Η πολιτική για τη διατήρηση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της περιόδου από τον 19ο έως τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα έχει ατονήσει, με αποτέλεσμα να καταρρέει κυριολεκτικά και μεταφορικά, μαζί με τα αριστουργηματικά αυτά κτίρια.

Παρότι το Σύνταγμα της Ελλάδος, στο άρθρο 24, προβλέπει ότι «η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του Κράτους και δικαίωμα του καθενός», αλλά και τις Διεθνείς Συμβάσεις, όπως η Σύμβαση της Γρανάδας, που δεσμεύει τα συμβαλλόμενα κράτη να «υιοθετήσουν πολιτική ολοκληρωμένης προστασίας της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς».

Στην Ελλάδα δύο είναι οι κύριοι φορείς χαρακτηρισμού αυτών των ακινήτων: Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που τα χαρακτηρίζει ως διατηρητέα, και το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, που τα χαρακτηρίζει ως νεότερα μνημεία, δηλαδή πολιτιστικά αγαθά, μεταγενέστερα του 1830, των οποίων η προστασία επιβάλλεται λόγω της ιστορικής, καλλιτεχνικής ή επιστημονικής σημασίας τους.

Έχουν κηρυχθεί ως νεότερα μνημεία από το υπουργείο Πολιτισμού 5.549 αστικά ακίνητα, 3.306 τα οποία είναι ιδιωτικά και τα υπόλοιπα 2.243 ανήκουν στο Δημόσιο, στους ΟΤΑ, Ταμεία, Νομικά Πρόσωπα.

Με βάση τα δεδομένα του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας που περιέχει τα χαρακτηρισμένα διατηρητέα κτίρια και τους παραδοσιακούς οικισμούς, μεγάλο μέρος των διατηρητέων κτιρίων της χώρας βρίσκεται στους Δήμους.

Υπάρχουν ακίνητα που περιλαμβάνονται και στις δύο βάσεις, είναι δηλαδή κηρυγμένα ως διατηρητέα και νεότερα μνημεία. Αλλά δεν υπάρχει διασύνδεση και επικοινωνία μεταξύ των φορέων που γνωμοδοτούν και εγκρίνουν τις παρεμβάσεις στα ακίνητα αυτά, με αποτέλεσμα να υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση στις αδειοδοτήσεις και αυξημένο κόστος που ούτως ή άλλως συνεπάγεται η ανακατασκευή ενός τέτοιου ακινήτου.

Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία ο ιδιοκτήτης ενός τέτοιου ακινήτου δικαιούται μεταφοράς συντελεστή δόμησης. Η διάταξη αυτή δεν έχει λειτουργήσει και η εφαρμογή της, αν υπάρξει, σίγουρα δεν θα έχει άμεσα αποτελέσματα.

Στον Νόμο 3028 του 2002, αναγνωρίζεται επίσης το δικαίωμα επιχορήγησης ή και παροχής άλλων οικονομικών κινήτρων με βάση Προεδρικό Διάταγμα, που δεν έχει ακόμη – δεκαοκτώ χρόνια μετά – εκδοθεί !!!

Από νομολογία επίσης του ΣτΕ, προβλέπεται η «υπό προϋποθέσεις συμμετοχή του Δημοσίου ή του οικείου Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης στις δαπάνες αποκατάστασης όταν αυτές υπερβαίνουν το εύλογο όριο» (βλέπε ΣτΕ 85/2016 κ.ά.).

Από τα παραπάνω, γίνεται φανερή η ανάγκη ανάληψης συντονισμένης δράσης με βάση μία συγκροτημένη πολιτική. Στοιχεία εφαρμογής αυτής της πολιτικής πρέπει να είναι:

1) Θεσμικά μέτρα: Απλοποίηση του θεσμικού πλαισίου και των εγκρίσεων των μελετών αποκατάστασης και επανάχρησης. Ρυθμίσεις για την επίσπευση των εσωτερικών διαδικασιών δημοσίων φορέων, Ταμείων. Άμεση έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος που προβλέπεται στον Ν. 3028/2002.

2) Αδειοδοτήσεις: Δημιουργία υπηρεσίας μιας στάσης για τα δημόσια ή ιδιωτικά κτίρια που χαρακτηρίζονται ως διατηρητέα ή/και νεότερα μνημεία, σε συνεργασία των υπουργείων Περιβάλλοντος και Πολιτισμού και των ΟΤΑ. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να εξεταστεί η δημιουργία πιστοποιημένων μελετητικών γραφείων και ανεξαρτήτων μελετητών (στο πρότυπο των πιστοποιημένων ελεγκτών δόμησης, ενεργειακών επιθεωρητών, εκτιμητών ακινήτων κλπ) οι οποίοι θα αναλαμβάνουν την διεκπεραίωση όλων των μελετών, διαδικασιών και έκδοση των αναλόγων αδειών.

3) Για τα κτίρια ιδιοκτησίας Δημοσίου, ΟΤΑ, κ.α.: Οι φορείς αυτοί να θέσουν σε προτεραιότητα την αξιοποίηση των συγκεκριμένων ακινήτων, είτε μόνοι είτε σε συνεργασία με ιδιώτες, προωθώντας άμεσα τις μελέτες και τις σχετικές αδειοδοτήσεις.

4) Για τα ιδιωτικά κτίρια: Θέσπιση πιλοτικού προγράμματος τύπου «Εξοικονομώ» με επιδότηση έως 150.000 ευρώ και μέχρι το 50% του κόστους. Με 15.000.000 ευρώ θα μπορούσαν να καλυφθούν έως και 100 κτίρια.

5) Χρηματοδοτήσεις: Αξιοποίηση πόρων του νέου ΕΣΠΑ, νέων χρηματοδοτικών εργαλείων, χαμηλότοκων δανείων από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.

Το θέμα έχει επανειλημμένα απασχολήσει το Ινστιτούτο Κοινωνικών Κινημάτων και Ιστορίας του Καπνού που εκφράζει τη βούληση να συμβάλει με εποικοδομητικές προτάσεις στον θεσμικό διάλογο.

Το Ι.Κ.Κ.Ι.Κ. έχει άλλωστε μεταξύ των καταστατικών του σκοπών  την ανάδειξη και προβολή του πολιτιστικού και πολιτισμικού προϊόντος της περιοχής μας και την διάσωση της πολιτιστικής κληρονομιάς στην οποία περιλαμβάνονται και οι  καπναποθήκες  της πόλης της Καβάλας

Συγκεκριμένα, για τις καπναποθήκες της ΣΕΚΕ ,  το Ι.Κ.Κ.Ι.Κ είχε αποστείλει σχετικό έγγραφο (  Αρ.Πρ. 3/ 23-1-2013 ) στις αρμόδιες Υπηρεσίες, ζητώντας να ληφθούν τα   απαραίτητα μέτρα, βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας περί διατηρητέων, για να μη καταρρεύσει η σκεπή. Δυστυχώς η σκεπή κατέρρευσε και  η κατάσταση του κτιρίου σήμερα είναι επικίνδυνη.

Οι αρχιτέκτονες έχουν  την επιστημονική επάρκεια να φέρουν σε πέρας και να υλοποιήσουν τις εξειδικευμένες μελέτες για τα κτίρια αυτά, πάντα σε συνεργασία με τους μηχανικούς των λοιπών απαιτούμενων ειδικοτήτων. Μαζί τους θα εργασθούν πολλοί επαγγελματίες και προμηθευτές, δίνοντας προστιθέμενη αξία στις πόλεις και μία νέα ζωή σε αυτά τα υπέροχα κτίρια που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της αρχιτεκτονικής μας κληρονομιάς.

Γιάννης Βύζικας
πρόεδρος Ι.Κ.Κ.Ι.Κ.

Ως Επαγγελματίες, Βιοτέχνες και Έμποροι  της ΑΜΘ πραγματικά είναι πολύ δύσκολο να κατανοήσουμε τους λόγους αποκλεισμού της περιφέρειάς μας μετά την απόφασή σας για το κλείσιμο των συνοριακών σταθμών Εξοχής, Νυμφαίας και Ορμένιου.

 Η ανεπίσημη καραντίνα που υποβάλλετε στο σύνολο της ΑΜΘ με την μακροχρόνια έλλειψη αεροπορικών δρομολογίων ,τώρα και με τον αποκλεισμό του οδικού τουρισμού από όμορα κράτη και η κατεύθυνση αυτού σε άλλη περιφέρεια, εκτός από έκπληξη , μας οδηγεί σε σκέψεις για την όλη υποβάθμιση που βιώνουμε ως η φτωχότερη περιφέρεια ανά την Ευρωπαϊκή Ένωση .

 Παρακολουθούμε εδώ και μέρες την έξοδο των Ελλήνων πολιτών προς τα όμορα κράτη ( Βουλγαρία- Τουρκία) ενώ με την παράλληλη απαγόρευση εισόδου των τουριστών χάνεται η ελπίδα  να σωθούν  οι επιχειρήσεις μας και η τοπική οικονομία .

 Στο χρονικό σημείο που βρισκόμαστε η ζημία είναι ολική και ανεπανόρθωτη. Σας καλούμε να ενεργήσετε άμεσα προς το άνοιγμα της Περιφέρειάς μας και να παύσει η «καραντίνα» που μας υποβάλλετε.

Ομοσπονδία Επαγγελματιών, Βιοτεχνών και Εμπόρων Καβάλας
Ομοσπονδία Επαγγελματιών, Βιοτεχνών και Εμπόρων Έβρου
Ομοσπονδία Επαγγελματιών, Βιοτεχνών και Εμπόρων Ροδόπης
Ομοσπονδία Επαγγελματιών, Βιοτεχνών και Εμπόρων Ξάνθης
Ομοσπονδία Επαγγελματιών, Βιοτεχνών και Εμπόρων Δράμας
Ομοσπονδία Επαγγελματιών, Βιοτεχνών και Εμπόρων Σερρών

Ο Βουλευτής Π.Ε. Καβάλας της Νέας Δημοκρατίας, κ. Μακάριος Λαζαρίδης, για την υιοθέτηση από το Διοικητικό Συμβούλιο της «Εγνατίας Οδού Α.Ε.» της πρότασής του να μετονομαστεί η σήραγγα Συμβόλου σε σήραγγα «Νικολάου Μάρτη», έκανε την ακόλουθη δήλωση:

«Με μεγάλη ικανοποίηση πληροφορήθηκα την σημερινή απόφαση του Δ.Σ. της “Εγνατίας Οδού Α.Ε.” να μετονομαστεί η σήραγγα Συμβόλου σε σήραγγα “Νικολάου Μάρτη”, κατόπιν του σχετικού αιτήματός μου.

Δέκα ημέρες μετά την επιστολή μου για το συγκεκριμένο θέμα προς τους κ. Γ. Κωνσταντόπουλο και Κ. Κουτσούκο, Πρόεδρο και Διευθύνοντα Σύμβουλο της εταιρίας, αντίστοιχα, που κοινοποιήθηκε μάλιστα στον Υπουργό Υποδομών και  Μεταφορών, κ. Κ. Καραμανλή, το Δ.Σ. της “Εγνατίας Οδού Α.Ε.”  συνεδρίασε και ομόφωνα ενέκρινε την πρόταση για τη μετονομασία της σήραγγας.

Αποτελεί την έμπρακτη αναγνώριση τιμής του σπουδαίου Μακεδόνα πολιτικού, του σημαντικού ανθρώπου και συμπολίτη μας, Νικολάου Μάρτη, ως το ελάχιστο που θα μπορούσαμε να πράξουμε γι’ αυτόν.

Πρόκειται για μια απόφαση με έντονο συμβολισμό για την περιοχή μας και ευρύτερα για τη Μακεδονία, δεδομένου ότι ο Νικόλαος Μάρτης συνέβαλε καταλυτικά και με όλες του τις δυνάμεις στη μελέτη, τεκμηρίωση και προαγωγή της ελληνικότητας της Μακεδονίας.

Αποκορύφωμα, η συγγραφή του έργου “Η πλαστογράφηση της ιστορίας της Μακεδονίας”, το οποίο το 1985 τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών.Θα ήθελα να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες στα μέλη του Δ.Σ. της “Εγνατίας Οδού Α.Ε.” για τη συγκεκριμένη απόφασή τους, για την οποία όλοι θα πρέπει να αισθανόμαστε υπερήφανοι».

Έντονες παραμένουν οι αντιδράσεις τόσο από επαγγελματικούς φορείς όσο και από αυτοδιοικητικές παρατάξεις (αλλά και από την βουλευτή Καβάλας του ΣΥΡΙΖΑ Τάνια Ελευθεριάδου) για την απόφαση της κυβέρνησης να κρατήσει κλειστό επ’αόριστο τον μεθοριακό σταθμό της Νυμφαίας -τον κύριο σταθμό από τον οποίο εισέρχονται στην περιφέρεια ΑΜΘ τουρίστες από τα Βαλκάνια (μαζί με τον σταθμό του Προμαχώνα, ο οποίος όμως εξυπηρετεί και την Κεντρική Μακεδονία).

Η απόφαση για την Νυμφαία ελήφθη, όπως όλα δείχνουν, με αυστηρά υγειονομικά και στατιστικά κριτήρια για την αποφυγή της εξάπλωσης του κορωνοϊού (με δεδομένο το γεγονός ότι η Βουλγαρία παραμένει σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης ως τις 15 Ιουλίου), ωστόσο πολλοί είναι αυτοί που καταγγέλλουν ότι, από την στιγμή που πτήσεις από χώρες της Βαλκανικής χερσονήσου επιτρέπονται (ήδη επισκέπτες από την Ρουμανία έχουν μεταβεί, με αεροπλάνο, στη Νότια Ελλάδα), το κλείσιμο της Νυμφαίας δεν αποφασίστηκε παρά μονάχα για να πληγεί το -ήδη κατεστραμμένο- τουριστικό κεφάλαιο της Βόρειας Ελλάδας.

Επιμελητήριο Καβάλας: Πάρτε και μια απόφαση και κλείστε και το “επιχειρείν”

Με μεγάλη μας έκπληξη, ενημερωθήκαμε σήμερα το πρωί, για την ξαφνική απόφαση σας για κλείσιμο της σημαντικής πύλης εισόδου της Νυμφαίας, χωρίς προηγούμενη όπως θα οφείλατε ενημέρωση.

Θα πρέπει να γνωρίζετε ότι αυτή είναι η μεγαλύτερη και σημαντικότερη πύλη εισόδου, κυρίως για τους Ρουμάνους τουρίστες, που έρχονται στην χώρα μας, και δυστυχώς με αυτή σας την απόφαση, καταδικάζετε την περιοχή μας σε μαρασμό.

Η πύλη λειτουργούσε κανονικά από την 15^η Ιουνίου 2020, όταν και ξανά άνοιξε, χωρίς προβλήματα, και διερωτόμαστε επομένως τι άλλαξε ξαφνικά και λάβατε αυτή την απόφαση.

Γιατί δεν ενημερώνετε τα Επιμελητήρια και τις επιχειρήσεις του τουρισμού για αυτό το οποίο πράξατε;

Από την μια, μας παροτρύνετε να ανοίξουν οι επιχειρήσεις μας, να επαναλειτουργήσουν τα ξενοδοχεία και τα τουριστικά καταλύματα, καθώς και οι χώροι εστίασης και από την άλλη κλείνετε τις πύλες εισόδου, όπου αναμένονται χιλιάδες τουρίστες το επόμενο διάστημα.

Και γιατί γίνεται σήμερα αυτή η κίνηση σας, που ουσιαστικά ανοίγουν και τα αεροδρόμια της χώρας, ανοίγει ο τουρισμός και δυστυχώς με αυτή την απόφαση σας, ακυρώνονται κρατήσεις και χτυπάτε ανεπανόρθωτα την τοπική οικονομία και κοινωνία;

Ενημερώστε τουλάχιστον για τους λόγους που γίνεται αυτή η ενέργεια, προκειμένου εάν μπορεί η Επιμελητηριακή και επιχειρηματική κοινότητα της περιοχής, σε έλλειψη πόρων στήριξης της υποδομής στις πύλες εισόδου, να αναλάβουμε πρωτοβουλίες που θα βοηθήσουν σε οποιαδήποτε κατεύθυνση χρειαστεί.

Πιστεύουμε, άμεσα να πάρετε πίσω αυτή την απόφαση, αλλιώς πάρετε άλλη μια απόφαση, για κλείσιμο και του επιχειρείν στην περιοχή μας.

Περιφερειακή Αναγέννηση: Η διοίκηση της ΠΑΜΘ να αναλάβει τις ευθύνες της

Οο τουρισμός της Περιφέρειάς μας δέχθηκε ένα συντριπτικό πλήγμα «!» την απαγόρευση εισόδου τουριστών από όλες τις συνοριακές διαβάσεις που βρίσκονται στα όρια της Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης. Εξέλιξη, η οποία προκαλεί αυτόματα δραματικές επιπτώσεις στην ευρύτερη οικονομία μας. Οι εξελίξεις βρίσκουν συνεχώς τη διοίκηση της περιφέρειας απροετοίμαστη να διαχειριστεί τα τρέχοντα θέματα. Εντύπωση προκαλεί ότι από την απαγόρευση εξαιρέθηκε η συνοριακή διάβαση που βρίσκεται στα όρια της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας! Οι πρόσφατες πανηγυρικές δηλώσεις πανηγυρικές του αρμόδιου Αντιπεριφερειάρχη τουρισμού και του Περιφερειάρχη θα προκαλούσαν γέλιο σε άλλη περίπτωση, σήμερα προκαλούν θλίψη και οδύνη για τους ανθρώπους του τουρισμού, την αγωνία και τον κόπο των οποίων δεν σέβονται. Την ύστατη στιγμή έστειλαν και μία τυπική επιστολή, η οποία περισσότερο προκαλεί με το χλιαρό της ύφος και το αδιάφορο πνεύμα της …

Η διοίκηση Μέτιου δεν έκανε όσα κάνουν όλες οι υπόλοιπες περιφέρειες, σχεδιάζοντας και υλοποιώντας επίκαιρες καμπάνιες προβολής τους επιπλέον δεν υλοποίησε υποσχέσεις για ειδικές δράσεις προώθησης (όπως αυτή που υποσχέθηκε πέρυσι στη Σαμοθράκη) αλλά με κανέναν τρόπο δεν στήριξε έμπρακτα τους επαγγελματίες που υποφέρουν. Έτσι σήμερα, αδιαμαρτύρητα και χωρίς καμία αντίδραση δέχεται να μπει ταφόπλακα στην ήδη πληγωμένη τουριστική οικονομία μας. Για όλη την Ανατολική Μακεδονία – Θράκη είναι καταστροφική η απόφαση να κλείσουν τα σύνορα με τη Βουλγαρία ! Εκατοντάδες επιχειρήσεις και εργαζόμενοι σήμερα βρίσκονται σε απόγνωση. Οι επενδύσεις που έκαναν για την επανεκκίνηση της οικονομίας μετά από αυτή την εξέλιξη κινδυνεύουν να γίνουν η οριστική ταφόπλακα τους.  

Καλούμε τον Περιφερειάρχη έστω και την ύστατη στιγμή να αντιληφθεί τις ευθύνες του και να διεκδικήσει το άνοιγμα των συνοριακών διαβάσεων με ελέγχους όπως ακριβώς προβλέπονται στον Προμαχώνα αλλά και στα αεροδρόμια μας. Η ζημιά είναι ήδη μεγάλη απαιτούνται άμεσες ενέργειες. 

Τάνια Ελευθεριάδου: Επιτελικό μπάχαλο

Ένα ακόμα χτύπημα στον πολύπαθο τουριστικό κλάδο επεφύλασσε η κυβέρνηση. Η αιφνίδια απόφαση της να επιβάλλει πρόσθετους περιοριστικούς όρους για όσους περνούν τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα από τον μεθοριακό σταθμό της Νυμφαίας καταδικάζει τις τουριστικές επιχειρήσεις (κυρίως της Θάσου) σε αργό θάνατο. Την ίδια ώρα που ο σταθμός του Προμαχώνα παραμένει ανοιχτός, χιλιάδες τουριστών αντιμετωπίζουν έναν Γολγοθά για να διασχίσουν  τα σύνορα.

Καλούμε την Κυβέρνηση να πάρει ΑΜΕΣΑ πίσω την απόφαση των πρόσθετων μέτρων για τη μεθοριακή πύλη της Νυμφαίας και να αποφασίσει την κανονική λειτουργία της (και όχι την προσωρινή) και  ταυτόχρονα, να προβεί σε όλες τις απαραίτητες κινήσεις ενημέρωσης των επισκεπτών ώστε να επιλέξουν την εν λόγω πύλη.

Ο τουρισμός μας αποτελεί το τελευταίο δυνατό χαρτί για να αποφύγουμε το μεγαλύτερο βάθεμα της επικείμενης κρίσης. Δυστυχώς το επιτελικό μπάχαλο της κυβέρνησης διαπρέπει στον τουρισμό, ζημιώνοντας περισσότερο απ’ όλους τη Θάσο, είτε μέσω της απαράδεκτης ταξινόμησης της ως νησί υψηλού κινδύνου είτε, τώρα, μέσω του αλαλούμ που προκαλεί στην είσοδο χιλιάδων οδικών τουριστών.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί η αφωνία των τοπικών κυβερνητικών βουλευτών για τη σειρά χτυπημάτων του τουρισμού περιοχής μας, καθώς και την πολιτική ατολμία να συγκρουστούν με τους υπαίτιους της εξοργιστικής αυτής κατάστασης.

Από την προϊσταμένη της εφορείας αρχαιοτήτων Καβάλας Σταυρούλα Δαδάκη λάβαμε την παρακάτω επιστολή:

Το θέμα της στερέωσης της ανωδομής της Βασιλικής Β των Φιλίππων ετέθη για πρώτη φορά σε συζήτηση το Μάιο του 2014, όταν μετά από σεισμική δόνηση διαπιστώθηκε μικρομετατόπιση των άνω λιθοπλίνθων των ιστάμενων πεσσών. Ακολούθησε αυτοψία από στελέχη της Διεύθυνσης Αναστήλωσης, οπότε από κοινού σχεδιάστηκε το πρώτο πλάνο εργασιών. Στη συνέχεια η 12η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων επιχορηγήθηκε με το ποσό των 60.000 ευρώ για την προμήθεια ικριωμάτων, προκειμένου να μπορέσει να γίνει εξέταση της κατάστασης. εκ του σύνεγγυς. Η προμήθεια και τοποθέτηση των ικριωμάτων έγινε το Δεκέμβριο του 2014.

Με δεδομένο ότι η πρώτη μετακίνηση των άνω λιθοπλίνθων σήμανε καμπανάκι για την ευστάθειά των πεσσών, άρχισε η συγκέντρωση του αρχειακού υλικού, (σχεδιαστικού, περιγραφικού, και φωτογραφικού) που θα αποτελούσε τη βάση οποιασδήποτε μελλοντικής ενέργειας, παράλληλα με μια νέα αποτύπωση των ιστάμενων ερειπίων, εργασία που άρχισε από την Εφορεία Καβάλας, και ολοκληρώθηκε από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων.

Μεσολάβησε δηλαδή διάστημα δυο ετών κατά το οποίο και αυτοψίες έγιναν και πολλές συζητήσεις και συναντήσεις, διάστημα κατά το οποίο ο κ. Λυχούνας ήταν απών από τα υπηρεσιακά του καθήκοντα, καθώς πρόσφερε υπηρεσίες στο Δήμο Καβάλας, ως αντιδήμαρχος Πολιτισμού.
Η τελική μορφή της μελέτης εστάλη στην Εφορεία μας στις 2/5/2017 περίοδο κατά την οποία ο κ. Λυχούνας δεν ήταν τμηματάρχης, αλλά απλό στέλεχος της Υπηρεσίας μας. Επιπλέον το συγκεκριμένο διάστημα έλειπε με εκπαιδευτική άδεια ενός μηνός από 24/4/2017.

Η μελέτη ωστόσο ετέθη υπόψη του και συζητήθηκε. Και οι δυο είχαμε την άποψη ότι το εύρος των προτεινόμενων εργασιών ήταν εκτεταμένο, άποψη που καταγράφηκε στην εισήγηση της Εφορείας. Επισημαίνεται ότι ο κ. Λυχούνας δεν κατέθεσε την περίοδο εκείνη κάποια εμπεριστατωμένη υπηρεσιακή αναφορά για να εκφράσει την πλήρη απόρριψη της μελέτης.

Η μελέτη εισήχθη στο Κατά Νόμο αρμόδιο Συλλογικό Όργανο του ΥΠΠΟΑ (Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο) όπου συμμετέχουν και ειδικοί επί στατικών θεμάτων μνημείων και εγκρίθηκε.
Ακολούθησε η προετοιμασία της μελέτης εφαρμογής και όλων εκείνων των βημάτων για να ωριμάσει το έργο ώστε να ενταχθεί σε συγχρηματοδοτούμενο πρόγραμμα. Δεδομένου ότι το έργο θα είχε φορέα εκτέλεσης τη Διεύθυνση Αναστήλωσης του ΥΠΠΟΑ, η ίδια Υπηρεσία ανέλαβε και την ωρίμανση των επόμενων βημάτων, κοινοποιώντας μας τα διάφορα έγγραφα.

Στη συνάντηση της 27ης Μαϊου 2020 με τον ανάδοχο του έργου, τους επιβλέποντες της Αναστήλωσης και μένα συζητήθηκαν πρωτίστως θέματα οργάνωσης του εργοταξίου του αναδόχου και μεταξύ άλλων έγινε αναφορά σε μάρμαρο Προκονήσου.

Επιστρέφοντας στην Εφορεία και επειδή από τη βιβλιογραφία γνώριζα ότι δεν αναφέρεται η χρήση προκονησιακού μαρμάρου στη Βασιλική Β’, συζήτησα το θέμα με τον κο Λυχούνα, ο οποίος μου το επιβεβαίωσε συντάσσοντας και σχετική αναφορά..

Αφού έλεγξα τη μορφή της μελέτης που είχα στη διάθεσή μου (η μορφή πριν την εισαγωγή στο ΚΑΣ) διαπίστωσα ότι δεν αναφέρεται πουθενά το είδος του μαρμάρου που θα χρησιμοποιηθεί. Απεναντίας σε πολλά σημεία της μελέτης τονίζεται ότι τα νέα υλικά θα είναι ίδια με το αυθεντικό υλικό. Για το λόγο αυτό συνέστησα στον κ. Λυχούνα να περιμένουμε να λάβουμε την εγκεκριμένη μελέτη στην τελική της μορφή, αλλά και τη μελέτη εφαρμογής και να επανεξετάσουμε το θέμα σε μια συνάντηση με τα στελέχη της Διεύθυνσης Αναστήλωσης.

Το τελικό σώμα της μελέτης με όλα τα σχετικά τεύχη και σχέδια παρεδόθη στην Εφορεία μας την Παρασκευή 26.6.2020. Τόσο η εγκεκριμένη μελέτη, όσο και η μελέτη εφαρμογής δεν αναφέρει ονομαστικά το είδος του μαρμάρου. Αναφέρεται σε ένα άρθρο της συγγραφής υποχρεώσεων του αναδόχου.

Είναι απορίας άξιο λοιπόν γιατί ο κος Λυχούνας επέλεξε τη συγκεκριμένη στιγμή και τον συγκεκριμένο τρόπο να θέσει το θέμα όταν δεν είχαν δρομολογηθεί ακόμη οι υπηρεσιακοί τρόποι αντιμετώπισης του και χωρίς πλήρη γνώση του θέματος.

Για μένα είναι λυπηρό που στέλεχος της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας αποφάσισε να επιτεθεί με τον πιο ανάρμοστο τρόπο σε στελέχη συναρμόδιας Υπηρεσίας, τους οποίους γνώριζε για πρώτη φορά, άρα δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει το έργο που έχουν επιτελέσει, και με δεδομένη τη μακρόχρονη απουσία του τις εργατοώρες που αφιέρωσαν για την εκπόνηση της μελέτης.

ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΔΑΔΑΚΗ
ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 12Ης ΕΦΟΡΕΙΑΣ
ΚΑΙ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΗ ΕΦΟΡΕΙΑΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΒΑΛΑΣ

Μία ενδελεχής και σε πλήρη έκταση ανάλυση του σε πόσο κρίσιμο για την ιστορία και το μέλλον της χώρας μας σημείο βρισκόμαστε σήμερα, είναι σίγουρο πως όχι μόνο είναι απαραίτητη, αλλά μπορεί και πρέπει να αποτελέσει παράγοντα εκ των ων ουκ άνευ για τις εξαιρετικά σημαντικές αποφάσεις που θα κληθεί να πάρει η πολιτική ηγεσία του τόπου.

Ο σκοπός αυτού του κειμένου, δεν είναι η πλήρης ανάλυση όλων των δεδομένων, αλλά η απλή παράθεση και μερική επεξήγησή τους, ώστε ο αναγνώστης να μπορεί να σχηματίσει μία εικόνα των κρίσιμων αυτών στιγμών.

Η χώρα μας, από το καλοκαίρι του 2018 και την υπογραφή της Συμφωνίας των Πρεσπών, εισήλθε σε μία δίνη γεγονότων τα οποία περιέπλεξαν την, ούτως ή άλλως, επισφαλή της θέση, όσον αφορά την δυναμική της ως παράγοντας σταθερότητας και ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή της Βαλκανικής και της Νότιας & Ανατολικής Μεσογείου.

Όσο κι αν οι υποστηρικτές εκείνης της Συμφωνίας, εξακολουθούν να πιστεύουν πως αυτή υπογράφηκε με γνώμονα τα εθνικά συμφέροντα, δεν μπορούν παρά να αποδεχτούν το γεγονός πως ήταν αυτή ακριβώς που αποτέλεσε το ορόσημο, την απαρχή μιας εσωτερικής πολιτικής αναταραχής, η οποία οδήγησε τελικά την χώρα στις πρόωρες εθνικές εκλογές του 2019. Σε ένα χρονικό σημείο μάλιστα της Ιστορίας μας στο οποίο η ενότητα θα έπρεπε (και πάλι) να είναι το πρωταρχικό ζήτημα, ήρθε να προστεθεί ως ένα ακόμη θέμα στην ήδη τεταμένη ατμόσφαιρα μιας οξείας πολιτικής διαμάχης.

Η χώρα μας σήμερα, βρίσκεται μέσα σε έναν «κύκλο φωτιάς».

Ξεκινώντας από τα Βόρεια σύνορα, η Βουλγαρία φαίνεται να μπαίνει σε μία παρατεταμένη και έντονα πολωτική προεκλογική περίοδο, μιας και το αργότερο τον Μάρτιο του 2021 θα οδηγηθεί σε εθνικές βουλευτικές εκλογές, ενώ τον Νοέμβριο του ίδιου χρόνου θα ακολουθήσουν και οι εκλογές για την ανάδειξη του Προέδρου της χώρας.

Πρόσφατα ο πρωθυπουργός Μπόικο Μπορίσοφ κατηγόρησε τον πρόεδρο της χώρας (και πολιτικό του αντίπαλο) Ρούμεν Ράντεφ, ότι τον κατασκόπευσε με drone. Φωτογραφίες που διέρρευσαν, με ανάρτησή τους από ανώνυμο χρήστη σε βουλγαρικά μέσα ενημέρωσης και κοινωνικής δικτύωσης, φέρεται να εμφανίζουν τον Μπορίσοφ να κοιμάται στην κρεβατοκάμαρά του με ένα πιστόλι πάνω στο κομοδίνο δίπλα στο κρεβάτι του και δέσμες χαρτονομισμάτων των 500 ευρώ και ράβδους χρυσού μέσα στο ανοιχτό συρτάρι του κομοδίνου.

Αν και ο Μπορίσοφ αμφισβήτησε την εγκυρότητα ορισμένων, όμως όχι όλων των φωτογραφιών που δημοσιεύθηκαν, το σίγουρο είναι πως η διαρροή κλιμάκωσε μια ήδη τεταμένη σχέση μεταξύ του πρωθυπουργού και του προέδρου Ράντεφ, ο οποίος αρνήθηκε τις κατηγορίες.

Η δύσκολη θέση του πρωθυπουργού Μπορίσοφ, εντείνεται από το γεγονός πως σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις των τελευταίων ετών (βουλευτικές 2017, ευρωεκλογές και δημοτικές 2019) τα ποσοστά του κόμματός του (του δεξιού και μέλους του ΕΛΚ, GERB) βαίνουν διαρκώς μειούμενα.

Την ίδια στιγμή, οι σχέσεις Μπορίσοφ-Ερντογάν φαίνεται να είναι κάτι παραπάνω από απλά φιλικές, μιας και στην πρόσφατη συνάντηση των δύο ηγετών τον περασμένο Μάρτιο στην Άγκυρα, ο Βούλγαρος πρωθυπουργός δεν παρέλειψε να επικρίνει την στάση της Ελλάδας στα πρόσφατα επεισόδια με την απόπειρα παραβίασης των Ελληνοτουρκικών συνόρων από πλειάδα μεταναστών (σε αντίθεση με τα ήρεμα και ασφαλή τουρκοβουλγαρικά σύνορα), οι οποίοι με την βοήθεια της Τουρκίας είχαν συγκεντρωθεί στη συνοριακή γραμμή του Έβρου, αναφέροντας πως «Είναι μεγάλο λάθος να φέρνεις ανθρώπους που βρίσκονται στα ευρωπαϊκά σύνορα αντιμέτωπους με στρατό»!

Οι δυο τους άλλωστε γνωρίζονται από την εποχή που ο Ερντογάν ήταν δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης και ο Μπορίσοφ δήμαρχος της Σόφιας. Σύμφωνα δε με κάποια δημοσιεύματα, ο Βούλγαρος πρωθυπουργός για να ικανοποιήσει τον Ερντογάν, είναι συχνά πρόθυμος να εκδώσει αθόρυβα Τούρκους αντικαθεστωτικούς.

Το γεγονός της ύπαρξης μιας, όχι και τόσο συμπαγούς και όχι απαραίτητα φανατικής, τουλάχιστον ακόμη, τουρκογενούς μειονότητας της τάξης του 9-10% του πληθυσμού της χώρας, η οποία μάλιστα εκπροσωπείται και στο βουλγαρικό κοινοβούλιο, ίσως να παίζει τον ρόλο του.

Το σίγουρο είναι πως ακόμη και στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές στη χώρα το 2017, υπήρξε μία πρωτοφανής ένταση στις σχέσεις Σόφιας- Άγκυρας, που προκάλεσε η εμπλοκή της Τουρκίας σε αυτές, μέσω της στήριξής της στο νεοϊδρυθέν κόμμα «Δημοκράτες για ευθύνη, ελευθερία και ανεκτικότητα» (DOST), το οποίο, αν και τελικά δεν κατάφερε να μπει στην Βουλή, τον Μάρτιο του 2019 προσπάθησε να οργανώσει εκστρατεία υπογραφών για την αναγνώριση εθνικών μειονοτήτων στην Βουλγαρία.

Η αντιπαράθεση μάλιστα στις βουλευτικές του 2017, έφτασε στο ανώτατο επίπεδο με την ανταλλαγή σκληρών δηλώσεων των προέδρων Ταγίπ Ερντογάν και Ρούμεν Ράντεφ, ενώ στα βουλγαρο-τουρκικά σύνορα πολίτες είχαν εμποδίσει την είσοδο λεωφορείων που μετέφεραν από την Τουρκία τουρκικής καταγωγής Βούλγαρους υπηκόους για να ψηφίσουν.

Θα πρέπει εδώ να σημειωθεί πως το σχετικά μετριοπαθές «Κίνημα Δικαιωμάτων και Ελευθερίων» (DPS), το οποίο καταγράφει σημαντική επιρροή στους μουσουλμάνους (τουρκικής καταγωγής και ρομά) ψηφοφόρους, και κατάφερε να εκλέξει 26 από τους υποψηφίους του στην, αποτελούμενη από 240 μέλη, βουλγαρική Βουλή, έναντι των 38 που είχε στην προηγούμενη, έχασε την τρίτη θέση που είχε, ακριβώς λόγω της ύπαρξης του DOST και της διάσπασης των ψήφων των μουσουλμάνων ψηφοφόρων.

Το εξαιρετικά ενδιαφέρον που συμβαίνει στην γειτονική χώρα, είναι το γεγονός πως η κυβέρνηση συνεργασίας του κ. Μπορίσοφ, στηρίζεται στα τρία κόμματα που συναποτελούν την πολιτική συμμαχία «Ενωμένοι Πατριώτες» (VP), τα οποία και δεν έκρυψαν ποτέ τον εθνικιστικό και φιλορωσικό προσανατολισμό τους. Σε γενικές δε γραμμές, και τα τρία διάκεινται εχθρικά προς την Τουρκία και εξαπολύουν φραστικές επιθέσεις κατά της μουσουλμανικής (και ιδίως της τουρκογενούς) μειονότητας της Βουλγαρίας. Να παίζουν άραγε κάποιον ρόλο σε αυτή την περίεργη διελκυστίνδα πολιτικών και διακρατικών ισορροπιών, η θέση της Βουλγαρίας, όσον αφορά στην διέλευση των αγωγών φυσικού αερίου, και οι πρόσφατα πολύ καλές σχέσεις Τουρκίας –Ρωσίας, όσον αφορά στα κοινά τους συμφέροντα στην περιοχή;

Την ίδια στιγμή λοιπόν που οι σχέσεις του πρωθυπουργού Μπορίσοφ με τον πρόεδρο Ερντογάν είναι σε πολύ καλό επίπεδο, σε αντίθεση με αυτές με τον πρόεδρο Ράντεφ, η κυβέρνηση Μπορίσοφ στηρίζεται σε μία συμμαχία πατριωτικών κομμάτων τα οποία διάκεινται εχθρικά προς την Τουρκία!

Σε κάθε περίπτωση, η μία εκ των τριών Βορείων γειτόνων μας, έχει πολύ δρόμο ακόμη μπροστά της, τόσο για να ηρεμήσει η πολιτική της κατάσταση, όσο και για να αντιμετωπίσει τα πολλαπλά ζητήματα ισορροπιών που πρέπει να διατηρεί, μεταξύ Τουρκίας, Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ρωσίας.

Μια λάθος κίνηση, και τα πάντα μπορούν να ανατραπούν, οδηγώντας την χώρα σε περιπέτειες.

Τέλος Α’ Μέρους

αναδημοσίευση από την “Εφημερίδα των Συντακτών”

Ο πρόσφατος θόρυβος για το ζήτημα των εργασιών στη Βασιλική Β΄ των Φιλίππων έφερε στην επιφάνεια τις αστοχίες ενός συστήματος προστασίας μνημείων και χώρων, παραγωγής και εκτέλεσης μελετών επί μνημείων σε μια χώρα με παράλογα συγκεντρωτική δομή. Οι δύο περιπτώσεις που θα παρουσιαστούν, από τη  δεκαετία του 1990 (υπάρχουν και προγενέστερα παραδείγματα) μέχρι σήμερα είναι χαρακτηριστικές του προβλήματος.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 μια μελετητική/προμηθευτική/κατασκευαστική εταιρεία από την Αθήνα σκέφτεται να ανοίξει τις δουλειές της. Συγκροτεί μια σειρά μελετών, προφανώς πρόχειρων, για φωτισμό μνημείων. Παίρνει δηλαδή γραμμικές όψεις και τοποθετεί σχεδιαστικά επ’ αυτών φωτιστικά σώματα και καλώδια.

Αυτό το σώμα, αναμφίβολα με πολιτική  υποστήριξη και διασυνδέσεις (σταματώ εδώ) το παρουσιάζει στην κρατική ΔΕΗ και ¨κερδίζει¨ την υποστήριξη της (no surprise there!). Βουλευτής ΠΑΣΟΚ Καβάλας ενημερώνει τον τότε πρόεδρο της ΔΕΗ πως για να συμφωνήσει θέλει να βάλουν στο πακέτο και το Μεσαιωνικό Υδραγωγείο της Καβάλας. Υποθέτω πως η απάντηση θα ήταν, μετά χαράς!  Η μελέτη εγκρίνεται βεβαίως από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο. Το πάρτι αρχίζει, αλλά κολλάει στην Καβάλα. Την εποχή εκείνη στο υδραγωγείο εκτελούνται εργασίες συντήρησης.

Ο τοπικός διευθυντής αντιδρά τόσο για λόγους ασφαλείας, όσο και για τις συνέπειες που θα είχε στο μνημείο η εγκατάσταση του εκτεταμένου δικτύου. Δέχεται ισχυρές πιέσεις από την τότε γενική γραμματέα και το πρωθυπουργικό γραφείο. Αντέχει. Το έργο δε γίνεται… αλλά προσωρινά! 

Με όπλο την έγκριση από το ΚΑΣ η εταιρεία επανεμφανίζεται στην περιοχή, αυτή τη φορά μέσω του Δήμου Καβάλας. Η Περιφέρεια Αν. Μακεδονίας – Θράκης με το γνωστό σύνδρομο της απορροφητικότητας παράτυπα εντάσσει το έργο.  Οι αντιδράσεις της τότε 12ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων δεν εισακούονται. Έχει απόφαση ΚΑΣ λένε από το ΥΠΠΟ.

Όταν τα πράγματα παίρνουν άσχημη τροπή, ο γράφων, που ήταν και ο αρχαιολόγος του έργου της αποκατάστασης του μνημείου καταφεύγει στη δικαιοσύνη. Ευτυχώς, η εισαγγελέας ανταποκρίνεται και εκκινεί αυτεπάγγελτη έρευνα. Το έργο διακόπτεται. Νέα μελέτη φωτισμού στο ΚΑΣ με αντίπαλο τον πρώτο μελετητή από ιστούς εκτός μνημείου πετυχαίνει καλύτερο αποτέλεσμα.

Κάθε φορά που επισκέπτομαι το μνημείο για να καταγράψω τα προβλήματα, είμαι περήφανος και για το έργο που κάναμε και για τη ζημιά που εμποδίσαμε και με προσωπικό κόστος απέναντι σε ένα ΥΠΠΟ που είχε εγκρίνει κακή μελέτη και αρνούνταν να δει το σφάλμα γιατί ανάμεσα στα άλλα δε ζει στην περιοχή και δεν αναπνέει το μνημείο. ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΑΠΟΤΡΑΠΕΙΣΑ.

Το 2014 γίνεται σεισμός στη Λήμνο. Στο ΝΔ πεσσό της Βασιλικής Β’, του μόνου εν μέρει ισταμένου μνημείου του χώρου διαχρονικά, σημείου αναφοράς στο χώρο, οι αρμοί των μαρμαρόπλινθων έχουν ανοίξει. Η ανάγκη επέμβασης είναι προφανής. Καθώς το έργο έχει τεχνικές δυσκολίες θα εμπλακεί η αρμόδια διεύθυνση από την Αθήνα σε συνεργασία με την τοπική Εφορεία Αρχαιοτήτων.

Στην πορεία η εφορεία και τα δικά της ενδιαφέροντα στο μνημείο μένουν εκτός. Μια μελέτη ολοκληρώνεται εξ αποστάσεως και αποστέλλεται στην Καβάλα. Η διεύθυνση της εφορείας συναινεί υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες εσωτερικής διαφάνειας και εξωτερικών πιέσεων. Κανείς διευθυντής δε βρίσκεται στη θέση του με κρίση, όλοι με τοποθέτηση και … υπό αίρεση.

Η μελέτη περνάει και πάλι από το ΚΑΣ. Αντίγραφό της κατά δήλωση της διεύθυνσης της Εφορείας δεν υπάρχει στην Καβάλα, καμία παρουσίαση ή διαβούλευση, όροι της ένταξης στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Ακολουθεί η μετατροπή της μελέτης σε τεύχη δημοπράτησης και ο διαγωνισμός. Μια κατασκευαστική εταιρεία με έκπτωση 48% θα επέμβει στη βασιλική του 6ου αι. Χάρμα. Να βάλουν και μια αντίστοιχη εταιρεία στην Ακρόπολη, προτείνω ο αμαθής καβαλιώτης. 

Από στοιχεία που διαρρέουν γίνεται φανερό πως η μελέτη έχει αστοχίες. Που οφείλονται; Η Βασιλική Β΄ έχει μια μεγάλη ατυχία. Ευτύχησε να τη δημοσιεύσει ένας βυζαντινολόγος βιβλικών διαστάσεων, o Paul Lemerle, ιστορικός της τέχνης, φιλόλογος και ιστορικός, συγκροτημένη προσωπικότητα. Από το θεμελιώδες του βιβλίο για τους παλαιοχριστιανικούς Φιλίππους, έως τον Πρώτο Βυζαντινό Ουμανισμό και τα Θαύματα του Αγ. Δημητρίου.

Στο βιβλίο για τους Φιλίππους υπάρχουν αποτυπώσεις, σχέδια και προτάσεις αποκατάστασης υψηλής και καλλιτεχνικής ποιότητας. Οι τεμπέληδες κληρονόμοι του Lemerle και ενώ έχουν παρατηρηθεί και οι αστοχίες του συνεχίζουν να θεωρούν δεδομένες τις προτάσεις του και από καιρού εις καιρό να τις κάνουν πραγματικότητα. Στο μεταξύ καμία συστηματική επανεκτίμηση του μνημείου δεν έχει γίνει, και η οποία βέβαια θα περιλαμβάνει από πολλές δοκιμαστικές τομές, μέχρι επαναμετρήσεις και αξιολόγηση νέων στοιχείων.

Μικρής έκτασης μελέτες έχουν ήδη θέσει σε αμφισβήτηση την ιστορία του μνημείου (μία ή δύο φάσεις, Καρύδης) και τη επανατοποθέτηση αρχιτεκτονικών μελών (Βελένης). Αυτό το πλαίσιο της χρήσης των δεδομένων Lemerle χωρίς νέα εκτεταμένη επιτόπια έρευνα (δυστυχώς οι Φίλιπποι δε μεταφέρονται στην Αθήνα!) αποτέλεσε ως φαίνεται τη λύση για τη μελέτη φάντασμα!

Στην πρόσφατη επίσκεψη της υπουργού και κλιμακίου του ΥΠΠΟΑ στο χώρο των Φιλίππων, το πρόβλημα αναδεικνύεται από το πρώτο σχέδιο που παρουσιάζεται. Η μηχανικός δηλώνει αμηχανία για το αρχιτεκτονικό μέλος στη συγκεκριμένη θέση που παρουσιάζεται στο σχέδιο.

Ακολουθεί έντονος και προσβλητικός διάλογος και το βασικό επιχείρημα είναι πως τη μελέτη έχει εγκρίνει και η τοπική εφορεία. Η στάση αυτή διατηρείται και στην ανακοίνωση του ΥΠΠΟΑ λίγες μέρες αργότερα. Αναφορά στα υπαρκτά προβλήματα δε γίνεται. Ούτε σε αναφορές σε λάθος υλικά, ούτε για την κατασκευή ογκώδους τοίχου που θα αλλοιώσει την εικόνα του μνημείο και το αρχαιολογικό τοπίο.

Γιατί όμως το τελευταίο να απασχολήσει τους μελετητές των Αθηνών; Βρέθηκαν στο χώρο ένα χειμωνιάτικο κρυστάλλινο πρωινό να απολαύσουν τους πεσσούς κόντρα στο χιονισμένο Παγγαίο; Διασκέδασαν με τα επιχειρήματα φοιτητών νομικής στον ολάνθιστο χώρο νωρίς την άνοιξη χωρίς έναν μαύρο τοίχο να τους πλακώνει; Χαλάρωσαν στο forum στην εκδήλωση για το αυγουστιάτικο φεγγάρι. Σχέδια του Lemerle βλέπουν, και τοίχους ορθώνουν. Ας τους κάνουν beton armee, γιατί μέσες λύσεις. Και αυτό θα το περάσει το ΚΑΣ. 

Η πραγματικότητα παραμένει πως το μνημείο έχει ανάγκη από μια πολύ πιο σύνθετη μελέτη, από περισσότερες ειδικότητες. Καθόλου δε έχω πειστεί για την στατική συνεισφορά της προτεινόμενης λύσης. Το μνημείο κινδυνεύει και αρχαιολογικά και αισθητικά. Η Αθήνα κωφεύει, ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΕΠΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΗ.

Οι δύο περιπτώσεις ανάγλυφα παρουσιάζουν πως παρά την τήρηση των διαδικασιών και οι καλές και οι κακές προθέσεις βρίσκουν το δρόμο τους σε επικίνδυνα αποτελέσματα. Αθηνοκεντρική διοίκηση, αδύναμες εφορείες, διορισμένα συλλογικά όργανα μπορούν πολύ εύκολα να γίνουν καταστροφικός συνδυασμός (δε μειώνω τις επιτυχίες). Είναι ανάγκη στην παρούσα περίπτωση η ηγεσία του ΥΠΠΟΑ, να ξεπεράσει το σοκ και την οργή (αυτή ας μείνει για το πρόσωπο) και να ανοίξει το φάκελο της μελέτης του μνημείου για να σωθεί ό τι είναι δυνατόν, έστω και την ύστατη ώρα. 

Μετά από όλα αυτά που ακούμε και συμβαίνουν στο Δήμο Φιλίππων (θα συνεχίσω να τον λέω Δήμο) και τη συνένωση με τον Δήμο Καβάλας διαπιστώνουμε καθημερινά και άσχετα με το τι λέγεται προεκλογικά ότι η υποβάθμιση του πρώην Δήμου Φιλίππων δεν έχει προηγούμενο.

Τα παραδείγματα πολλά!! Αυτό όμως που ξεχειλίζει το ποτήρι της απαξίωσης είναι η προσπάθεια που γίνεται να μεταφερθεί (έστω και με υπερβολή) ο αρχαιολογικός χώρος των Φιλίππων στην Καβάλα. Δε φτάνει που οι αρμόδιοι επέλεξαν να θάψουν τα μνημεία μέσα στους οικισμούς των Φιλίππων με τέτοιο τρόπο ώστε να μην υπάρχει ανάδειξη τους και επισκεψιμότητα, τώρα θέλουν να πάρουν και αυτά που υπάρχουν για να τα πάνε στην Καβάλα!

Το κτίριο ΚΟΥΦΛΕΡ να το διεκδικήσει ο Δήμος Καβάλας και να το εκμεταλλευτεί π.χ αθλητικό, πολιτιστικό κέντρο ή για διαμερίσματα για να έχει έσοδα. Ο αρχαιολογικός όμως χώρος των Φιλίππων που εντάχθηκε στην UNESCO βρίσκεται στο Δήμο ΦΙΛΙΠΠΩΝ  και εδώ πρέπει να αναδεικνύονται τα ευρήματα, στο φυσικό τους χώρο!  Όχι να φιλοξενούνται στην Καβάλα. Υπάρχουν κτίρια στους Φιλίππους που μπορούν να μετατραπούν σε εργαστήρια, ξενώνες για φιλοξενία, χώρους διδασκαλίας και ότι άλλο χρειάζεται προκειμένου να αξιοποιηθούν όλα τα ευρήματα αν υπάρχει πραγματικά θέληση ανάδειξης.

Τέλος, αυτά που μαθαίνουμε από ντόπιους αρχαιολόγους δεν είναι πολύ ευχάριστα και ο Δήμος πρέπει να αναλάβει  πρωτοβουλία για μας εξηγήσει η Αθήνα τι ακριβώς γίνεται.

Απο αυτά που συμβαίνουν μέχρι τώρα αποδεικνύεται αφενός ότι ήταν λάθος η συνένωση και αφετέρου υπήρχε σκοπιμότητα για την υποβάθμιση του τόπου μας. Η τοπική κοινωνία υπέστη τις δεσμεύσεις και υποχρεώσεις χωρίς να έχει τα οποία οφέλη. Αυτό δε το ανεχόμαστε πια και αυτό θα το αλλάξουμε!

Θεμιστοκλής Καλπακίδης

Δημοτικός Σύμβουλος ΚΑΠ  

Οι εκλεγμένοι δημοτικοί σύμβουλοι πρέπει να κοιτάμε το καλό του τόπου μας, άλλωστε αυτός ήταν και ο λόγος για τον οποίον μας εξέλεξαν οι συνδημότες της πόλης μας. Θα πρέπει πρώτα να στεκόμαστε δίπλα στον πολίτη, να βάζουμε πρώτα το καλό των πολλών, δηλαδή του κοινωνικού συνόλου, και μετά των ολίγων.

Αν κοιτάξουμε την κατάσταση της χώρας θα καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι δεν υπηρετεί το καλό των πολιτών, ή αν προσπαθεί να το κάνει, το κάνει ανεπαρκώς. Και κάπως έτσι οι αιρετοί στην προσπάθεια μας αυτή καταλήγουμε να χανόμαστε στην μετάφραση των νόμων και των διατάξεων με αποτέλεσμα ο αρχικός στόχος να υπηρετήσουμε το καλό των πολιτών μας να φαίνεται μακρινό όνειρο.

Στο τελευταίο δημοτικό συμβούλιο Καβάλας ήρθε ένα πολύ σοβαρό θέμα που αφορούσε την έγκριση έρευνα εργασιών σε δημοτική έκταση στην περιοχή της Λιμνιάς (δημοτική ενότητα Φιλίππων) και πραγματοποιώντας έρευνα σχετικά με το θέμα το οποίο ήδη πέρασε κατά πλειοψηφία από το δημοτικό συμβούλιο Καβάλας κατέληξα στα παρακάτω συμπεράσματα – ερωτήματα:

1) Για ποιο λόγο η παράταξη της κ. Τσανάκας κατέθεσε επιστολικούς ψήφους εκπροσωπώντας με δημοτικούς συμβούλους (Ιωσηφίδου και Τελίδης) που ήταν απόντες σε ολόκληρη την συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου στις 15/6/2020; Υπήρχε κάποια ανάγκη για επιστολικούς ψήφους; Κάτι όμως που δεν προβλέπεται ούτε από τον κανονισμό του δημοτικού συμβουλίου αλλά ούτε και από την έκτακτη ΚΥΑ για την πανδημία. Και γιατί όλοι οι νομικοί που ήταν παρόντες στο δημοτικό συμβούλιο σιώπησαν σε αυτήν παρατυπία; Αντιθέτως υπήρξαν και παρατάξεις που όχι μόνο αποδεχτήκαν αλλά υπερασπίστηκαν το δικαίωμα της επιστολικής ψήφου…

2) Γιατί ο δήμος παραδίνει μια τόσο μεγάλη έκταση, συνολικά 371 στρεμμάτων, για έρευνα χωρίς να υπάρχουν ούτε εγγυήσεις σχετικά με την αποκατάσταση του περιβάλλοντος σύμφωνα με το άρθρο 59 του νόμου 4512/2018. Γιατί δεν ορίζεται στην εισήγηση ο χρόνος όπως ορίζει ο νόμος των δύο ετών και αφήνεται αόριστο το χρονικό πλαίσιο;

3) Γιατί δεν έγινε πλειοδοτική δημοπρασία για τις εν λόγων εκτάσεις όπως ορίζει με τις νέες διατάξεις του άρθρου 54 ο Ν. 4512/2018. Σύμφωνα με το νόμο με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου μπορεί να πραγματοποιηθεί πλειοδοτική δημοπρασία με ενσφράγιστες προσφορές. Αντίθετα η απόφαση δεσμεύει τον δήμο ακόμη στην μετέπειτα εμπορική σύμβαση με την εν λόγω εταιρία.

4) Ποιος θα ελέγχει; Γιατί δεν ορίζεται ελεγκτικός φορέας που θα ελέγχει τις ερευνητικές εργασίες; Υπάρχει πραγματικός κίνδυνος με την πρόφαση των ερευνών να γίνονται κανονικές εξορύξεις και φυσικά εμπορεύονται τα προϊόντα αυτών (όγκοι μαρμάρου).

5) Μέτρα έχουν προβλεφθεί για την αποκατάσταση του περιβάλλοντος; Μπορεί η εταιρία να επικαλείται οποιαδήποτε μέθοδο ή τεχνική εξόρυξης αλλά δεν διασφαλίζεται και ότι θα το πράξει στην πραγματικότητα. Αναμφίβολα, με την ανάπτυξη του λατομείου θα επέλθει καθολική αποψίλωση της βλάστησης στην περιοχή. Θα εφαρμόζεται σταδιακή αποκατάσταση των βαθμίδων με τοποθέτηση μέχρι ενός μέτρου χώματος σε ολόκληρη περιοχή έτσι ώστε να υποβοηθηθεί η γρήγορη επαναφορά της βλάστησης;

6) Σε πρόσφατη επίσκεψη μου στην περιοχή και συνομιλώντας με τους κατοίκους της Λιμνιάς και του Βουνοχωρίου διαπίστωσα ότι οι περισσότεροι αγνοούν το συγκεκριμένο. Δεν θα έπρεπε οι κάτοικοι να είναι καλύτερα ενημερωμένοι και να υπάρχει απόφαση του τοπικού συμβουλίου ειδικότερα όταν οι συγκεκριμένες εκτάσεις απέχουν μόλις 358 μέτρα από κατοικημένη περιοχή;

Αγωνιώ να δω τις θέσεις των αριστερών και του ΚΚΕ στο συγκεκριμένο ζήτημα.

Ανεξάρτητη Δημοτική Παράταξη
«ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΥΓΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΒΑΛΑ»

Ο Επικεφαλής

Δημήτρης Βογιατζής
Δημοτικός Σύμβουλος Καβάλας

Πολλές φορές αναρωτήθηκα, όπως και χιλιάδες άλλοι άνθρωποι, ειδικοί και μη, πώς έγινε ο «χρυσός αιώνας» της Αθήνας. Η επιβλητικότερη πολιτική μορφή της περιόδου αυτής ήταν αναμφισβήτητα ο Περικλής. Τι ήταν, λοιπόν, αυτό που οδήγησε τον Περικλή και την Αθήνα στην δημιουργία της πόλης-αυτοκρατορίας; Όχι μόνο σε πολιτικό επίπεδο, αλλά και σε άλλα επίπεδα, όπως η τραγική και κωμική ποίηση, η αρχιτεκτονική, η γλυπτική, η αισθητική γενικότερα, η ρητορική, η φιλοσοφία, η ιστορία, κ.λπ. Σίγουρα συνετέλεσαν πολλοί παράγοντες για το ελληνικό κλασσικό θαύμα. Τι ήταν, όμως, αυτό που οδήγησε στην απογείωση την πόλη των Αθηνών στην συγκεκριμένη περίοδο του Περικλή; Πιστεύουμε, κατά την ταπεινή μας γνώμη, ότι εκτός των εξαιρετικών προσωπικών χαρισμάτων και ικανοτήτων του, δημιούργησε γύρω του ένα κύκλο με τους καλύτερους επιστήμονες, καλλιτέχνες, κ.λπ., στις ειδικότητές τους. Επομένως, οι συμβουλές τους ήταν ό,τι καλύτερο μπορούσε να εισηγηθεί κάποιος. Σε αντίθεση με την σημερινή πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα, όπου δεν χρησιμοποιούνται οι καλύτεροι, αλλά οι ημέτεροι, ή τέλος πάντων κατώτεροι των καλύτερων. Έτσι, η πιθανότητα σφάλματος είναι μεγαλύτερη και προφανώς το ρίσκο μεγαλύτερο. Για να αποδείξουμε τον ισχυρισμό μας αυτό θα ασχοληθούμε σε μία σειρά άρθρων με τους ανθρώπους που αποτέλεσαν τον κύκλο αυτό. Ξεκινάμε με τον Ιππόδαμο τον Μιλήσιο.

Ο Ιππόδαμος γεννήθηκε στην Μίλητο το 498 π.Χ. και πέθανε το 408 π.Χ.. Ήταν γιος του Ευρυφώντος. Ήταν αρχιτέκτονας, πολεοδόμος, φυσικός, μαθηματικός, μετεωρολόγος και  φιλόσοφος. Θεωρείται ως ο «πατέρας της πολεοδομίας». Ο Αριστοτέλης αναφέρεται στον Ιππόδαμο σε ένα εκτενές χωρίο στο δεύτερο βιβλίο των «Πολιτικών» του (1267b-1269a). Τον θεωρεί επινοητή της διαίρεσης των πόλεων και του Πειραιά («την των πόλεων διαίρεσιν εύρε και τον Πειραιά κατέτεμεν»), πιο συγκεκριμένα. Κατά τον Αριστοτέλη, επίσης, ο Ιππόδαμος ήταν ο πρώτος που χωρίς να είναι πολιτικός προσπάθησε να μιλήσει για το άριστο πολίτευμα (Αριστοτέλης, «Πολιτικά», Βιβλίο Β΄, 1267b, εκδόσεις «ΤΟ ΒΗΜΑ», Εισαγωγή- Νεοελληνική απόδοση Δ. Παπαδής). Κατά τον Ρότζερ Πάντεν (Roger Paden), καθηγητή φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Τζώρτζ Μαίησον για να αντιληφθεί κάποιος την συνεισφορά του Ιππόδαμου στους δύο τομείς θα πρέπει να μελετήσει ταυτόχρονα το φιλοσοφικό και αρχιτεκτονικό έργο του (Roger Paden, «The two professions of Hippodamus of Miletus», Philosophy and Geography, Vol. 4, No. 1, 2001). Ο Πάντεν διερωτάται εάν ο Αριστοτέλης είναι ακριβής στο ότι ο Ιππόδαμος ήταν ο πρώτος που εφάρμοσε την τεχνολογία του πλέγματος («grid pattern») στην πολεοδομία, δηλαδή όταν οι δρόμοι τέμνονται με άλλους δρόμους σε ορθή γωνία σχηματίζοντας οικοδομικά τετράγωνα, και ταυτόχρονα ο πρώτος που συνέγραψε περί ουτοπικής πολιτείας. Τότε, συμπεραίνει ο Πάντεν, θα πρέπει να θεωρήσουμε ότι υπήρχε μεγάλη σχέση μεταξύ των δύο γνωστικών αντικειμένων. Επιπλέον, αναφέρει ότι θα πρέπει να έχουν τα δύο αντικείμενα πολλά κοινά σημεία. Ο Μπάντεν έχει υπόψη του και τον Πλάτωνα, ίσως και άλλους φιλοσόφους, οι οποίοι ασχολήθηκαν με συγγραφή ουτοπικών Πολιτειών. Στα πλαίσια των έργων αυτών οι συγγραφείς ανέφεραν τρόπους δημιουργίας πόλεων. Ο Πλάτων, για παράδειγμα, στον «Τίμαιο» περιγράφει την Ατλαντίδα η οποία έχει κυκλικό σχήμα. Το μοντέλο, όμως, που ακολουθήθηκε ευρέως ήταν ο τρόπος του Ιππόδαμου με τα οικοδομικά τετράγωνα (όπως η Νέα Υόρκη σήμερα, κ.λπ.). Οι πιο περίφημες πόλεις χτισμένες με το μοντέλο του Ιππόδαμου στην αρχαιότητα ήταν η Πριήνη και η Πέργαμος, στην Ιωνία. Άλλες πόλεις της αρχαιότητος που ακολούθησαν το πλάνο του Ιππόδαμου είναι ο Σελινούντας στην Σικελία, η Όλυνθος στην Χαλκιδική, η Μίλητος, η Αλικαρνασσός, η Κνίδος, κ.ά. (https://magical-steps.com/blog/hippodamus-of-miletus/). Από τις σύγχρονες πόλεις, εκτός της Νέας Υόρκης, πολλές πόλεις των Ηνωμένων Πολιτειών έχουν σχεδιασθεί με το μοντέλο του Ιππόδαμου (η Ουάσιγκτον στο μεγαλύτερο μέρος, το Σαν Ντιέγκο, το Σόλτ Λέικ Σίτυ, η Οκλαχόμα Σίτυ, κ.ά.).  

Ο Λουίτζι Μάτζα (Luigi Mazza), ομότιμος καθηγητής πολεοδομίας (urban planning) στο Πολυτεχνείο του Μιλάνου στο άρθρο του «Plan and constitution – Aristotle’s Hippodamus: towards an ‘ostensive’ definition of spatial planning» (The Town Planning Review, 80 (2), 2009) συμφωνεί με την άποψη του Πάντεν. Πιο συγκεκριμένα, αναφέρει ότι εάν δεν συνδυασθεί η πρωτοτυπία του Ιππόδαμου στον σχεδιασμό πόλεων με την πολιτική δεν μπορούν να εξαχθούν χρήσιμα συμπεράσματα. Ίσως, κυρίως, λόγω της ύπαρξης πόλεων σχεδιασμένων με το μοντέλο του πλεγματος και πριν τον Ιππόδαμο. Άρα, η καινοτομία του Ιππόδαμου πρέπει πιθανά να αναζητηθεί στις παραμέτρους που έλαβε υπόψη του ο Ιππόδαμος στον σχεδιασμό των πόλεων, όπως ο Πειραιάς, ώστε να βοηθήσει στην δημιουργία της άριστης πολιτείας. Στην σελίδα http://www.hellenicaworld.com/Greece/Technology/en/CityPlan.html ο Μιχαήl Λαχανάς γράφει ότι ο Ιππόδαμος διευθέτησε τα κτίρια και τους δρόμους της Μιλήτου, γύρω στο 450 π.Χ., έτσι ώστε οι άνεμοι από τα βουνά και την θάλασσα να φυσούν κατά τον βέλτιστο τρόπο μέσα από την πόλη και να παρέχουν την απαραίτητη δροσιά το καλοκαίρι! Μου είχε κάνει εντύπωση όταν ο αείμνηστος Δημήτρης μου έλεγε, κουνώντας το κεφάλι, για την δημιουργία της Βιομηχανικής Περιοχής της Αθήνας στα βόρεια της πόλης! Με το δυνατό φύσημα του βοριά όλες οι καμινάδες των βιομηχανιών προς τα πού θα έσπρωχναν τα καυσαέρια που θα εξέπεμπαν; Ο Βιτρούβιος, σύμφωνα με τον κ. Λαχανά, στο έργο του «Δέκα Βιβλία Αρχιτεκτονικής» μνημονεύει ότι στον σχεδιασμό των πόλεων θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η επίδραση των ανέμων.

Κλείνοντας το σύντομο αυτό άρθρο, θα θέλαμε να τονίσουμε ότι ο Περικλής ανέθεσε στον φίλο του Ιππόδαμο τον σχεδιασμό της πόλης του Πειραιά. Μάλιστα, προς τιμήν του Ιππόδαμου, η αγορά ονομάσθηκε Ιπποδάμεια (Δημοσθένης, «Προς Τιμόθεον», 22). Επιπλέον, ο Ιππόδαμος ανήκε στους οικιστές που πήγαν στην πόλη Θούριοι, στην «Μεγάλη Ελλάδα», μαζί με τον Ηρόδοτο και τον Πρωταγόρα, απεσταλμένοι του Περικλή. Ο Ιππόδαμος, λοιπόν, ήταν στον κύκλο του Περικλή. Έτσι, ο μεγάλος ηγέτης Περικλής έκτισε την αυτοκρατορία των Αθηνών του 5^ου αιώνα. Με τους καλύτερους για μία Αθήνα Αυτοκράτειρα!