Τρίτη, 22 Ιανουαρίου 2019

Με την "Ηλέκτρα" του Σοφοκλή -μια παράσταση του Εθνικού Θεάτρου, σε σκηνοθεσία Θάνου Παπακωνσταντίνου- ολοκληρώθηκε, το βράδυ του Σαββάτου, το πρόγραμμα των αρχαίων τραγωδιών του 61ου Φεστιβάλ Φιλίππων (απομένουν οι "Εκκλησιάζουσες" του Αριστοφάνη και ο "Χένσελ και Γκρέτελ" της Κάρμεν Ρουγγέρη). Οι θεατές είχαν την ευκαιρία να δουν στη σκηνή του αρχαίου θεάτρου Φιλίππων ένα από τα πιο ζοφερά επεισόδια του μύθου των Ατρειδών: την εκδίκηση της Ηλέκτρας και του Ορέστη για το φόνο του Αγαμέμνονα που διέπραξαν η Κλυταιμνήστρα και ο Αίγισθος.

Η παράσταση ικανοποίησε όλους τους θεατές που βρέθηκαν στις εξέδρες του αρχαίου θεάτρου, καθώς ισορρόπησε με ξεχωριστό τρόπο μεταξύ του θρήνου -τόσο για το φόνο του Αγαμέμνονα όσο και για το (φημολογούμενο) θάνατο του Ορέστη σε ιππικό ατύχημα στη Φωκίδα-, της λύτρωσης -που επέρχεται μετά την επιστροφή του Ορέστη, την "αναγνώριση" και τη συνάντησή του με την αδελφή του την Ηλέκτρα- και της εκδίκησης -με το φόνο της Κλυταιμνήστρας και το διαφαινόμενο φόνο του Αιγίσθου (μιας και το έργο ολοκληρώνεται λίγο πριν γνωστοποιηθεί ο θάνατός του, με τον ίδιο να σέρνεται εκτός σκηνής από τον Ορέστη). Το έργο ξεκινάει με μια Ηλέκτρα υποταγμένη στην εξουσία της Κλυταιμνήστρας, καθαρίζοντας πατώματα και περιμένοντας στωικά την ημέρα και τη στιγμή που θα πάρει την εκδίκησή της. Η παράσταση συνεχίζεται με μια παράθεση αντιθέσεων και συγκρούσεων, πότε μεταξύ της Ηλέκτρας και της Κλυταιμνήστρας (με την πρώτη να προειδοποιεί πως "Αν τέτοιους νόμους επιβάλεις στους ανθρώπους θα τους πληρώσεις σίγουρα κι εσύ" και τη δεύτερη να τονίζει, με αρκετή δόση έπαρσης, πως "δεν καταδέχομαι να αρνηθώ ότι σκότωσα τον πατέρα σου") και πότε μεταξύ της Ηλέκτρας και της αδελφής της, της Χρυσοθέμιδος (που μάταια επιχειρεί να την μεταπείσει από το να πάρει εκδίκηση).

Η κορύφωση του δράματος ξεκινάει από τη στιγμή που ο Ορέστης επιστρέφει στο Άργος (μεταφέροντας τις αποδείξεις του..."θανάτου" του!) και συναντάει την αδελφή του (την οποία αρχικά δεν αναγνωρίζει). Τα δύο αδέλφια αναγνωρίζονται, τελικά, και οι ελπίδες της Ηλέκτρας αναπτερώνονται, ωστόσο η "λύση" και η "κάθαρση" του δράματος παραμένει ημιτελής, καθώς ναι μεν ο Αίγισθος αντικρίζει το κομμένο κεφάλι της Κλυταιμνήστρας αλλά ο θάνατός του δεν αναγγέλεται επί σκηνής (κάτι απαραίτητο στην αρχαία τραγωδία). Αυτή η "εκκρεμότητα" μπορεί σε κάποιους να φαντάζει αφύσικη, αλλά για πολλούς δείχνει ότι η πλοκή δεν σταματάει εδώ αλλά συνεχίζεται με τις τύψεις του Ορέστη και τις Ερινύες να τον κυνηγούν, την δικαίωσή του από τον Άρειο Πάγο, το ταξίδι του ως την Ταυρίδα και τη συνάντησή του με την Ιφιγένεια.

Μας άρεσε πολύ η ερμηνεία της Αλεξίας Καλτσίκη στο ρόλο της Ηλέκτρας, ενώ σταθερή αξία παραμένει η Μαρία Ναυπλιώτου -ως Κλυταιμνήστρα. Στο ύψος τους στέκονται, επίσης, ο Αλέξανδρος Μαυρόπουλος (στο -σχετικά σύντομο, λόγω της έμφασης στην Ηλέκτρα- ρόλο του Ορέστη), ο Χρήστος Λούλης (ως Αίγισθος που, επί της ουσίας, κινεί τα νήματα και έχει πείσει την Κλυταιμνήστρα για το "δίκαιο" του φόνου του Αγαμέμνονα) και οι υπόλοιποι ηθοποιοί -καθώς και τα μέλη του χορού.

Συντελεστές

Μετάφραση: Γιώργος Χειμωνάς
Σκηνοθεσία: Θάνος Παπακωνσταντίνου
Σκηνικά – Κοστούμια: Νίκη Ψυχογιού
Φωτισμοί: Χριστίνα Θανάσουλα
Μουσική: Δημήτρης Σκύλλας
Χορογραφία: Χαρά Κότσαλη
Βοηθός σκηνοθέτη Α΄: Μάριος Παναγιώτου
Βοηθός σκηνοθέτη Β΄: Βασίλης Βηλαράς
Βοηθός σκηνογράφου/ενδυματολόγου: Κωνσταντίνα Παπακωνσταντίνου
Ερμηνεύουν: Αλεξία Καλτσίκη (Ηλέκτρα), Μαρία Ναυπλιώτου (Κλυταιμνήστρα), Αλέξανδρος Μαυρόπουλος (Ορέστης), Χρήστος Λούλης (Αίγισθος), Ελένη Μολέσκη (Χρυσόθεμις), Μάριος Παναγιώτου (Πυλάδης), Νίκος Χατζόπουλος (Παιδαγωγός)
Χορός: Ασημίνα Αναστασοπούλου, Σοφία Αντωνίου, Ιωάννα Δεμερτζίδου, Νάντια Κατσούρα, Ελένη Κουτσιούμπα, Κλεοπάτρα Μάρκου, Μαρία Μηνά, Ιωάννα Μιχαλά, Τζωρτζίνα Παλαιοθεοδώρου, Νάνσυ Σιδέρη, Καλλιόπη Σίμου, Δανάη Τίκου

Και μια διαφορετική, νομική άποψη

Dsc 0857Την παράσταση παρακολούθησε πλήθος κόσμου, μεταξύ των οποίων και η τομεάρχης πολιτισμού της ΝΔ Όλγα Κεφαλογιάννη, ο σύμβουλος επικοινωνίας του προέδρου της ΝΔ Κυριάκου Μητσοτάκη Μακάριος Λαζαρίδης, η δήμαρχος Καβάλας Δήμητρα Τσανάκα και ο γνωστός ποινικολόγος Μανώλης Βονικάκης που μας έδωσε με την εγκληματολογική «εργαλειοθήκη του» την ανάλυση της σοφόκλειας τραγωδίας:

Tο καθήκον και το μίσος είναι τωρα δύο πτώματα. Καθώς το αίμα κυλάει αργά από τα σώματα της Κλυταιμνήστρας και του Αίγισθου, ο Ορέστης και η Ηλέκτρα χάνουν για πάντα την δικαίωση της ύπαρξής τους.

Στον Σοφοκλή δεν υπάρχουν Χοηφόροι δεν υπάρχουν Ευμενίδες...οι μητροκτόνοι μένουν μόνοι με το εγκλημά τους...δεν υπάρχει η Κρίση....δεν συντελείτε η κάθαρση.

Η ανταπόδοση λοιπόν κυριαρχεί και ουχί η ίδια Δικαιοσύνη ...ένας ερεβώδης κύκλος αίματος ...ένα σισύφειο μονοπάτι δεικτικό του κατωφερούς της ανθρώπινης φύσεως .... η Ηλέκτρα του Σοφοκλή είναι η πιο πεσιμιστική σπουδή στην ανθρώπινη φύση.

Η δικαίωση του δικαίου δεν έρχεται ποτέ...δεν συντελείτε ποτέ η αριστοτελική κάθαρση ....τα πάντα μετέωρα...όλα μάταια.

Η προσπάθεια της αρχαίας ελληνικής σκέψης να επιτευχθεί το πέρασμα από την αγριότητα, τον παραλογισμό, το αίμα ...στον Λόγο, την ευνομούμενη οργανωμένη κοινωνία και στον Άνθρωπο της λογικής και όχι των ενστίκτων....είναι όλα μάταια...

Κατηγορία Θέατρο

ΒΙΝΤΕΟ: ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΕΡΚΟΥΡΟΠΟΥΛΟΣ

Μεγάλο ήταν το ενδιαφέρον για τη χτεσινοβραδινή συναυλία του Σταύρου Ξαρχάκου και της Άλκηστις Πρωτοψάλτη, η οποία έλαβε χώρα στο αρχαίο θέατρο Φιλίππων -στο πλαίσιο του 61ου Φεστιβάλ Φιλίππων. Χαρακτηριστικό του ενδιαφέροντος αυτού ήταν ότι τα εισιτήρια για τη συναυλία εξαντλήθηκαν (!), ενώ οι ουρές από τα αυτοκίνητα των θεατών έφταναν ακόμα και στον Άγιο Σίλα!

Και το αποτέλεσμα τούς αποζημίωσε!

Λίγα λεπτά πριν τις 9:30 το βράδυ η δημοφιλής τραγουδίστρια και ο διάσημος μουσικοσυνθέτης βγήκαν στη σκηνή του θεάτρου, έχοντας προηγουμένως επιτρέψει σε θεατές ακόμα και να καθίσουν στο χώμα μπροστά ακριβώς από τη σκηνή. Η συναυλία διήρκεσε περίπου 1 ώρα και 25 λεπτά, με τους θεατές να απολαμβάνουν γνωστά τραγούδια τόσο της Α. Πρωτοψάλτη όσο και του κλασικού ελληνικού κινηματογράφου, σε ένα σόου το οποίο χαρακτηριζόταν από εξαιρετική ενορχήστρωση και τέλειο, από πλευράς ποιότητας, ήχο.

Κατηγορία Συναυλίες

Οι Χοηφόρες δεν είναι από τις δημοφιλέστερες τραγωδίες για το κοινό, παρόλα αυτά η παράσταση παρουσιάζεται είτε αυτόνομα είτε σαν μέρος της τριλογίας, καθώς αποτελεί το δεύτερο μέρος της «Ορέστειας». Συγκεκριμένα η τριλογία του Αισχύλου περιλαμβάνει τα έργα  Αγαμέμνων –Χοηφόρες –Ευμενίδες .Η τριλογία της «Ορέστειας» παίχτηκε για πρώτη φορά το 458 π.Χ.

Το κοινό της συγκεκριμένης  παράστασης των Φιλίππων μπορεί να μην  ήταν πολυπληθές, όμως ήταν το εκπαιδευμένο κοινό του φεστιβάλ που παρακολουθεί την εξέλιξη του θεάτρου και στο τέλος χειροκροτεί αλλά και σχολιάζει το εκάστοτε σκηνοθετικό εγχείρημα.

Ο Χορός είναι κυρίαρχος  στις «Χοηφόρες», και μάλιστα με ενεργητικό τρόπο. Οι αιχμάλωτες γυναίκες της Τροίας  προτρέπουν τον  Ορέστη να προβεί στην πράξη της μητροκτονίας αλλά και της δολοφονίας του Αίγισθου.

Η Αργυρώ Χιώτη μας παρουσίασε ένα απόλυτα πειθαρχημένο χορό με συντονισμένη κίνηση δίκην στρατιωτικής μπάντας  που επιβλήθηκε στους θεατές χρησιμοποιώντας έξοχα τα κρουστά και έγχορδα μουσικά όργανα που φτιάχτηκαν για την παράσταση ,ώστε να εξυπηρετήσουν την εξαιρετική μουσική του Jan Van de Engel , που γινόταν επιβλητική όταν  άγγιζε την ροκ έκφραση.

Μας αρέσει αυτό που συμβαίνει στο σύγχρονο θέατρο συνόλου. Μία φωνή ,μία ερμηνεία μία κίνηση με ένα στόχο ,να επιβληθεί στους θεατές. Η ομάδα Vasistas δεν άφησε κανέναν ασυγκίνητο ,όμως υπήρξαν φορές που ο θεατής δεν ξεκαθάριζε τον υποδυόμενο ρόλο.

Οι βασικοί ρόλοι του έργου  Ορέστης , ο φίλος του Πυλάδης, ο χορός των γυναικών της Τροίας, η Ηλέκτρα, , η βασίλισσα Κλυταιμνήστρα, η τροφός- του Ορέστη και ο, Αίγισθος  ερμηνεύτηκαν από όλους τους  ηθοποιούς .Δυστυχώς υπήρξαν φορές που ο χορός των γυναικών σκέπαζε την ερμηνεία κάποιων ρόλων.

Θεωρώ πως ήταν η πιο ενδιαφέρουσα παράσταση «Χοηφόρες» που έχω παρακολουθήσει

ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ

1.Είναι λυπηρό μετά από όποιες παρεμβάσεις στον Αρχαιολογικό χώρο (αλλαγή όδευσης εθνικής οδού) και μετά την ένταξη στην UNESCO η παρουσίαση θεατρικής παράστασης να πλήττεται από μουσικές κοντινών καταστημάτων, φωτοβολίδες από πάρτυ γενεθλίων και σκασίματα εξατμίσεων μηχανών

2.Ευχάριστη έκπληξη αποτέλεσε  η απουσία μικροφωνικής εγκατάστασης στην ορχήστρα για την υποστήριξη στα φωνητικά των ηθοποιών ,πράγμα που συμβαίνει πλέον κατά κόρον στις παραστάσεις που παρουσιάζονται στο Φεστιβάλ.

Συντελεστές:

Σκηνοθεσία: Αργυρώ Χιώτη

Μετάφραση: Θανάσης Βαλτινός

Δραματουργία: ομάδα VASISTAS, Ευθύμης Θέου

Μουσική: Jan Van de Engel

Φωτισμοί: Τάσος Παλαιορούτας

Κοστούμια: Ηρώ Βαγιώτη, σε συνεργασία με την Ματίνα Μέγκλα

Βοηθός σκηνοθέτη: Γκέλυ Καλαμπάκα

Καλλιτεχνικός συνεργάτης: Ariane Labed

Επιμέλεια σκηνικού χώρου: Εύα Μανιδάκη

Σύμβουλος δραματουργίας: Νίκος Α.Παναγιωτόπουλος

Κατασκευή μουσικών οργάνων: Αντώνης Χατζηπέρογλου

Μετάφραση υπερτίτλων: Μενέλαος Καραντζάς

Ηθοποιοί: Εύη Σαουλίδου, Ευδοξία Ανδρουλιδάκη, Αινείας Τσαμάτης, Αντώνης Αντωνόπουλος, Φιντέλ Ταλαμπούκας, Ματίνα Περγιουδάκη, Γιάννης Κλίνης, Τζωρτζίνα Χρυσκιώτη, Δημήτρης Κοντός, Αργυρώ Χιώτη

Κατηγορία Θέατρο

Το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Καβάλας σε συμπαραγωγή με το Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου και την Ομάδα Vasistas παρουσιάζουν το Σάββατο 14 Ιουλίου στις 21.30 στο Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων στο πλαίσιο του 61ου Φεστιβάλ Φιλίππων, το κορυφαίο τραγούδι εκδίκησης της αρχαίας ελληνικής γραμματείας «Χοηφόρες» του Αισχύλου σε σκηνοθεσία Αργυρώς Χιώτη.

«Χοηφόρες» του Αισχύλου

Ένα προμελετημένο έγκλημα, που στήνεται επί σκηνής με συνενόχους τους θεατές. Για την εκπλήρωση του χρέους, για την καταστολή της καταπίεσης, για την ανάγκη συλλογικής αποβολής του φόβου.

Ο Ορέστης επιστρέφει από την εξορία στις Μυκήνες και συναντά την Ηλέκτρα μετά από χρόνια. Μαζί θα εκδικηθούν για τον φόνο του πατέρα τους.

Η παράσταση είναι μια εξωστρεφής και γεμάτη ενέργεια τελετουργία. Μια γιορτή στην οποία οι συμμετέχοντες επιλέγουν και βουτάνε στον αιματοβαμένο μύθο και την πολιτική πράξη με σκοπό την κάθαρση και την ανάταση. Όλα χτίζονται μπροστά στα μάτια των θεατών. Όλα επιλέγονται εδώ και τώρα.

Επικεντρώνοντας στον χορό του έργου, την παντοδύναμη αυτή φωνή που βρίσκεται συνεχώς παρούσα επί σκηνής, κινεί τα νήματα και οπλίζει το χέρι του φόνου, η παράσταση προσεγγίζει το έργο ως μία βαθιά σύγκρουση των ενστίκτων του ανθρώπου με την κοινωνική του υπόσταση. Ο χορός γίνεται η μαζική φωνή που παρατηρεί, κατευθύνει και εξουσιάζει τα πάντα. H κοινωνική επιταγή που σε στιγμές παίρνει τον πρώτο λόγο και αυτόνομα ορίζει τον ρου της ιστορίας.

Με τη χρήση μονόχορδων και τον ήχο του ξύλου, η σκηνή μετατρέπεται σε ένα τεράστιο μουσικό όργανο που συλλειτουργεί με τα σώματα των ηθοποιών. Ο δυνατός παλμός αυτού του οργάνου γίνεται το μέσο με το οποίο θεατές και ηθοποιοί καλούνται να αφεθούν στην γιορτή, κινητοποιώντας πρώτα απ’ όλα τις αισθήσεις και προετοιμάζοντας τα σώματα να δεχτούν τον ακραίο μύθο, την ιστορία.

Συντελεστές:

Σκηνοθεσία: Αργυρώ Χιώτη

Μετάφραση: Θανάσης Βαλτινός

Δραματουργία: ομάδα VASISTAS, Ευθύμης Θέου

Μουσική: Jan Van de Engel

Φωτισμοί: Τάσος Παλαιορούτας

Κοστούμια: Ηρώ Βαγιώτη, σε συνεργασία με την Ματίνα Μέγκλα

Βοηθός σκηνοθέτη: Γκέλυ Καλαμπάκα

Καλλιτεχνικός συνεργάτης: Ariane Labed

Επιμέλεια σκηνικού χώρου: Εύα Μανιδάκη

Σύμβουλος δραματουργίας: Νίκος Α.Παναγιωτόπουλος

Κατασκευή μουσικών οργάνων: Αντώνης Χατζηπέρογλου

Μετάφραση υπερτίτλων: Μενέλαος Καραντζάς

Ηθοποιοί: Εύη Σαουλίδου, Ευδοξία Ανδρουλιδάκη, Αινείας Τσαμάτης, Αντώνης Αντωνόπουλος, Φιντέλ Ταλαμπούκας, Ματίνα Περγιουδάκη, Γιάννης Κλίνης, Τζωρτζίνα Χρυσκιώτη, Δημήτρης Κοντός, Αργυρώ Χιώτη

ΧΟΗΦΟΡΕΣ του Αισχύλου

Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων

Σάββατο 14 Ιουλίου, ώρα 21.30

Απαγορεύεται η είσοδος στο θέατρο μετά την έναρξη των παραστάσεων.

ΤΙΜΕΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ

15 € Κανονικό

10 € Φοιτητικό - μαθητικό – ανέργων - άνω των 65 ετών 

Προπώληση:

Καβάλα: Κέντρο πληροφόρησης επισκεπτών Δήμου Καβάλας (πρώην ΕΟΤ) Κεντρική Πλατεία, τηλ: 2510-620566, καθημερινά από τις 10:00 μέχρι τις 14:00 και από τις 18:00 μέχρι τις 21:00, ενώ την ημέρα της παράστασης θα γίνεται προπώληση στο ταμείο του Αρχαίου Θεάτρου Φιλίππων από τις 19:30 το απόγευμα.

Κρηνίδες: Café «Προσκήνιο», Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων, τηλ. 2510516090

Δράμα: «Granazi Store» Γ. Παπανδρέου 21, Τηλ. 2521045812

Ξάνθη: Βιβλιοπωλείο «ΔΥΟ», Βενιζέλου 29, τηλ: 25410-27777

Κατηγορία Θέατρο

5 μήνες μετά την τελευταία της επίσκεψη στον νομό Καβάλας (και συγκεκριμένα στον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων), η υπουργός Πολιτισμού Λυδία Κονιόρδου θα μεταβεί το απόγευμα της Παρασκευής στη Θάσο για μια επίσκεψη-αστραπή -επιβεβαιώνοντας τις πληροφορίες που είχαν γίνει γνωστές το πρωί της Πέμπτης σχετικά με το πρόγραμμα και τον σκοπό της επίσκεψης.

Η υπουργός Πολιτισμού θα καταφτάσει περί τις 4 το απόγευμα στον Λιμένα -με το πλοίο της γραμμής- και θα συναντηθεί με τον δήμαρχο Κώστα Χατζηεμμανουήλ και τον πρόεδρο του Σωματείου "Διάζωμα" Σταύρο Μπένο (ο οποίος και την προσκάλεσε, στο πλαίσιο της 10ης Γενικής Συνέλευσης του "Διαζώματος", η οποία διεξάγεται αυτές τις ημέρες στην περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης). Ακολούθως θα επισκεφτεί το αρχαιολογικό μουσείο του Λιμένα, θα μεταβεί στο -υπό ανακατασκευή- αρχαίο θέατρο Θάσου προκειμένου να παρακολουθήσει μια μουσική παράσταση από τον καλλιτέχνη Πέτρο Κλαμπάνη (προγραμματισμένη στο πλαίσιο της 10ης Γενικής Συνέλευσης), και κατόπιν θα αναχωρήσει για τη Θεσσαλονίκη.

Κατηγορία Πολιτική

Το βράδυ της Κυριακής 8 Σεπτεμβρίου 1957 ήταν σημαδιακό για την έναρξη ενός μεγάλου "ταξιδιού" στον πολιτισμό για τον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων, το θέατρο των Φιλίππων αλλά και για ολόκληρο το νομό Καβάλας.

Εκείνη τη βραδιά ο θίασος του Κωστή Λειβαδέα ανέβασε στο Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων την τραγωδία του Ευριπίδη "Ηλέκτρα" (μπροστά σε 6.000 θεατές) και "έκανε ποδαρικό" σε ένα θεσμό που, 60 χρόνια μετά, έχει καθιερωθεί στις συνειδήσεις όλων μας ως "Φεστιβάλ Φιλίππων" (για κάποια χρόνια και "Φεστιβάλ Φιλίππων-Θάσου") 

Με την ευκαιρία της συμπλήρωσης των 60 αυτών χρόνων, το Kavala Portal επιχειρεί μια ανασκόπηση (ανά έτος) της ιστορίας του Φεστιβάλ - μια ανασκόπηση με αρθρογραφία στηριζόμενη σε μαρτυρίες, ιστορικές πηγές και δημοσιεύματα των εφημερίδων της εποχής.

Ξεκινάμε, λοιπόν, το αφιέρωμά μας αρχίζοντας από το 1957

Η Καβάλα της εποχής

Στη δεκαετία του 50 η Καβάλα έμοιαζε με "σκιά" της πόλης που άκμαζε και αποτελούσε καπνοπαραγωγικό κέντρο μείζονος σημασίας πριν τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Κάτι τέτοιο, βέβαια, ήταν ως ένα βαθμό αναμενόμενο, μιας και τα προηγούμενα 40 περίπου χρόνια η πόλη πέρασε κυριολεκτικά από 40 κύματα, ζώντας 2 βουλγαρικές κατοχές (τις περιόδους 1916-1918 και 1941-1943), την εγκατάσταση ενός μεγάλου κύματος προσφύγων από τη Μικρά Ασία και τον Πόντο -ένεκα της ανταλλαγής των πληθυσμών το 1923-, την έξαρση του καπνεργατικού κινήματος την περίοδο του Μεσοπολέμου -που οδήγησε ακόμα και στην εκλογή κομμουνιστή δημάρχου, του Δημήτρη Παρτσαλίδη το 1934- και την κατακόρυφη πτώση της καπνικής παραγωγής. Και μπορεί, μετά από 4 δεκαετίες αναταραχών, κατοχών και άλλων ζυμώσεων, η Καβάλα να μη βρήκε την "ησυχία" της, ωστόσο στη δεκαετία του 50 παρατηρούνται τα πρώτα μικρά βήματα ανάκαμψης -αν και όντως πολύ δειλά, αν λάβουμε υπόψη και τα εξώφυλλα των εφημερίδων της εποχής (με την "ΠΡΩΙΝΗ", στις 29 Αυγούστου 1957, να τονίζει ότι "Η Καβάλα πρέπει να κηρυχθή εις κατάστασιν εκτάκτου ανάγκης υπό των οργανώσεών της και να αξιώση την άμεσον λύσιν των τοπικών προβλημάτων" αναφερόμενη στο μεγάλο πρόβλημα της ανεργίας).

Η ανάκαμψη αυτή παρατηρείται και στον τομέα του πολιτισμού, με αρχικό μπροστάρη το Δημοτικό Ωδείο -το οποίο μπορεί να ιδρύθηκε το 1938 αλλά, λόγω των συνθηκών της εποχής, δεν μπόρεσε να δραστηριοποιηθεί ουσιαστικά παρά μόνο μετά το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Ωστόσο, η δημιουργία -το 1951- του "Συνδέσμου Φίλων Γραμμάτων και Τεχνών" (του γνωστού και ως ΣΦΓΤ) αποτέλεσε την απαρχή για μια άνοδο και μια συστηματικότερη προσπάθεια ανάδειξης της πολιτισμικής ταυτότητας της Καβάλας. Αρχικά, βέβαια, ο ΣΦΓΤ δεν κατάφερε να ξεφύγει από το δυσχερές περιβάλλον της εποχής και τα μέλη του αναγκάστηκαν να τον διαλύσουν, όμως το 1957 -όταν και επανιδρύθηκε- στάθηκε "τυχερό" λόγω της συνύπαρξης, στην ηγεσία του, δύο σπουδαίων προσωπικοτήτων:

- του αρχαιολόγου και τότε έφορου αρχαιοτήτων Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης Δημητρίου Λαζαρίδη (ο οποίος πέρα από τις αναστηλώσεις και τα έργα αναστήλωσης και ανάδειξης μνημείων στους αρχαιολογικούς χώρους των Φιλίππων και της Θάσου, είχε ξεκινήσει το 1954 τις ανασκαφές στην Αμφίπολη και μερικά χρόνια αργότερα άρχισε τις έρευνες στον τύμβο Καστά), και

- του γαμπρού του, φιλόλογου, διευθυντή του Γυμνασίου Θηλέων Καβάλας και έκτακτου επιμελητή αρχαιοτήτων Χαράλαμπου Λαλένη

Lazaridis Lalenis
Οι Δημήτρης Λαζαρίδης (στα αριστερά) και Χαράλαμπος Λαλένης (στα δεξιά) μαζί με τη Μαρία Καραβολάνη- Χουρμουζιάδη και τον συγγραφέα Ι.Μ. Παναγιωτόπουλο στο αρχαίο θέατρο των Φιλίππων
(Αρχείο Δ. Λαζαρίδη - από την εργασία "ΦΙΛΙΠΠΟΙ 1861-1961: ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΣΚΑΦΕΙΣ" της Χάιδω Κουκούλη Χρυσανθάκη)

Οι προετοιμασίες για τις παραστάσεις

Οι 2 αυτοί άνδρες έβαλαν σαν στόχο τους την αναβάθμιση του πολιτιστικού ενδιαφέροντος στην Καβάλα, με πολλές εκδηλώσεις όπως λογοτεχνικές βραδιές και εκθέσεις ζωγραφικής, ωστόσο ο βασικότερος στόχος τους ήταν η αναβίωση των αρχαίων θεάτρων των Φιλίππων και της Θάσου. Έτσι, στις 3 Αυγούστου του 1957 (όπως πληροφορούμαστε από το φύλλο που εξέδωσε η εφημερίδα ΠΡΩΙΝΗ την επόμενη ημέρα) ο τότε νομάρχης Καβάλας Κώστας Κουκουρίδης δήλωσε ότι δόθηκε άδεια από το Συμβούλιο Αρχαιοτήτων του υπουργείου Παιδείας για να χρησιμοποιηθεί το αρχαίο θέατρο Φιλίππων για 2 παραστάσεις αρχαίας τραγωδίας.

DSC 0257
ΠΡΩΙΝΗ, 4 Αυγούστου 1957

Όπως διαβάζουμε στο σχετικό άρθρο, το έργο που επρόκειτο παρουσιαστεί στο αρχαίο θέατρο Φιλίππων ήταν η "Ηλέκτρα" του Ευριπίδη από τον "Όμιλο Αρχαίας Τραγωδίας" του Κωστή Λειβαδέα (έναν θίασο που "ειδικευόταν" στην εγκαινίαση θεάτρων, καθώς από το 1955 ως και το 1957 είχε ανεβάσει 8 πρώτες παραστάσεις σε θέατρα που μέχρι εκείνα τα χρόνια παρέμεναν αδρανή).

113914
Ο Κωστής Λειβαδέας

Το βασικότερο πρόβλημα όμως, όπως αναφέρεται και στο κλείσιμο του άρθρου, ήταν ότι "ελάχισται ημέραι απομένουν μέχρι τον Σεπτέμβριο" και το θέατρο Φιλίππων ήταν σε άσχημη κατάσταση. Όπως αναφέρει ο Χ. Λαλένης στο βιβλίο του "Εορταί Φιλίππων-Θάσου, το Αρχαίο Δράμα. Προσωπική Μαρτυρία" (Καβάλα 1994, εκδ. δήμος Καβάλας),

"το θέατρο ήταν άσκαφτο και μονάχα η ορχήστρα είχε αποκαλυφθεί Ο φωτισμός ήταν φυσικά ανύπαρκτος"

Theatro Filippon 1934 Theatro Filippon 1936
Το αρχαίο θέατρο Φιλίππων σε φωτογραφίες του 1934 και του 1936 -από το αρχείο της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής. Αν λάβει κανείς υπόψη ότι οι ανασκαφές από τους Γάλλους ολοκληρώθηκαν το 1937 και ότι οι επόμενες ανασκαφές-επεμβάσεις στο θέατρο έλαβαν χώρα το 1957, ο αναγνώστης μπορεί να αντιληφθεί την εικόνα που βρήκαν μπροστά τους οι Λαζαρίδης και Λαλένης.

Οι εργασίες διαμόρφωσης και καθαρισμού του θεάτρου -οι οποίες είχαν σαν στόχο να δώσουν τη δυνατότητα σε 5 με 6 χιλιάδες θεατές να παρακολουθήσουν την παράσταση- ξεκίνησαν την Τρίτη 13 Αυγούστου (όπως πληροφορούμαστε από το φύλλο της ΠΡΩΙΝΗΣ της 15ης Αυγούστου 1957), με ιδιαίτερα πενιχρά οικονομικά μέσα. Μοναδικός πόρος που "κλείδωσε" εκείνες τις ημέρες (καθώς, όπως θα δούμε παρακάτω, δεσμεύτηκαν από άλλους φορείς και άλλα χρηματικά ποσά) ήταν οι 13.267 δραχμές που διέθεσε -όπως πληροφορούμαστε από το ίδιο φύλλο- η Τοπική Επιτροπή Τουρισμού, ενώ άξια αναφοράς -αν και, εκείνα τα χρόνια, αναμενόμενη- είναι η επισήμανση ότι πέραν από την Κοινότητα Κρηνίδων (με τον πρόεδρο Σ. Κυριακίδη, το δήμο Καβάλας και το γραφείο Νομομηχανικού, συνέδραμε και η ΧΙ Μεραρχία (με την προσφορά γρύλων για την απομάκρυνση των μαρμάρινων όγκων που κάλυπταν την ορχήστρα και γεννήτριας για τη φωταγώγηση του θεάτρου). Ο Χ. Λαλένης θυμάται:

Στο κοίλο του θεάτρου σκάφτηκε το χώμα σε αναβαθμούς, όπου κάθησαν κατάχαμα οι χιλιάδες θεατές, πλημμύρισαν το θέατρο, ενώ με απομεινάρια σανιδιών από το Βουλγαρικό Εργοστάσιο της Θάσου, που υπήρχε ακόμα, σχηματίσαμε 2-3 σειρές εδωλίων για … “πρώτες θέσεις”. Η απογευματινή παράσταση έγινε με το φως της ημέρας. Για τη βραδινή η Μεραρχία μας έδωσε μια μικρή γεννήτρια, που τη στήσαμε έξω από το θέατρο και με φανάρια αυτοκινήτων για προβολείς και με λίγα λαμπιόνια “εγένετο φως”. Σκηνικά δεν διέθετε ο θίασος – οι ηθοποιοί παρουσιάζονταν μέσα από τα ερείπια"

2 χρόνια αργότερα, όπως ανέφερε σε συνέντευξή του στον ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ ο κ. Λαζαρίδης:

Η συστηματική ανασκαφή του κοίλου του θεάτρου αποκάλυψε τις οκτώ πρώτες σειρές εδωλίων. Παράλληλα άρχισε η αναστήλωση του περιφερειακού τοίχου της ορχήστρας με την επανατοποθέτηση των μαρμάρινων εδωλίων που είχαν διασωθεί. Πάνω από τα μαρμάρινα εδώλια κατασκευάστηκαν οκτώ σειρές ξύλινων εδωλίων, ενώ το πιο ψηλό κατηφορικό τμήμα του κοίλου αναδιαμορφώθηκε με μικρούς αναβαθμούς ώστε να είναι κατάλληλο να φιλοξενήσει θεατές. Τέλος διευθετήθηκε ο χώρος της ορχήστρας και των παρόδων για την διευκόλυνση της μετακίνησης των ηθοποιών και του χορού

DSC 0261 DSC 0262
ΠΡΩΙΝΗ, 13 Αυγούστου 1957 (σελ. 1 και 4)

Οι εργασίες συνεχίστηκαν με εντατικούς ρυθμούς (αν και, όπως αναφέρει η δρ. θεατρολόγος-φιλόλογος Όλγα Μάμαλη στο βιβλίο "Φίλιπποι: Το θέατρο-οι παραστάσεις αρχαίου δράματος 1957-2007" που εξέδωσε η εφημερίδα "ΕΒΔΟΜΗ" σε συνεργασία με το δήμο Καβάλας και το υπουργείο Μακεδονίας-Θράκης το 2007, "οι εργασίες ήταν κάποτε βάναυσες για τα μνημεία") με τα εισιτήρια για τις 2 παραστάσεις να έχουν ήδη παραγγελθεί (και τα οποία επρόκειτο να πωληθούν προς 5, 10, 20 και 30 δραχμές -οι εφημερίδες, εκείνη την εποχή, κόστισαν 1,5 δραχμή). Μάλιστα, όπως διαβάζουμε σε δημοσιεύματα των επόμενων ημερών, η ζήτηση ήταν αυξημένη για τα ακριβά εισιτήρια (!), κάτι που ανάγκασε τους διοργανωτές να προχωρήσουν σε ορισμένες αναπροσαρμογές των τιμών για τη διευκόλυνση των θεατών.

Η κινητοποίηση των τοπικών φορέων παρέμενε ιδιαίτερα σημαντική (με την Κοινότητα Φιλίππων να ψηφίζει πίστωση 5.000 δραχμών και την Κοινότητα Υδρόμυλων να ψηφίζει, με τη σειρά της, πίστωση 3.000 δραχμών), δεν μπορούμε όμως να πούμε το ίδιο και για τον Εθνικό Οργανισμό Τουρισμού -καθώς, όπως διαβάζουμε στις 27 Αυγούστου, παρότι είχε υποσχεθεί ότι θα ενισχύσει οικονομικά την Τοπική Επιτροπή Τουρισμού, δεν προσέφερε ούτε μια δραχμή!)

DSC 0269 27 8 1957
ΠΡΩΙΝΗ, 27 Αυγούστου 1957

Καθώς πλησιάζουμε στην 8η Σεπτεμβρίου 1957 πληθαίνουν τα δημοσιεύματα-προσκλήσεις προς το κοινό της Καβάλας για να δώσει μαζικά το παρόν στις 2 παραστάσεις της "Ηλέκτρας" του Ευριπίδη (όπως μεγαλώνει, επίσης, και η πικρία για το γεγονός ότι η κεντρική εξουσία περιορίστηκε στο να...εγκρίνει τη διεξαγωγή των παραστάσεων, χωρίς να προσφέρει καμία άλλη βοήθεια), δημοσιεύματα τα οποία έχουν αποτέλεσμα, καθώς όπως διαβάζουμε στις 31 Αυγούστου "υπάρχει μεγάλη ζήτησις εισιτηρίων τόσο εις την πόλιν μας όσο και εις τα Κοινότητας του κάμπου από Αμυγδαλεώνος μέχρι Δοξάτου". Την 1η Σεπτεμβρίου δημοσιεύεται στον τοπικό τύπο η επίσημη ανακοίνωση της Τοπικής Επιτροπής Τουρισμού (με υπογραφές των κ. Κουκουρίδη και Λαζαρίδη) για τη διεξαγωγή των παραστάσεων -με σειρά διευκρινίσεων διαδικαστικού χαρακτήρα σχετικά με τα εισιτήρια και τις ώρες διεξαγωγής των παραστάσεων -στις 6 το απόγευμα και στις 9 το βράδυ).

DSC 0281 1 9 1957

Και εγένετο παράσταση

Και φτάνουμε στη μεγάλη ημέρα. Την παραμονή 7 Σεπτεμβρίου καταφτάνει στην Καβάλα ο θίασος και ολοκληρώνονται οι εργασίες στο αρχαίο θέατρο Φιλίππων. Οι καταρρακτώδεις βροχές, όμως, των προηγούμενων ημερών -οι οποίες μετέτρεψαν σε βούρκο ολόκληρη την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, προκαλώντας πολύ μεγάλες ζημιές και το θάνατο 8 θανάτων (3 από πνιγμό και 5 από κεραυνούς)- λίγο έλειψε να προκαλέσουν τη ματαίωση των παραστάσεων. Οι διοργανωτές, όμως, ήταν αποφασισμένοι και ευτυχώς ουδέν πρόβλημα παρουσιάστηκε

DSC 0084
ΠΡΩΙΝΗ, 7 Σεπτεμβρίου 1957

Οι πρώτοι ηθοποιοί που έπαιξαν στο αρχαίο θέατρο των Φιλίππων ήταν οι εξής:

Μάκης Πρωτοπαπάς (Γεωργός)
Μαλαίνα Ανουσάκη (Ηλέκτρα)
Κωστής Λειβαδέας (Ορέστης - σκηνοθέτης της παράστασης)
Μέμος Ορφανίδης (Πυλάδης)
Αλέξης Δαμιανός (Γερο βοσκός)
Νίκος Δενδρινός (Αγγελιοφόρος)
Μπέμπα Μωραϊτοπούλου (Κλυταιμνήστρα)
Βασίλης Μαυρομμάτης (Κάστωρ, Διόσκουροι)
Σαπφώ Νοταρά (Α' Κορυφαία Χορού)
Μαρίνα Κρασσά (Β' Κορυφαία Χορού)
Νάντια Τζάκα (Γ' Κορυφαία Χορού)
Κ. Ζάκκα, Μ. Περάνθη, Κ. Χειλά, Μ. Λήδα, Α. Παπά (λοιπά μέλη Χορού)
Ακόλουθοι-Υπηρέτες-Τρωαδίτισσες-Δούλες

Hlektra 1957
Φωτογραφία από το αρχείο της Ελένης Ανουσάκη. Απεικονίζονται η Μαλαίνα Ανουσάκη στο ρόλο της Ηλέκτρας και ο Κωστής Λειβαδέας στο ρόλο του Ορέστη

Η μεγάλη βραδιά - Οι κριτικές και η ανάγκη καθιέρωσης ενός φεστιβάλ

Όπως τελικά αναμενόταν, οι 2 παραστάσεις ανέβηκαν κανονικά και οι εντυπώσεις που άφησαν στους θεατές ήταν κάτι παραπάνω από θετικές. Ο πρώτος σπόρος είχε πλέον πέσει, ενώ από την επόμενη κιόλας ημέρα γράφονταν και τα πρώτα δημοσιεύματα που έκαναν προτάσεις για τη διεξαγωγή ενός φεστιβάλ με περισσότερες παραστάσεις.

Αξίζει, πάντως, να αναφέρουμε και μια πλήρη κριτική της παράστασης, η οποία συντάχθηκε από τον καθηγητή Ιωάννη Σχινά στην εβδομαδιαία εφημερίδα ΕΡΕΥΝΑ (στις 16 Σεπτεμβρίου)

Από αυτή την κριτική (όπως αναφέρει η Μαρίνα Τσαλκιτζόγλου στη μεταπτυχιακή της εργασία με τίτλο "Φεστιβάλ Φιλίππων-Θάσου: Τα πρώτα χρόνια (1957-66)" που συντάχθηκε το 2009 για τη Σχολή Καλών Τεχνών του ΑΠΘ) διαπιστώνουμε ότι:

η παράσταση της Ηλέκτρας από τον Όμιλο Αρχαίας Τραγωδίας υστερούσε σε καλλιτεχνικό όραμα και σκηνοθετική άποψη και δεν διέθετε υψηλές ερμηνευτικές επιδόσεις. αποτέλεσε «μια υπερμοντέρνα εκδοχή της Ηλέκτρας» με την μετάφραση-διασκευή του αρχαίου ποιητικού λόγου σε πεζό από τον Κ. Λειβαδέα. Ο Κ. Λειβαδέας επιλέγει να διασκευάσει την τραγωδία της Ηλέκτρας σε κοινωνικό δράμα με τόνους ρεαλισμού. Τα σκηνικά της παράστασης ήταν ανύπαρκτα και έτσι οι ηθοποιοί έπαιζαν ανάμεσα στα αρχαία ερείπια του θεάτρου. Όσον αφορά την ερμηνεία των ηθοποιών ο κριτικός είναι αρκετά αναλυτικός. Πιο συγκεκριμένα αναφέρει για την Μαλαίνα Ανουσάκη ότι διέθετε τα προσόντα μιας αρχαίας τραγωδού, «πλούσια κλίμακα φωνής και υποκριτικής τέχνης», αλλά χαρακτηριζόταν από υπερβολικές κινήσεις και μονοτονία στο λόγο.

Ο κριτικός βρίσκει, σε γενικές γραμμές, ικανοποιητική την απόδοση των ηθοποιών Μάκη Πρωτοπαπά, Μπέμπης Μωραϊτοπούλου, Κωστή Λειβαδέα και Νίκου Δενδρινού, αλλά χωρίς να φτάνει σε ένα υψηλό επίπεδο ερμηνείας. Ο Σχινάς διαχωρίζει τον Αλέξη Δαμιανό από τους υπόλοιπους ηθοποιούς, γιατί θεωρεί ότι ήταν ο μόνος που ξέφυγε από το «ρεαλιστικό καλούπι» της σκηνοθεσίας του Κ. Λειβαδέα και έπιασε τον τόνο του κειμένου της αρχαίας τραγωδίας.

Στα αρνητικά σημεία της παράστασης εντάσσει την ερμηνεία του Βασίλη Μαυρομάτη στον ρόλο του Κάστορα χαρακτηρίζοντάς την απογοητευτική και ότι μαζί με την παρουσία του χορού αποτέλεσε το πιο αδύναμο κομμάτι της παράστασης. Κατά τον κριτικό ο χορός των γυναικών που αποτελούνταν από επτά κοπέλες διακρίνονταν από έλλειψη ικανοτήτων και θεατρικής εμπειρίας. Δεν υπάρχει κανένα τεκμήριο για την παρουσίαση των χορικών ή ύπαρξη μουσικών μερών στην παράσταση. Σύμφωνα με τον Σχινά η σκηνοθεσία φάνηκε «σαν να μην είχε ιδέα πώς να διαπραγματευτεί το ζήτημα του χορού». Ο κριτικός δεν δείχνει να έμεινε συνολικά ικανοποιημένος από την παράσταση της Ηλέκτρας, αναγνωρίζει ωστόσο στον θίασο του Κ. Λειβαδέα, την προσφορά του στην επαρχία της Ελλάδας «όπου ξαναζωντανεύει άγνωστα και λησμονημένα αρχαία θέατρα».

Winterun Poster

Nautical Club Of Kavala Logo

 44493438 1978268539139579 1920803640713412608 N

Konstantinos Jewellery Banner  

Tetrakopterakias

OLKLOGO

18411 1597428757160899 3262623372867792020 N

Kreka

Odeio

Vitrokosmos

Dhmh

DeltaTV Logo

Star Dramas

1174612 371849632918150 1744395463 N

Logo

Το Kavala-Portal αποτελεί μια αξιόπιστη λύση για την καθημερινή σας ενημέρωση για όλα τα νέα στο νομό Καβάλας. Όλα τα κείμενα και οι φωτογραφίες αυτού του ιστότοπου αποτελούν πνευματική ιδιοκτησία του "Kavala-Portal.gr". Μπορείτε να χρησιμοποιήστε οποιοδήποτε υλικό εφόσον αναφέρετε ως πηγή το "www.kavala-portal.gr".

Ελάτε στην παρέα μας