Τριγμούς στα θεμέλια του σχεδίου “Ελευθερία” για τον εμβολιασμό κατά του κορωνοϊού SARS-COV-2 προκάλεσε (και αναμένεται να συνεχίσει να προκαλεί) η σύσταση της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών για χορήγηση του εμβολίου της AstraZeneca (1η δόση) μόνο σε πολίτες άνω των 60 ετών.

Η σύσταση αυτή, σύμφωνα με τα όσα δήλωσε το απόγευμα της Δευτέρας 14 Ιουνίου 2021 η πρόεδρος της Επιτροπής, καθηγήτρια Μαρία Θεοδωρίδου, αποδίδεται στην υποχώρηση του ιικού φορτίου στη χώρα μας και στον μικρότερο κίνδυνο νοσηλείας από CoViD-19. Σύμφωνα με την ίδια, “τους προηγούμενους μήνες ο κίνδυνος σοβαρής νόσησης ήταν σαφώς μεγαλύτερος και για τον λόγο αυτό δεν είχε αποκλειστεί η συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα από αυτό το εμβόλιο. Στην παρούσα φάση μπορούμε να συστήσουμε τον εμβολιασμό με AstraZeneca σε άτομα άνω των 60 ετών, στα οποία το όφελος υπερτερεί σαφώς του κινδύνου για θρόμβωση.”

Η σύσταση αυτή δεν ισχύει υποχρεωτικά για τους 470.000 πολίτες που έχουν ήδη εμβολιαστεί με την 1η δόση του εμβολίου της AstraZeneca, καθώς ναι μεν αυτοί μπορούν να λάβουν κανονικά τη 2η δόση, πλην όμως, ανοίγεται “παράθυρο” για όσους επιθυμούν να επιλέξουν κάποιο άλλο σκεύασμα για την ολοκλήρωση του εμβολιασμού τους.

Ειδικότερα, από τη Δευτέρα 21 Ιουνίου, για όσους εκδήλωσαν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες μετά την πρώτη δόση εμβολίου, όπως θρομβώσεις, είτε πάσχουν από ειδικά ιατρικά προβλήματα, προσφέρεται η δυνατότητα αίτησης από τον θεράποντα ιατρό τους για αλλαγή της δεύτερης δόσης και, εφόσον το εγκρίνει η επιτροπή που θα αξιολογεί τα σχετικά αιτήματα, να επιλέξουν άλλο εμβόλιο.

Ωστόσο, η Επιτροπή διατηρεί τη σύσταση ολοκλήρωσης του εμβολιασμού με το ίδιο εμβόλιο, δεδομένου ότι στη δεύτερη δόση ο κίνδυνος της σπάνιας ανεπιθύμητης ενέργειας συνδυασμού θρομβοπενίας με θρόμβωση είναι πολύς χαμηλός, μόλις 1,3 περιστατικά ανά 1 εκατομμύριο δόσεις. Επιπλέον, όπως επεσήμανε ο Γενικός Γραμματέας Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, κ. Μάριου Θεμιστοκλέους, στις 270.000 δεύτερες δόσεις με AstraZeneca στην Ελλάδα δεν έχει καταγραφεί κάποιο περιστατικό συναγερμού.

Σύμφωνα με τον κ. Θεμιστοκλέους, όσοι ενήλικες κάτω των 60 ετών έχουν προγραμματίσει ραντεβού για την πρώτη δόση με το εμβόλιο της βρετανοσουηδικής φαρμακευτικής εταιρείας, θα λάβουν ενημερωτικό sms με τη σχετική απόφαση και την επιλογή αλλαγής εμβολίου, εφόσον το επιθυμούν. Σημειώνεται ότι η σύσταση αφορά 1.300 περίπου ραντεβού κάτω των 60 ετών για πρώτη δόση με AstraZeneca, ενώ για τα 500 αντίστοιχα ραντεβού ατόμων από μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες δεν προβλέπεται αλλαγή, παρά μόνο εφόσον συντρέχουν συγκεκριμένοι λόγοι.

του Μιχάλη Σωτηρόπουλου, παθολόγου

Μόλις έγινε γνωστό ότι η ηλικιακή ομάδα 60-64 πρόκειται να εμβολιαστεί εμβόλιμα με το εμβόλιο της ASTRA- Οξφόρδης πολλοί φίλοι ρωτάνε πόσο καλό είναι αυτό το εμβόλιο κι αν πρέπει να το κάνουν.

Καταρχήν να πούμε πως ένα εμβόλιο που παίρνει τελικά άδεια από τους φορείς είναι σίγουρα αποτελεσματικό και ασφαλές. Άλλωστε από τις 137 προσπάθειες για δημιουργία εμβολίου πολύ λίγες έφτασαν στην παραγωγική αλυσίδα τελικά αφού εκπλήρωσαν πολύ υψηλές απαιτήσεις. Σε σύγκριση με το εμβόλιο της Pfizer και Moderna, χρησιμοποιεί μια άλλη τεχνική που μάλλον ομοιάζει με αυτή του Ρωσικού. Όλα αυτά είναι εμβόλια που μεταφέρουν στον άνθρωπο ένα μικρό κομμάτι RNA του ιού, μόνο που στο εμβόλιο της ASTRA αυτό δεν βρίσκεται σε μια σταγόνα λίπους αλλά σε έναν εξασθενημένο ιό «κοινού κρυολογήματος» τον οποίο χρησιμοποιεί ως όχημα για να μπορέσει να μπει στα κύτταρα μας.

Ψιλά γράμματα θα μου πείτε. Αυτό που έχει σημασία είναι το πόσο αποτελεσματικό είναι. Οι μελέτες, λοιπόν, καταλήγουν ότι το εμβόλιο της ASTRA προσφέρει συνολική προστασία γύρω στο 70-75%. Μετά την πρώτη δόση η προστασία που προσφέρει φτάνει γύρω στο 50%.

Βρετανικές μελέτες δείχνουν ότι εάν η δεύτερη δόση γίνει στις 12 εβδομάδες (και όχι στις 4 που γίνεται συνήθως) η προστασία μπορεί να φτάσει πάνω από 80% και είναι αρκετά μακροχρόνια.

Σε σύγκριση με το εμβόλιο της Pfizer που η αποτελεσματικότητα φτάνει πάνω από το 90% μπορεί να δείχνει να υπολείπεται, αλλά προστασία 70-80% είναι πολύ καλό αποτέλεσμα, ας μην ξεχνάμε ότι το αντιγριπικό εμβόλιο υπάρχουν χρονιές που η προστασία που προσφέρει φτάνει μετά βίας το 55-60%. Σε κάθε περίπτωση ακόμα και στην περίπτωση που νοσήσει ένας εμβολιασμένος, το εμβόλιο τον προστατεύει από βαριά νόσο και ανάγκη νοσηλείας.

Το θέμα που προέκυψε σε σχέση με τις ηλικίες πάνω από 65 δημιουργήθηκε διότι κατά τις μελέτες του εμβολίου, οι ηλικιακές αυτές ομάδες στρατολογήθηκαν αργότερα και έτσι προς στιγμήν δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για την αποτελεσματικότητα του εμβολίου σε αυτές. Όλα δείχνουν πως σε λίγες εβδομάδες τα δεδομένα θα είναι ικανοποιητικά και σε μεγάλες ηλικίες αλλά μέχρι τότε πρέπει να ακολουθήσουμε τις οδηγίες.

Οι κύριες διαφορές με το εμβόλιο της Pfizer είναι η φτηνή τιμή του (γύρω στα 3-4 ευρώ η δόση σε σχέση με τα 15-18 ευρώ της Pfizer και στα 35 ευρώ της Moderna) και ότι δεν χρειάζεται την πολύ ισχυρή ψύξη των -70οC αλλά μπορεί να διατηρηθεί σε κοινό ψυγείο μέχρι και 6 μήνες! Έτσι είναι ένα πολύ εύκολα διαχειρίσιμο εμβόλιο που μπορεί να γίνει κατ οίκον ή σε ένα ιδιωτικό ιατρείο.

Πρέπει να καταλάβουμε πως εν καιρώ πανδημίας η ευκολία στη διανομή έχει τόση σημασία όσο και η αποτελεσματικότητα ενός εμβολίου. ‘Έτσι το εμβόλιο της Pfizer είναι εξαιρετικό στην προστασία των πολύ ευπαθών ομάδων, των ηλικιωμένων και των υγειονομικών της πρώτης γραμμής, αλλά το εμβόλιο της Astra είναι εξαιρετικό στον γρήγορο εμβολιασμό μεγάλων πληθυσμών αφού μπορεί να διακινηθεί γρήγορα και εύκολα.

Με απλά λόγια το εμβόλιο της Pfizer (και Moderna) είναι καλό να χορηγείται στις ομάδες με υψηλότερο κίνδυνο και αυτό της ASTRA σε όλους τους άλλους! Και τα δύο, άλλωστε, έχουν τις ίδιες ήπιες ανεπιθύμητες ενέργειες και είναι πολύ αποτελεσματικά στη βρετανική μετάλλαξη που τείνει να γίνει το κυρίαρχο στέλεχος.

Η επόμενη γενιά εμβολίων του κορωνοϊού θα είναι σαν και αυτό της ASTRA! Θα αποθηκεύεται εύκολα και θα μπορεί να χορηγηθεί σε μεγάλους πληθυσμούς εκτός εμβολιαστικών κέντρων, όπως τα αντιγριπικά!