βιβλίου στην αρχαία αγορά».

Στη δράση που υλοποιήθηκε στις αρχές και τα τέλη Δεκεμβρίου συμμετείχαν το 9ο και 11ο δημοτικά σχολεία Δράμας, το δημοτικό σχολείο Παληού Καβάλας, το δημοτικό σχολείο Φιλίππων, το δημοτικό σχολείο Αμυγδαλεώνα, το δημοτικό σχολείο Μελισσοκομείου του δήμου Παγγαίου και το 24ο δημοτικό σχολείο Καβάλας.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

– Τις φωτογραφίες παραχώρησε το ΚΕΠΑ Φιλίππων

Άρθρο του Μιχάλη Λυχούνα στην εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Η UNESCO, τμήμα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, όπως φανερώνουν και τα δύο πρώτα γράμματα, ιδρύθηκε το 1945, στην προσπάθεια της διεθνούς κοινότητας, μετά τον αποτρόπαιο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, να διαμορφώσει μια νέα διεθνή έννομη τάξη. Διαδέχθηκε έναν αντίστοιχο φορέα της Κοινωνίας των Εθνών, με στόχο να προάγει τη διεθνή ειρήνη μέσα από συνεργασίες σε ζητήματα εκπαίδευσης, επιστημών και πολιτισμού. Ανάμεσα στην πλειάδα των δράσεων κεντρική παραμένει η υποστήριξή της στην επίτευξη των στόχων της βιώσιμης ανάπτυξης, όπως περιγράφονται στην Ατζέντα 2030 και έχει υιοθετήσει η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 2015.

Ιδιαίτερα γνωστός στην Ελλάδα είναι ο οργανισμός στον χώρο του πολιτισμού, έχοντας επιτύχει τη σύνταξη πλειάδας διεθνών συμβάσεων, με κορυφαία εκείνη του 1972 για την προστασία της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς. Απότοκός της είναι η δημιουργία του καταλόγου μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς, στον οποίο εγγράφονται θέσεις, χώροι και μνημεία εξέχουσας για την παγκόσμια κοινότητα σημασίας. Η χώρα μας διαθέτει 18-16 μνημεία πολιτισμού και δύο μεικτά (Αγ. Όρος και Μετέωρα). Δεν θα μας απασχολήσει εδώ ούτε η έλλειψη στρατηγικής για ένταξη νέων μνημείων και με γεωγραφικά κριτήρια (είναι αδιανόητο ότι δεν υπάρχει μνημείο από την Κρήτη), ούτε η αδυναμία να σπάσει το στερεότυπο Αρχαιότητα/Βυζάντιο με την εγγραφή κάποιας έκφρασης του νεότερου ελληνισμού, όπως για παράδειγμα της νεοκλασικής αρχιτεκτονικής της Αθήνας.

Το παρόν σημείωμα είναι αφιερωμένο στη λειτουργία των εγγεγραμμένων μνημείων. Τι είναι τελικά αυτή η διάκριση για τα μνημεία; Ένα μέτριο, αν κρίνουμε εκ του αποτελέσματος, εργαλείο προβολής; Μια έκφραση κομπορρημοσύνης χωρίς βάθος και ουσία, επειδή ανήκουν στην πρώτη κατηγορία και απολαμβάνουν παγκόσμια αναγνώριση; Τι κέρδισαν από αυτήν η Κέρκυρα ή οι Φίλιπποι, για να αναφερθώ στις δύο τελευταίες εγγραφές; Ποια είναι η σημασία για τις τοπικές κοινωνίες, η υποστήριξη των οποίων στη διαδικασία της εγγραφής είναι πλέον απαραίτητη; Και το βασικότερο, τι συνεισφέρει και πόσο προωθεί μια τέτοια διάκριση τους υψηλούς σκοπούς του παγκόσμιου οργανισμού για τη διεθνή κοινότητα και το μέλλον του πλανήτη;

Η πραγματικότητα, όσο σκληρή και αν είναι, παραμένει μία. Η εγγραφή, όπως γίνεται και όπως τη διαχειρίζονται οι δημόσιοι φορείς, με πρώτο το ΥΠΠΟΑ, και οι τοπικές κοινωνίες, δεν έχει κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα. Ούτε οι επιπλέον δεσμεύσεις που θέτει ο οργανισμός τηρούνται, και το κυριότερο, ούτε οι αρχές του οργανισμού διασπείρονται στην κοινότητα. Με άλλα λόγια, το μνημείο θεωρείται πως πηγαίνει στον κόσμο, αλλά ο οργανισμός και οι αρχές του δεν φτάνουν στην κοινότητα. Η διαχείριση παραμένει εντός του πλαισίου του νόμου περί αρχαιοτήτων (Ν. 3028/2002) στην κλασική φόρμα του αποκλεισμού, για την κοινωνία, αλλά χωρίς την κοινωνία.

Ενδεικτικό είναι ότι πουθενά δεν έχει συσταθεί φορέας διαχείρισης. Οι πρακτικές παραμένουν αντίστοιχες με εκείνες των μνημείων που δεν έχουν τη συγκεκριμένη πιστοποίηση. Πρόκειται για προστασία με κυρίαρχο το αίτημα της τουριστικής κατάχρησης, που έχει επιβληθεί τις τελευταίες δεκαετίες. Μετατροπή των χώρων και των μνημείων σε μηχανισμούς απορρόφησης ευρωπαϊκών κονδυλίων για τη δημιουργία προσωρινής απασχόλησης και αρχαιολογικών Disneyland. Υποβιβασμός του παιδευτικού και πολιτιστικού τους χαρακτήρα, που αναδεικνύεται πλέον μόνο εκ του υστερήματος των στελεχών, τα οποία έχουν μετατραπεί σε απλούς διαχειριστές έργων ΕΣΠΑ.

Αν τούτο συμβαίνει στον πυρήνα της αποστολής των μνημείων, γίνεται αντιληπτό πως ο ρόλος τους ως φάρου για τις αρχές του διεθνούς οργανισμού είναι απολύτως υποβαθμισμένος. Σε ποιον χώρο ή μνημείο υπάρχει μια αναφορά στην ιστορία και στους φιλόδοξους στόχους της UNESCO; Ποιος φορέας διοργάνωσε ημερίδα για την Ατζέντα 2030 σε μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς; Τι μυρίστηκαν οι κάτοικοι των Κρηνίδων και του Δήμου Καβάλας ή Κέρκυρας για το παρελθόν και το μέλλον τέτοιου είδους διακυβερνητικών και διακρατικών πρωτοβουλιών; Τίποτε! Και αυτό δεν αλλάζει με την αναγγελία συνεδρίων στην Αθήνα, για προφανείς λόγους ανυπαρξίας της χώρας στον οργανισμό.

Η απουσία κέντρων επισκεπτών σε χώρους και μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς με προσανατολισμό τον οργανισμό και τις αρχές του φανερώνει τόσο την απουσία πραγματικού ενδιαφέροντος της χώρας για ουσιαστική συμμετοχή στα μεγάλα ζητήματα του μέλλοντος, όσο και απουσία από τις διεργασίες για συλλογικές λύσεις και διεθνή οργάνωση με σκοπό την ειρήνη. Αυτό πρέπει να αλλάξει. Η UNESCO να γίνει περισσότερο παρούσα στη χώρα, κυρίως μέσα από τους πρεσβευτές της, τα μνημεία που αναγνώρισε, αλλά και η Ελλάδα να γίνει δυναμικότερος παράγοντας εντός του διεθνούς οργανισμού. Τούτο δεν είναι και δεν μπορεί να αποτελεί ούτε κοσμικότητα ούτε πολυτέλεια, αλλά πραγματική ανάγκη σε έναν σύνθετο κόσμο, σε έναν πλανήτη με μεγάλα προβλήματα.

* Ο κ. Μιχάλης Λυχούνας είναι αρχαιολόγος. Καταθέτει τις σκέψεις αυτές μετά τη συμμετοχή του σε σεμινάριο στο Ερκολάνο της Ιταλίας, που διοργάνωσε το περιφερειακό γραφείο της UNESCO στη Βενετία, με θέμα τον ρόλο του Κέντρου Επισκεπτών σε μνημεία UNESCO (29/9-2/10).

Συμπληρώνονται πέντε χρόνια από την ημέρα που ο αρχαιολογικός χώρος των Φιλίππων ανακηρύχθηκε Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ.

Για πόσο ακόμη ο Δήμαρχος Καβάλας θα αγνοεί και θα αφήνει αναξιοποίητο αυτόν τον ανεκτίμητο “θησαυρό” του τόπου μας;

Το Μνημείο ΟΥΝΕΣΚΟ των Φιλίππων είναι η ευκαιρία μας για να γίνουμε γνωστοί σε ολόκληρο τον κόσμο και για να προσελκύσουμε πολύ περισσότερους επισκέπτες από ολόκληρο τον κόσμο.

Πολύ περισσότερο είναι “η μεγάλη ευκαιρία” για την περιοχή του πρώην Δήμου Φιλίππων να αναπτυχθεί και να αποκτήσει μία νέα οικονομική δραστηριότητα, που θα φέρει νέα έσοδα και νέες θέσεις εργασίας για τους δημότες μας.

Αυτά όμως δεν θα συμβούν από μόνα τους.

Χρειάζεται ειδικό σχέδιο, σκληρή δουλειά και συστηματική προσπάθεια από τη διοίκηση του Δήμου Καβάλας, που θα εμπνεύσει και θα ενσωματώσει το σύνολο της τοπικής κοινωνίας και των τοπικών φορέων.

Όσο αργούμε, χάνουμε έσοδα και ευκαιρίες…